- 1 Promocje i rabaty u deweloperów (59 opinii)
- 2 Nowy park w centrum Gdyni aż do mariny (126 opinii)
- 3 Park Południowy i Jasień. Nowe plany (56 opinii)
- 4 Dolne Miasto. Pierwszy budynek w PPP (107 opinii)
- 5 Wojsko okazyjnie sprzedaje działkę w Gdyni (116 opinii)
- 6 Najem krótkoterminowy. Co może wspólnota? (218 opinii)
W Gdyni biało, w Gdańsku cegły. Czemu te budynki tak się różnią?
Dlaczego gdański - głównie ceglany - modernizm jest tak odmiennym od tego znanego z ulic Gdyni? - Innowacyjna, "unosząca się" szkoła Heleny Lange (obecnie Wydz. Farmaceutyczny GUMed przy al. Hallera) mogłaby równie dobrze stanąć w Gdyni czy w Paryżu, natomiast szkoła przy ul. Pestalozziego jest bliższa historycznej zabudowie Gdańska - mówi prof. Jakub Szczepański z Katedry Historii, Teorii Architektury i Konserwacji Zabytków Politechniki Gdańskiej. Zobaczcie, gdzie znajdziecie przykłady prądu architektonicznego, który spotkał się z ostrą krytyką gdańszczan w latach 20. i 30. XX w. A potem idźcie na spacer ich szlakiem.
Gdyński modernizm został odmieniony już przez wszystkie przypadki. Dlaczego o tym gdańskim nie wiedzą nawet sami mieszkańcy Wrzeszcza?
Prof. Jakub Szczepański: Przyczyn braku obecności gdańskiego modernizmu w dyskusji publicznej jest wiele. Przede wszystkim Gdańsk jako miasto wypełnione gotyckimi kościołami, zabytkami pokroju Żurawia czy kamieniczek przy Długim Targu spycha obiekty modernistyczne na dalsze tory. Ponadto przytłacza również obecność sąsiada - w Gdyni znajduje się o wiele więcej modernistycznych budynków, nie mówiąc już o samym układzie urbanistycznym. Ale należy podkreślić, że nic straconego, bowiem jeszcze 30 lat temu wartość architektoniczna Gdyni również była nieznana. Zmienili to między innymi naukowcy Politechniki Gdańskiej, którzy badali i badają architekturę miasta.
Czym różni się architektura modernistyczna w tych dwóch miastach?
Gdynia z racji możliwości zabudowania wolnej przestrzeni i decyzji podjętych przez polskie władze była w głównym nurcie światowej architektury modernistycznej. Nie przeważała może pod względem liczby budynków awangardowych, ale na pewno była w nurcie najciekawszych rozwiązań - trafiając wtedy na okładki czasopism architektonicznych. Gdańsk z kolei wtłoczony w ramy Wolnego Miasta Gdańska nie miał się wtedy najlepiej - inwestycji było po prostu w latach 20. i 30. mniej.
Po drugie, sam modernizm jako nurt był w Gdańsku kwestionowany, do czego - co ciekawe - przyczynili się również naukowcy Politechniki Gdańskiej. Gdańszczanie byli bardzo przywiązani do swojej historycznej architektury, dlatego trudno było też im przystać na nowe rozwiązania i zmiany, które obserwowaliśmy od I połowy XIX w. Tymczasem nowy nurt całkowicie zrywa z historycznymi formami.
Osiągnięto konsensus?
Na przełomie lat 20. i 30. doszło do burzliwej dyskusji w temacie wprowadzania form światowego modernizmu do Gdańska. Skończyła się ona raczej zwycięstwem tradycjonalistów - szczególnie jeśli chodzi o śródmieście. Pojawiały się nawet propozycje, aby przy ul. Długiej powstał budynek domu towarowego z ogromnymi przeszkleniami. Oczywiście do tego nie doszło.
Ostatecznie modernistyczne rozwiązania możemy dziś podziwiać głównie we Wrzeszczu - wzdłuż osi ul. Kościuszki, ciągnące się pasem dookoła dzielnicy, oparte jednak na zasadach tradycyjnej urbanistyki. Gdański modernizm nie był konsekwentny, łączono rozwiązania. Style są przecież wyłącznie naszym wyobrażeniem, istnieją za to budynki i Gdańsk jest tego świetnym przykładem.
Czy ceglany ekspresjonizm, którego przykładem jest dawna poczta przy ul. Mickiewicza
Można się zastanawiać nad tym, czy ekspresjonizm ceglany zaliczamy do nurtu modernizmu. Jednak ta forma na pewno była bliższa gdańszczanom. Obserwujemy to w wielu innych obiektach, np. budynku dawnej Kasy Chorych przy ul. Wałowej
Czytaj także: Jak odnowiono budynek dawnej poczty przy ul. Mickiewicza?
W Gdańsku mieszkańcy całkowicie nie zaakceptowali białego, międzynarodowego modernizmu?
Szukano nowej, lokalnej i złagodzonej odmiany architektury, chociaż zdarzały się różne rozwiązania. Ciekawą próbą spojrzenia na modernizm są gdańskie projekty szkół: przy ul. Pestalozziego
Obiekty zostały zaprojektowane przez jednego autora [Martina Kiesslinga - przyp. red.], a różnią się całkowicie podejściem do tematu. Innowacyjna, "unosząca się" szkoła Heleny Lange mogłaby równie dobrze stanąć w Gdyni czy w Paryżu, natomiast szkoła przy ul. Pestalozziego jest bliższa historycznej zabudowie Gdańska - nieotynkowana cegła, zachowana symetria, wyodrębnienie brył. Szkoła Heleny Lange jest za to jedynym takim obiektem w Gdańsku, stworzonym zgodnie z wytycznymi opracowanymi przez Le Corbusiera.
Szkoła przy Pestalozziego zwraca uwagę również swoim układem względem ulicy.
Mówimy o modernistycznej użyteczności. Wtedy szkoły budowano w pierzei ulicy i nikt nie zwracał uwagi na bezpieczeństwo. W tym miejscu zastosowano jednak wyraźne cofnięcie, pozwalające dzieciom na bezpieczne wyjście z budynku. Z modernizmem wiąże je podejście do funkcji, która jest ważna i dostrzegamy ją w elewacji. Co do samego obiektu, to dość podobne rozwiązania dotyczące bryły znajdują się również w Audytorium Maximum PG - czerwona cegła, płaski dach, wielkie okna.
Czy ten nurt kończy się na okresie międzywojennym?
Zdecydowanie nie. Zaraz po wojnie architektura była przez kilka lat wolna od polityki i powstało kilka ciekawych obiektów, jak np. budynek "Chemii B"
Potem nastał okres socrealizmu i ta forma architektury była zakazana - wrócono do historyzmu. Odwilż widzimy dopiero po 1956 roku, czego przykładem jest z kolei budynek popularnego "Cristala"
Czy gdański modernizm przetrwał próbę czasu?
Architektura modernistyczna jest bardzo wrażliwa na wszelkie działania i bardzo łatwo ją zepsuć, co dotyczy przede wszystkim budynków powojennych. Cristal został zniekształcony, to samo tyczy się biura projektowego przy ul. Miszewskiego z charakterystycznym, otwartym parterem w kształcie litery "V". Podobnie sprawa wygląda z dawną Szkołą Heleny Lange.
Natomiast cały czas możemy podziwiać ceglany modernizm we Wrzeszczu - okolice ul. Mickiewicza, układ mieszkaniowy wzdłuż ul. Kościuszki oraz ul. Chrobrego czy Kolonii pracowniczej przy ul. Grunwaldzkiej.
Czy miasto, tak jak Gdynia, powinno postawić na promocję tego nurtu?
Zdecydowanie. W oczach historyków architektury modernizm jest pełnoprawnym stylem historycznym, który jest opisywany, wpisywany do rejestru zabytków. Obecnie widzimy zresztą powrót we współczesnych trendach, te formy są modne i nowoczesna architektura bardzo się do nich zbliża.
Miejsca
Opinie wybrane
-
2021-10-09 16:05
(10)
Wykład czysto akademicki, a w rzeczywistości brudne i sypiące się otynkowane ściany oraz zwietrzała i dziurawa cegła, czyli syf, szarość, brud. Budynki nadają się w większości do rozbiórki i te we Wrzeszczu, Gdańsku Śródmieściu, Nowym Porcie, Olszynkach, Przeróbce, czy w Gdyni oraz w Sopocie Śródmieściu. Niestety, na razie tak jak jest zostanie.
- 21 149
-
2021-10-09 20:43
Byłam niedawno w Sopocie (4)
i zwróciłam na to uwagę,że nie ma tam żadnych ruder. No cóż, czym większe miasto to tym ma większy problem z utrzymaniem budynków. Taki jest fakt.
- 2 14
-
2021-10-10 18:28
Zapewne w Sopocie znalazłyby się jakieś rudery ale o problemach większych miast zgadzam się z Tobą Ewo. Znasz się na tym.
- 1 0
-
2021-10-09 20:55
(2)
Nie ma ruder?! Pierwsza z brzegu al. Niepodległości, 70% to prawie ruiny, do natychmiastowego remontu.
- 16 4
-
2022-04-10 13:24
Pojedź sobie do Łodzi (1)
- 1 1
-
2022-04-11 01:41
odpowiedz z d...
- 1 0
-
2021-10-09 19:03
Okleją styropianem i już podrabiany zabytek.
- 4 1
-
2021-10-09 17:45
(3)
ty się nadajesz do wyprowadzki z tego miasta, a już na pewno nie do rozbiórki tyle dzielnic Gdańska. Jeśli jesteś słoikiem to na pewno na twojej wsi jest czyściutko, zwłaszcza w oborze i tym bardziej nie wiesz jak wyglądało w Gdańsku jeszcze 20 lat temu jaki był syf, bo nic nie odnawiane, nie malowane, bo po prostu nie było za co. Teraz ten syf, szarość i brud to wyjątki
- 25 1
-
2021-10-09 20:11
(2)
Nie bądź śmieszny, bo zaraz się z sikam ze śmiechu. Jak napisałeś, wyjątki? Człowieku, wyjątki dotyczą wyremontiwanych zabytków, a reszta z nich jest w stanie agonalnym, zaś większość starych budynków to nie zabytki. Przykładem jest pierwsza z brzegu mi znana ulica T. Kościuszki, Gen. J. Hallera, A. Mickiewicza, Ks. Miszewskiego, itp, itd. gdzie
Nie bądź śmieszny, bo zaraz się z sikam ze śmiechu. Jak napisałeś, wyjątki? Człowieku, wyjątki dotyczą wyremontiwanych zabytków, a reszta z nich jest w stanie agonalnym, zaś większość starych budynków to nie zabytki. Przykładem jest pierwsza z brzegu mi znana ulica T. Kościuszki, Gen. J. Hallera, A. Mickiewicza, Ks. Miszewskiego, itp, itd. gdzie prawie wszystkie budynki w ruinie, a kilka wyremontowanych i to w sposób urągający podstawowym wymogom estetyki, po prostu kicz i bubel budowlany. Szkoda mi tu więcej pisać, bo fanatyków brudnego Gdańska na tym portalu pełno i nic do ich nie dochodzi, ważne, że rządzi w mieście lewactwo z Dulkiewicz na czele, i od razu jest w Gdańsku "ładnie" tęczowo i kolorowo. Normalnie śmiech.
- 3 28
-
2021-10-09 22:09
w ruinie...Polska w ruinie też już było. Dzięki BOGU mamy w Gdańsku taką Dulkiewicz, lewactwo itp, a nie PiS, który nie zajmowałby się niczym innym tylko "rozliczaniem" (czyli nic nie robieniem i po prostu pier****, za nasze pieniądze). A wtedy to w Gdańsku już nic by się nie działo. Gdańszczanie to mądrzy ludzie, sami potrafią myśleć i nie muszą wyjeżdżać z tego peowskiego lewackiego tęczowego Gdańska za pracą i chlebem jak wyborcy PiS z ich ukochanych wioch miodem płynących, gdzie "rządzi" PiS
- 12 7
-
2021-10-09 21:57
tak...w ruinie...Polska w ruinie też już było...dzięki BOGU jest taka Dulkiewicz z całym lewactwem itp, a nie rządzą tu psychiczni z PiS, bo poza "rozliczaniem" (czyli tylko pier**** zamiast robieniem) w Gdańsku już nic by się nie działo.
- 13 14
-
2024-01-29 20:36
Dziękuję za pamięć miejsca. Dużo Młodych ludzi niepamienta
- 1 0
-
2021-10-09 22:35
Pieknie wykonczonego budynku z cegly nie powinno sie tynkowac. (1)
Zobaczcie w Holandii czy Danii jak pieknie wyglada tam budownictwo z cegly. Trzeba uzywac cegle dobrej jakosci a z tym kiedys byly w Polsce klopoty. Natomiast budynki z plyty lub prefabrykatow trzeba tynkowac bo po paru latach wygladaja jak magazyny wapna i cementu a nie mieszkalne.
- 105 2
-
2021-10-10 05:06
Pomieszkaj zimą w takiej cegle
Może skojarzysz fakty czemu w cieplejszych krajach się bawią w cegly, a u nas ogrzewaja styropem i tynkują...
- 5 11
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.