- 1 Zabytkowy folwark doczeka się remontu? (37 opinii)
- 2 Wojna szpiegów nad Zatoką Gdańską (99 opinii)
- 3 85. rocznica wybuchu II wojny światowej (824 opinie)
- 4 Słynna wizyta cyrku Hagenbecka w Gdańsku (68 opinii)
- 5 1 września pogrzeb płk. Sobocińskiego (56 opinii)
- 6 Jak "ślimak z lotniskiem" zniknął z plaży (104 opinie)
Kuźnie morskich kadr na okrętach, których... nie było
W każdej Marynarce Wojennej świata szczególny nacisk kładzie się na praktyczne przygotowanie przyszłych oficerów. Jednym z istotnych elementów takiego szkolenia są rejsy, podczas których podchorążowie mają możliwość zapoznania się z różnymi warunkami atmosferycznymi panującymi na morzu. Nie inaczej było w polskiej flocie tuż po zakończeniu działań wojennych. Jednym z podstawowych problemów, jaki się jednak wtedy pojawił był... brak odpowiedniego okrętu szkolnego.
Przyszli podchorążowie szkolili się zatem na nielicznych jeszcze wtedy okrętach bojowych i na żaglowcu ORP "Iskra", który w lipcu 1948 roku powrócił do Polski. Jednakże wobec coraz większego zainteresowania Oficerską Szkołą Marynarki Wojennej problem okrętu szkolnego stał się niezwykle palący. I tu spotykamy się z ciekawą postacią, jaką niewątpliwie był komandor podporucznik Robert Mietelica.
Nie oddają honorów? Ostrzelać!
Ten urodzony w Odessie Polak, od samego początku związał swe życie z morzem. Szkołę Morską ukończył z wyróżnieniem, a następnie przez szereg lat pływał we flocie handlowej. Podczas II wojny światowej, po przejściu do floty wojennej, operował na Morzu Czarnym, biorąc udział m.in. w morskiej ewakuacji Odessy.
Wraz z Batalionem Morskim przybył na polskie wybrzeże, gdzie niebawem skierowano go do służby w polskiej flocie. Dał się tu poznać jako wymagający, ale przy tym pełen humoru i ułańskiej fantazji oficer. Dał temu przykład podczas spotkania z jednym z polskich statków, który "zapomniał" oddać należne honory okrętowi wojennemu. Komandor Mietelica, nie zawahał się ani chwili i wydał rozkaz... ostrzelania zapominalskiego ślepymi nabojami. Efekt musiał być piorunujący, gdyż honory zostały oddane przykładowo w ekspresowym czasie.
Widząc duży zapał ochotników przy jednoczesnych niezwykle ograniczonych możliwościach szkoleniowych, rozpoczął długie i żmudne starania u radzieckich przełożonych, mające na celu wyrażenie zgody na przebudowanie lub budowę zupełnie nowej jednostki szkolnej. Niestety czasy były takie, że bez zgody "wielkiego brata" żadna tego typu decyzja nie mogła zapaść. Niemniej jednak starania komandora Mietelicy zakończyły się sukcesem - ostatecznie postanowiono, iż Marynarka przejmie i przebuduje dla swoich potrzeb statek s/s "Opole".
Uzbrojenie symboliczne
Przyszły okręt szkolny został zwodowany w roku 1945 w stoczni Burmeister and Wain w Danii, jako jeden z wojennej serii jednostek typu "Hansa A". Nadano mu wtedy nazwę "Irene Oldendorff". Była to prawie 100-metrowa jednostka, wypierająca 4220 ton, której maszyna parowa o mocy 1200 KM osiągała prędkość 11 węzłów.
Statek niedługo jednak popływał pod niemiecką banderą, gdyż jeden z nalotów alianckich zatopił go w porcie. Po zakończeniu działań wojennych w ramach reparacji jednostka została przekazana Wielkiej Brytanii (gdzie pływała jako "Empire Contess"), która następnie przekazała ją Związkowi Radzieckiemu (gdzie doszło do kolejnej zmiany nazwy tym razem na "Omsk").
W ramach umów międzynarodowych i oczywiście "braterskiej" przyjaźni w 1947 "Omsk" wraz z grupą kilku innych statków przekazany został Polsce (co oczywiście znowu wiązało się ze zmianą nazwy tym razem na s/s "Opole"). Pomimo tylu zawirowań i zmian statek był w bardzo dobrym stanie i tym też należy tłumaczyć decyzję o jego przekazaniu flocie wojennej. Drobnicowiec skierowano do stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni w celu przeprowadzenia niezbędnej przebudowy. Trzeba tu zaznaczyć, że prace prowadzone pod kierownictwem inż. Wojciecha Orszuloka przebiegły niezwykle szybko i trwały zaledwie 152 dni! W tym czasie stworzono dodatkowe stanowiska do nawigacji morskiej czy też specjalne pomieszczenia szkoleniowe dla podchorążych. Jednostkę oczywiście również uzbrojono, choć miało to znaczenie głównie symboliczne, gdyż uzbrojenie składało się z dwóch dział przeciwlotniczych kal. 85 mm i 4 działek kal. 37 mm.
I nadaję ci imię... "Zetempowiec"
Po zakończeniu prac 10 lipca 1951 roku na okręcie podniesiono uroczyście biało-czerwoną banderę i nadano mu nazwę "Zetempowiec". Cóż, takie były niestety wówczas czasy... I tu spotykamy się z pewną ciekawostką, gdyż przed nazwą "Zetempowiec" nie występował zwyczajowy skrót ORP (Okręt Rzeczypospolitej Polskiej) tylko OS (okręt szkolny).
Już w pierwszym roku swej służby jednostkę skierowano na rejsy szkolne, początkowo co prawda na krótkie trasy, takie jak np. Gdynia - Hel - Gdynia czy też Gdynia - Świnoujście - wyspy duńskie - Gdynia, nie mniej jednak kolejne lata przyniosły już znaczącą zmianę i jednostka odwiedzała takie porty jak m.in. Tallin, Aleksandria, Portsmouth, Narwik, Konstanca czy Marsylia. Jak wspomina w swej książce kmdr ppor. Zbigniew Szczepanek, uczestnik kilku takich rejsów, nie raz dochodziło do nieco zabawnych sytuacji wynikających z ówczesnych czasów i sytuacji politycznej.
23 marca 1957 roku nazwę i sam status jednostki zmieniono i od tego czasu dawny "Zetempowiec" stał się ORP "Gryf", kontynuując tym samym historię swego przedwojennego poprzednika. Na okręcie przez szereg lat szkolili się przyszli oficerowie pokładowi i maszynowi, zdobywając swoje pierwsze morskie doświadczenia. "Gryf" odbył również liczne rejsy szkoleniowe czy też popularyzujące Marynarkę Wojenną (na jego pokładzie nie raz gościł "lud pracujący" czyli np. górnicy czy hutnicy).
Niejednokrotnie na jego pokładzie odbywały się narady sztabowe czy oficjalne wizyty zagraniczne. Niestety czas robił swoje, a zaplanowana modernizacja "Gryfa" ostatecznie się nie odbyła. W 1973 roku okręt odbył swą ostatnią podróż zagraniczną, a potem do roku 1976 szkolono na nim wyłącznie załogę okrętową. 9 lutego 1977 roku okręt przeklasyfikowano na bazę koszarowo-grzewczą i nadano mu nazwę "BK-5". Przez 11 lat jednostka ta zabezpieczała działania 41. Dywizjonu Okrętów Ratowniczych, kiedy to ostatecznie 25 października 1988 roku została skreślona ze stanu floty i sprzedana na złom. Warto jednak pamiętać o tym okręcie, gdyż był on pierwszym tak dużym w polskiej marynarce wojennej okrętem w powojennej historii, który przysłużył się szkoleniom przyszłych kadr morskich.
Budujemy trzy małe kutry
Gdy wycofano ze służby "Gryfa", sytuacja szkoleniowa ponownie uległa znacznemu pogorszeniu. Podchorążych kierowano na okręty znajdujące się w linii (np. na okręt hydrograficzny ORP "Kopernik" czy też okręt ratowniczy ORP "Piast"). Niebawem do służby miały wejść większe okręty szkolne ORP "Gryf (III)" i "Wodnik", ale zanim to się stało, szeregi naszej floty zasiliły kutry szkolne OS-1. Zadania stawiane przed tymi jednostkami były nieco odmienne, jak te stawiane np. przez ORP "Gryf".
W procesie szkolenia przyszłych oficerów, obok oczywiście znajomości taktyki i nawigacji, niezwykle istotna jest biegła znajomość manewrowania jednostką. Dlatego też na początku lat 70. zapadła decyzja o budowie trzech małych kutrów, które miały podchorążym ułatwiać naukę z zakresu wykonywania manewrów.
A może jednak rzygacze?
Projekt nie był nowy - gdańska stocznia Wisła w latach 1969-71 wybudowała dla floty ZSRR serię kutrów szkolnych projektu Bryza. Po drobnych modyfikacjach zdecydowano się właśnie na ten projekt i tak w latach 1974-1976 w skład naszej floty weszły OORP "Podchorąży", "Kadet" i "Elew". Były to niewielkie okręty (długość 28 metrów, wyporność 146 ton, prędkość 10 węzłów), ale do zadań, jakie przed nimi postawiono, nadawały się znakomicie. To na ich pokładach podchorążowie przechodzili prawdziwą szkołę manewrowania, ale także odbywali praktyki dowódcze, uczyli się operowania jednostkami w szykach, a także zagłębiali się w tajniki kalibracji morskich urządzeń. Kutry odbywały głównie rejsy manewrowe po Bałtyku, gdzie z racji swych tendencji do znacznych przechyłów, przez załogi były potocznie zwane... "rzygaczami". Niestety wraz z kolejnymi latami ich dalsza służba pod biało czerwoną banderą stawała pod coraz większym znakiem zapytania i cyklicznie były wycofywane.
W dniu dzisiejszym w Polskiej Marynarce Wojennej funkcje jednostek szkolnych pełnią wyłącznie dwa okręty ORP "Wodnik" oraz żaglowiec ORP "Iskra".
Opinie (20) 2 zablokowane
-
2013-04-15 14:15
a już myślałem, że chodzi (2)
o Gawrona.
- 8 5
-
2013-04-16 06:11
to marynarka jeszcze jest? (1)
- 2 0
-
2013-04-16 09:03
w szafie
na wieszaku jeszcze rano była, a co?
- 2 0
-
2013-04-15 14:22
No ładnie...
Kuźnia kadr przeszła samą siebie - nie było dobrych statków do nauki, ale ilu admirałów udało się wyształcić! Więcej niż sprawnych dużych okrętów!
- 28 1
-
2013-04-15 15:14
PRL to nie Polska! (1)
- 8 19
-
2013-04-16 08:57
A co? Zair?
- 2 2
-
2013-04-15 15:40
Kiedyś było się czym pochwalić,
dzisiaj to syf kiła i mogiła,
jeden statek wojenny ( muzeum )
a o reszcie nawet nie warto wspominać
no po za super exstra okrętem wojennym
najdroższym na świecie
który budują od kilku lat
którego za pewne sprzedadzą za pół darmo
rece opadają ..- 20 2
-
2013-04-15 15:50
okrety szkolne (1)
szkoda , że nie ma normalnych okrętów szkolnych.dziś byłby kłopot kto miałby je zbudować przemysł stoczniowy został zniszczony, nie ma szkół , nie ma ludzi znających się na budowie statków atak mogło być dobrze i komu to przeszkadzało ?
- 13 5
-
2013-04-16 10:22
Tak, za komuny było super...
Dla informacji - są i szkoły, i ludzie, i (jeszcze) stocznie. Najlepiej sobie ponarzekać, zgodnie z obowiązującą modą.- 1 0
-
2013-04-15 17:01
Dziwne
Nie wiem dlaczego ale jak zawsze jestem w Gdyni to jest tam taki statek jak z gornego zdjeci pelen zolnierzy i ja i moi znajomi strasznie sie dziwimy ze wy chcecie tym na wojne plynac , no chyba ze bedziecie walczyc z Kuba bo oni tez takie maja to moze ma jakis sens , no ale zeby dla jednej Kuby statek tezymac to chyba przesada. Moze sobie zbudujeci cos bardziej nowego tak jak my tu w Norwegii budujemy jak nie wiecie jak to przyjedzie to sobie zobaczycie
- 6 10
-
2013-04-15 17:16
dziekuje bardzoza przypomnienie tej osoby.
Bylo wiecej osob z Odessy, ktorzy tworzyli inteligencje po 2 wojnie swiatowej w Gdansku jak nauczyciele, lekarze, marynarze itd. oni juz odeszli a pamiec o tych dzielnych ludziach zyje wsrod rodzin, bo zyc im przyszlo w zcasach bardzo trudnych i nie o taka Polske walczyli.
- 4 1
-
2013-04-15 17:47
mamy taką flote że inni nam zazdroszczą
więcej oficerów niż miejsc na nich, lista oczekująca jest długa aby chodź przepłynąć się po zatoce Gdańskiej, za to żołd się należy wszystkim
- 13 0
-
2013-04-15 18:32
iskra (4)
Panie Lipka ISKRA to żaglowiec a nie okręt
- 6 12
-
2013-04-15 19:05
niunia bredzisz
wszystko co pływa i nosi banderę mar woja to okręt
ahoj- 10 1
-
2013-04-15 22:49
A czułna mużynów z Samoa czy Galapagos to co??
Też okręty. Tyle że uzbrojone w dzidy i włócznie i przeznaczone do walki z innymi okrętami klasy czółno lub dłubanka.
- 1 3
-
2013-04-16 13:03
Iskra
Ja sama nazwa wskazuje ORP ISKRA. numer taktyczny 253 (tz burtowy) , proszę tez zauważyć ze tak samo jak "Darek " nie ma swojej blachy w PZŻ . Więc iskra wedle swojej klasyfikacji oraz właściciela ,armatora , jest okrętem wojennym .
P.S.
A jeżeli pani niunia sobie życzy to i pare filmików z rejsów na Iskrzei mogę wkleić- 0 0
-
2019-12-07 17:45
racja Pana Lipki
orp iskra-Okret Rzeczpospolitej Polskiej!
- 0 0
-
2013-04-16 00:27
Przy okazji jak Redaktor Lipka wspomnial
o okretach ORP Wicher i ORP Gryf to fakt w jaki sposob i jak katastrofalnie predko te obydwie jednostki zostaly stracone w pierwszych dniach wojny przekresla jakiekolwiek pomysly na budowe naszej floty skladajacej sie z wiekszych okretow. One sa po prostu zupelnie bezbronne i bezuzyteczne w naszym akwenie jeziorowym (nie morskim bo Baltyk obecnie to jezioro).
- 1 1
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.