• Kino
  • Mapa
  • Ogłoszenia
  • Forum
  • Komunikacja
  • Raport

Rocznica pierwszej sekcji zwłok noworodka w Gdańsku

Aleksandra Nietopiel
27 lutego 2023 (artykuł sprzed 1 roku) 
Opinie (36)
Publiczna sekcja zwłok w czasach Oelhafa - obraz Michiela i Pietera van Miereveltów z 1617 r. Publiczna sekcja zwłok w czasach Oelhafa - obraz Michiela i Pietera van Miereveltów z 1617 r.

410 lat temu gdański prof. Joachim Oelhaf przeprowadził pierwszą, publiczną sekcję zwłok noworodka. Było to wydarzenie wyjątkowe, które wcześniej nie miało miejsca na ziemiach Rzeczpospolitej i w Europie Środkowej. Sekcja i dokładny opis badanego ciała potwierdziły zasłużone miejsce Oelhafa na kartach historii medycyny.



Słyszałe(a)ś o pierwszej publicznej sekcji zwłok w Gdańsku?

Co myślał 42-letni prof. Joachim Oelhaf, trzymając w dłoniach stosowne narzędzie, które było kluczem do otwarcia medycznej tajemnicy zdeformowanego ciała foetus monstrosus? Musiał być bardzo skupiony i jednocześnie podekscytowany. Patrzyli na niego uczniowie i miejscy dostojnicy, dzieląc uwagę między każdy ruch profesora a unikatowy wygląd podmiotu oględzin.

Matka dziecka, Anna Krop, córka grabarza z Pruszcza Gdańskiego i żona wiejskiego szewca nie uczestniczyła w tym anatomicznym spektaklu. Wycieńczona porodem, który odbył się ledwie dzień wcześniej, wkrótce musiała się mierzyć ze śmiercią dwóch pozostałych córeczek, powitych razem z nieszczęsnym stworzeniem o bliżej nieokreślonej płci, które teraz wnikliwie badał gdański anatom.

"Foetus monstrosus", czyli potworny płód na rycinie prof. Oelhafa, którą dołączył do kilkustronicowej relacji dokumentującej sekcję zwłok. "Foetus monstrosus", czyli potworny płód na rycinie prof. Oelhafa, którą dołączył do kilkustronicowej relacji dokumentującej sekcję zwłok.

Potworny płód na stole Oelhafa



To nie była pierwsza sekcja zwłok w wykonaniu Joachima Oelhafa. Wcześniej na jego stole pojawiło się dziecko z wadami wątroby a także ciało profesora Bartholomeusa Keckermanna i głowa nieznanego mężczyzny.

Sekcję zwłok noworodka z Pruszcza Gdańskiego, nazwanego przez Oelhafa potwornym monstrum przeprowadzono 28 lutego 1613 roku w gmachu Gimnazjum Akademickiego, zapewne w auditorium anatomicum, gdzie dzisiaj mieści się Muzeum Narodowe przy ul. ToruńskiejMapka.

Nie była to uczelnia medyczna. Gdańsk, mimo niezłego zaplecza intelektualnego, takiej uczelni nie posiadał. Przyszli medycy nauki pobierali najpierw w Gimnazjum Akademickim, w którym od 1584 działała katedra medyczna, by potem kontynuować je na studiach w m.in. Lejdzie, Padwie czy Wittenberdze.

Sekcja zwłok noworodka odbyła się w auli Gimnazjum Akademickiego, które znajdowało się w murach dawnego klasztoru franciszkanów. Na zdj. widok na kościół św. Trójcy i klasztor w 1687. Sekcja zwłok noworodka odbyła się w auli Gimnazjum Akademickiego, które znajdowało się w murach dawnego klasztoru franciszkanów. Na zdj. widok na kościół św. Trójcy i klasztor w 1687.

Precyzyjny opis badanego ciała



Z sekcji sprzed 410 lat zachował się zapis dokonany przez prof. Oelhafa. To relacja bardzo rzeczowa, pozbawiona emocji i zbędnych dygresji. Na kilku stronicach profesor skupił się na opisie cech zewnętrznych i wewnętrznych badanego przez siebie potwornego płodu. Osobną część stanowił list do szwajcarskiego anatoma Gasparda Bauhina i rycina przedstawiająca foetus monstrosus.

Duża głowa z rozszerzonymi szwami kości czaszki, górna warga rozszczepiona w kształcie
zajęczej wargi. Widoczne tylko prawe oko, lewego brak. Głowa zanurzona w błoniastej torbieli obejmującej obie strony i tył głowy, wypełnionej jasnożółtą substancją przypominającą ciało szkliste oka lub żółtko jajka
- tak rozpoczynał się opis zdeformowanego płodu.

Znaczenie sekcji dla rozwoju anatomii



Rzeczową relacją spisaną w dokumencie gdański profesor potwierdził stricte naukowe podejście do badanego w ramach sekcji ciała. To istotny wkład w rozwój anatomii i przełamanie tabu - bowiem sekcji zwłok w tej części Europy wcześniej nie wykonywano. Zabraniał tego kościół.

Warto jednak dodać, że pierwsza, publiczna i udokumentowana sekcja zwłok w Europie odbyła się prawie 300 lat wcześniej w Bolonii, a przeprowadził ją Mondino de Luzzi w 1315 r.

---------

Konferencja naukowa poświęcona dokonaniom prof. Joachima Oelhafa i jego następców odbyła się w Gdańsku, podczas okrągłej 400 rocznicy pierwszej publicznej sekcji zwłok noworodka. Wydarzeniu towarzyszyła także wystawa - wszystko odbywało się w gmachu Muzeum Narodowego.

Przy opisie "foetus monstrosus" korzystałam z publikacji Via Medica, 6.2013: "Joachim Oelhaf and the first public autopsy in Gdansk in 1613", A. Szarszewski, J. Gulczyński, M. Cichorek, K. Kuklińska, B. Siek.

Opinie wybrane

Wszystkie opinie (36)

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Wydarzenia

Spacer z Przewodnikiem: Gdańsk - Droga Królewska i ciekawe zakamarki Głównego Miasta

47 zł
spotkanie, spacer

Sprawdź się

Sprawdź się

Tytuł księcia Gdańska przysługiwał w początku XIX wieku, w dobie wojen napoleońskich i pierwszego Wolnego Miasta osobie:

 

Najczęściej czytane