- 1 Dworzec PKS: zielony plac i nowe budynki (213 opinii)
- 2 Apartamenty z usługą concierge (30 opinii)
- 3 Szef Euro Stylu pokieruje spółką z WIG40 (1 opinia)
- 4 Wojsko okazyjnie sprzedaje działkę w Gdyni (116 opinii)
- 5 Najem w Gdańsku droższy niż w Rzymie (346 opinii)
- 6 Najem krótkoterminowy. Co może wspólnota? (218 opinii)
Powierzchnie biurowe: zawieszenie trwa, ale paniki nie ma
Duże budynki biurowe stoją teraz puste, pracownicy wykonują swoje obowiązki z domu. Więksi najemcy szukają więc chętnych do podnajmu powierzchni, a nowe umowy najmu są bardziej elastyczne i zawierane na krótszy czas, wiele decyzji jest okresowo "zamrożonych". O załamaniu rynku najmu powierzchni biurowych czy dużych zmianach nie ma jednak na razie mowy.
Stwierdzenie o czasowym "zamrożeniu decyzji" powtarza się w ocenach deweloperów i przedstawicieli dużych agencji doradczych poszukujących najemców do nowych biurowców. Zaznaczają oni, że jest to czas oczekiwania na odmrożenie gospodarki, powrót do pracy pełną parą nad zleceniami od zagranicznych zleceniodawców, odzyskanie stabilizacji, ale o panice związanej z widmem recesji nie ma na razie mowy.
- Niezależnie od epidemii planujemy rozpocząć budowę w pierwszym kwartale 2021 r. - mówi Sebastian Sypniewski z Green Hills Investment, które od kilku miesięcy dysponuje prawomocnym pozwoleniem na budowę biurowca Gravis przy al. Grunwaldzkiej we Wrzeszczu
MAPA NOWYCH INWESTYCJI BIUROWYCH W TRÓJMIEŚCIE
Podobnie jak Green Hills w pierwszej połowie roku kolejny biurowiec chce budować Domesta. Ten trójmiejski deweloper niedawno oddał do użytkowania blisko 3 tys. powierzchni najmu w budynku tuż obok przystanku PKM Matarnia
- Zainteresowanie powierzchniami biurowymi na wynajem w projekcie Matarnia Office Park nie spada. Mamy podpisane cztery umowy najmu, trzy kolejne są na finalnym etapie negocjacji i zakładamy, że zostaną podpisane jeszcze w tym roku. Jeśli tak się stanie, w kompleksie pozostaną dwa wolne moduły biurowe, które są przedmiotem wstępnych rozmów i przymiarek najemców. Pomimo stale niepewnej sytuacji sanitarnej i gospodarczej planujemy zatem rozpoczęcie drugiego etapu inwestycji w pierwszej połowie przyszłego roku - opisuje sytuację Jarosław Zdzitowiecki, dyrektor w Nuvalu Polska, które odpowiada za komercjalizację tego biurowca. - Jedynie po pierwszym lockdownie zauważalny był zarówno spadek zapytań o oferty dotyczące wynajmu powierzchni biurowej, jak i pewne "zamrożenie" trwających już procesów. Aktualnie sytuacja już się uspokoiła, a to przekłada się na sukcesywne podpisywanie kolejnych umów z najemcami.
Pierwszy milion w przyszłym roku
Spokój w wypowiedziach uczestników rynku (póki co) potwierdzają raporty. Według JLL i Cresa Polska sumaryczny popyt na powierzchnie biurowe w Trójmieście liczony do końca września 2020 r. był - mimo wszystko - o 11 proc. wyższy niż w 2019 r., kiedy jeszcze nic nie zapowiadało zawirowań. Oczywiście lwia część umów podpisanych w czasach niepewności przygotowywana była już od wielu miesięcy, a poprawa nastrojów pomiędzy pierwszą a drugą falą epidemii wspomogła finalizację transakcji. W kolejnych kwartałach na taki wynik nie ma co liczyć, chociaż - w normalnych warunkach - podaż nowych powierzchni mogłaby takiemu wzrostowi sprzyjać.
- Obecnie w Trójmieście w trakcie realizacji znajduje się osiem dużych inwestycji, w ramach których dostarczone zostanie 100 tys. m kw. nowej powierzchni biurowej. Możemy zatem spodziewać się, że do końca 2021 r. zasoby trójmiejskiego rynku biurowego przekroczą 1 mln m kw. - podsumowuje Iga Kraśniewska, research manager w dziale badań rynkowych i doradztwa w firmie Cresa Polska.
W Gdyni powstaje imponujący wielkością 3T Office Park i budynek Kielecka 2 realizowany przez Vastint. W Gdańsku-Oliwie kończy się budowa biurowca Format, dwa duże biurowce (Palio i C300) powstają przy Marynarki Polskiej, deweloper Hossa za kilka miesięcy skończy biurowiec Gato na terenie Garnizonu, a przy Porcie Lotniczym kilka dni temu zawisła wiecha na budowie sąsiadującego z terminalem lotniska i powstającym w ramach projektu Airport City biurowca Alpha. Poszukiwanie najemców dla tych powierzchni trwa.
Powierzchnie dostępne są także w budynkach niedawno oddanych. Według danych Cresa Polska w trzecim kwartale 2020 r. na trójmiejski rynek zostały dostarczone trzy nowe budynki biurowe: Wave A (23,6 tys. m kw., Skanska), Budynek Dyrekcji (4 tys. m kw., Stocznia Cesarska Development) oraz Matarnia Office Park B (2,8 tys. m kw., Domesta). Łączna nowa podaż w III kw. 2020 r. wyniosła 30,4 tys. m kw. i była ponad dwukrotnie wyższa niż w analogicznym okresie rok wcześniej.
Do tego kilka budów zapewne się rozpocznie: we Wrzeszczu będzie to budowa biurowca Gravis, na terenie Młodego Miasta deweloper Torus lada chwila planuje ruszyć z projektem Doki Office. W Śródmieściu Gdyni Vastint od wielu miesięcy planuje budowę kolejnego etapu Waterfrontu.
- Mając na uwadze fakt, że w kolejnych kwartałach zostanie oddanych do użytku jeszcze kilka nowych projektów na trójmiejskim rynku, możemy mieć wówczas do czynienia z nadpodażą i wyhamowaniem aktywności deweloperów - przewiduje Michał Rafałowicz, dyrektor regionu pomorskiego w firmie Cresa Polska. - Jednak pozytywnym aspektem jest, że Trójmiasto utrzymuje w kraju silną pozycję wśród głównych ośrodków sektora nowoczesnych usług biznesowych, co może stanowić koło zamachowe dalszego rozwoju rynku biurowego w tym regionie.
Takie są też przewidywania Invest in Pomerania.
- Według prognoz w 2020 r. przyrost miejsc pracy spadnie z 15 do 8-9 proc., więc nie można mówić o załamaniu, a lekkim wyhamowaniu rynku. Inwestorzy przewidują, że po okresie zawieszenia kontrakty się pouruchamiają, a powierzchnie zarezerwowane często nawet spekulacyjnie z czasem zapełnią się pracownikami - ocenia Marcin Grzegory. - Co więcej, z punktu widzenia pracodawców można nawet myśleć o korzyściach płynących z epidemii, bo wielu pracowników z małych i średnich przedsiębiorstw, które w czasie epidemii stracą stabilność, będzie niebawem chciała pracować w centrach usług.
Podnajem powierzchni - sposób na przetrwanie trudnego okresu
Najemcy, którzy w parkach biurowych zajmują po kilka tysięcy m kw. niewykorzystywanej w tej chwili powierzchni, szukają chętnych do jej podnajmu. Podpisali długoterminowe umowy najmu, nie mogą więc liczyć na obniżkę czynszu. Według firmy doradczej JLL w takiej właśnie ofercie w III kwartale 2020 r. w Trójmieście było prawie 27 tys. m kw.
Czytaj także: jak działa praca zdalna w drugiej fali epidemii
- Wiemy o kilkunastu firmach, które wyszły z taką ofertą z ponad 160 firm z sektora BSS w Trójmieście. To dobra okazja dla pracodawców, którzy szukają miejsca w dobrej cenie dla kilkudziesięciu osób. Nie oznacza to jednak, że sytuacja najemców, którzy szukają partnerów do najmu, jest bardzo ciężka. Takie rozwiązania podpowiada prosty rachunek ekonomiczny: podnajem zamiast renegocjowania umów z deweloperem. To strategia na czas oczekiwania zakończenia obecnego zawieszenia - mówi Marcin Grzegory.
Oznacza to także, że pracodawcy na razie nie przygotowują się do całkowitego przeniesienia swojej działalności w tryb pracy zdalnej. Z wielu opinii wynika, że świat właśnie udowodnił, że jest to możliwe, ale kilkumiesięczna praktyka pokazała, że z różnych powodów na dłuższą metę taki model się nie sprawdza. Ankieta przeprowadzona przez firmę doradczą Knight Frank wśród 225 pracodawców w całej Europie pokazuje, że 60 proc. najemców potrzebuje nowej strategii dotyczącej miejsca pracy, ale nie oznacza to rezygnacji ze znanego dotąd modelu pracy w biurze.
Najemcy zaczynają dyktować warunki
Coraz ważniejsze stają się elastyczne warunki najmu, głównie w zakresie długości zawieranych umów. Tu właściciele biurowców oswajają się z nową rzeczywistością, w której najemcy nie czują się do końca bezpiecznie i chcą uchronić się przed skutkami nieprzewidzianych zdarzeń, takich jak epidemia.
- Zauważyliśmy zmianę w podejściu najemców do długości umów. Dominują umowy najmu podpisywane na okres 36 miesięcy, przy czym większość najemców zastrzega sobie możliwość przedłużenia umowy najmu i pozostania w obiekcie - przyznaje Jarosław Zdzitowiecki z Nuvalu. - Takie decyzje wynikają najczęściej z nowych wymogów central firm, powstałych w związku ze zmianami długoterminowych strategii, spowodowanych pandemią koronawirusa.
Jednak nawet w przypadku renegocjacji decyzje dotyczące ewentualnej minimalizacji powierzchni najmu wydłużają się w czasie.
- Trudno w tej chwili przewidzieć, ile firm przy okazji renegocjacji umów najmu zdecyduje się zmniejszyć zajmowaną powierzchnię. Takich przypadków było jeszcze za mało, by można wysnuć miarodajne wnioski. Panująca epidemia to pierwsza tego typu sytuacja na nowoczesnym rynku nieruchomości biurowych - wraca do decyzyjnego "zawieszenia" Marcin Grzegory. - Okresy najmu na pewno będą krótsze, bo COVID-19 uderzył w poczucie bezpieczeństwa najemców.
Miejsca
Opinie (126)
-
2020-11-30 10:39
Problem mają właściciele z biurami na wynajem gdzie budowa była na kredyt i sklepy w galeriach spadek przychodu.
- 15 1
-
2020-11-30 10:41
Happy
Miód na moje serce. Może nie powstanie druga wieża w Oliwie i Nowa Sudecka. Tylko pandemia i brak opłacalności może to powstrzymać, bo na zdrowy rozsądek w tym mieście liczyć nie można...
- 22 5
-
2020-11-30 11:05
A ja jestem na bezrobociu
i wcale nie chce mi się wracać do biura.
- 10 3
-
2020-11-30 11:24
Nie na paniki? niesłusznie
- 9 2
-
2020-11-30 11:25
Ten artykuł to dowód że jest panika.
- 40 3
-
2020-11-30 12:04
Jak ktoś tęskni za starymi czasami to zawsze może popatrzeć na Olivia Gate chociazby, tam sporo świateł w oknach. :)
- 6 0
-
2020-11-30 12:15
Na pracy zdalnej można zwariować
Dla zdrowia psychicznego trzeba wyjsc z domu
- 11 8
-
2020-11-30 12:22
Już niedługo będą przerabiac na mieszkania (1)
W sumie powstaną lofty v2.0
- 12 2
-
2020-11-30 13:22
w Warszawce już tak robią
- 3 2
-
2020-11-30 12:35
Opinia wyróżniona
pamiętacie dzień 11.09.2001 roku??? (6)
po tych atakach wszyscy mówili jedno - linie lotnicze na świecie zbankrutują a latać będą wybrani i odważni...
rok później okazało się, że nowe, tanie i ogólnie dostępne linie lotnicze rosną jak grzyby po deszczu
tak samo będzie z biurowcami, po pandemii wszyscy rzucą się do biur bo nikt już nie będzie chciał siedzieć w domu- 14 17
-
2020-11-30 18:55
Ja po tych miesiącach pracy zdalnej(nie siedzenia w domu) (3)
Widzę w niej same plusy. Przede wszystkim takie, że mam ponad dwie i pół godziny w ciągu dnia więcej na życie i dla rodziny, po drugie dopiero teraz odkryłem, że to nie praca wysysa ze mnie masę energii, tylko dojazdy do i z pracy oraz obecność wielu osób w koło w biurze (jestem introwertykiem). Teraz przez te 8 godzin robię więcej i nie czuję się w ogóle po nich zmęczony.
- 13 0
-
2020-11-30 20:19
Faktycznie, gdybym miał dwie i pół godziny dziennie marnować na dojazdy, tez b nie tesknil za biurem. (1)
- 6 0
-
2020-12-02 08:31
Ja też mam tak samo
2h samochodem, 3h komunikacją miejską. Każdego dnia. Teraz dopiero czuje że żyje :)
- 1 0
-
2021-03-09 10:49
To zależy. Ja do biura mam 8 minut, więc dla mnie to nie problem. Makijarzu i tak nie robiłem przed pandemią. Korki mi są obce. Poza tym dużo osób które nie pracują w biurze też więcej jeżdżą więc nie spadła znacząco ilość samochodów na ulicach. Do tego wiecej jeździ kurierów i dostawców jedzenia niż przed pandemią. Wydajność w biurze jest z 300% większa, poza tym praca w domu to bezruch i zamykanie się we własnym sosie. Psychika i zdrowie fizyczne siada wszystkim jak są zamknięci w jednym pomieszczeniu w domu. Non stop coś jesz i pijesz. Ma to więcej ujemnych stron. Gadanie o 2 h więcej dla rodziny to socjotechnika i myślenie krótkowzroczne. Są + i - home office ale jest więcej -. Nie można twierdzić jednoznacznie są same +. To błędne myślenie. Ja to tak widzę po roku czasu.
- 0 0
-
2020-12-02 08:55
Pamiętamy
"Wszyscy mówili" czyli kto ? Mi nikt takich bzdur nie opowiadal
- 0 1
-
2020-12-05 10:01
Wnioskowanie z analogii jest słabe, a tu jeszcze dotyczy innej branzy
W Chinach po Sarsie za to eksplodował handel elektroniczny, kosztem tradycyjnych metod sprzedaży, i se już nie cofnęło. Póki co biurowce na ulicy Łużyckiej w zasadzie puste. Żadne szczepionki z dnia na dzień tego, nie zmienia.
- 0 0
-
2020-11-30 13:09
A jeszcze niedawno zapewniali, że nic się nie zmieniło...
- 4 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.