- 1 Zabytkowy folwark doczeka się remontu? (31 opinii)
- 2 Wojna szpiegów nad Zatoką Gdańską (97 opinii)
- 3 85. rocznica wybuchu II wojny światowej (821 opinii)
- 4 Otwórzcie drzwi i serca dla uchodźców. Z Gdańska (31 opinii)
- 5 Słynna wizyta cyrku Hagenbecka w Gdańsku (68 opinii)
- 6 Obchody rocznicy wybuchu II WŚ (402 opinie)
Samochody w Wolnym Mieście Gdańsku
W latach międzywojennych w Gdańsku pojawiły się po raz pierwszy lub na większą skalę zaistniały zjawiska, które były dowodami na postępujący rozwój techniczny i narodziny nowych idei. Nowoczesność przejawiała się w wielu sferach życia, a jedną z bardziej widocznych był gwałtowny rozwój motoryzacji.
To właśnie w Gdańsku okresu Wolnego Miasta otwarto pierwszą rozgłośnię radiową i można było zobaczyć pierwsze transmisje telewizyjne. Pojawiły się nowe tańce, style muzyczne, a także zakazane rozrywki (m.in. nowe narkotyki). Zaczęło działać cywilne lotnisko z prawdziwego zdarzenia, wybudowano pierwsze obiekty utrzymane w stylu modernizmu. Kobiety zyskały prawa wyborcze, rozwinął się (w nowoczesnym rozumieniu) sport. Do sztuki zaczęły przenikać nowe prądy.
Rozwój świata motoryzacyjnego
Niewątpliwie jednak to rozwój motoryzacji na rodzimym, gdańskim rynku, był jednym z najpowszechniejszych dowodów na to, że po I wojnie światowej świat zaczął zmieniać się jeszcze szybciej. Ulice zaczęły zapełniać się nowymi automobilami, które szybko wypchnęły z rynku chociażby dorożki (używane jako taksówki).
Z dziejów taksówek w dawnym Gdańsku
W połowie lat dwudziestych przebudowano chociażby Wielką Aleję (obecnie al. Zwycięstwa), uwzględniając już potrzebę wzmożonego ruchu samochodowego. Na łamach gazet dziennikarze załamywali ręce nad rosnącą lawinowo liczbą wypadków i potrąceń, nad brawurą i bezmyślnością kierowców. Policja zaczęła intensywniej pracować nad zmianami prawa drogowego. Starano się uregulować ruch, wprowadzając ruch jednostronny czy budując na jezdni pierwszych "leżących policjantów" (1927 r.). Opracowano też kompleksowy zbiór przepisów dotyczących ruchu drogowego. Jak grzyby po deszczu powstawały nowe salony, warsztaty i stacje benzynowe.
"Zmotoryzowane" Wolne Miasto
Ważnym czynnikiem, który wpłynął na rozwój rynku motoryzacyjnego Wolnego Miasta było włączenie go w obszar celny międzywojennej Polski. Liczba aut zarejestrowanych w Wolnym Mieście Gdańsku już w 1928 r. wyniosła 2385 (1620 osobowych, 765 ciężarowych), a już sześć lat później 2773 (1893 osobowych i 842 ciężarowych). Współczynnik aut przypadających na mieszkańca był zbliżony do tego, jaki był w międzywojennych Niemczech.
Dzięki odnalezionemu ostatnio wykazowi wszystkich aut zarejestrowanych w Wolnym Mieście (stan na 1 października 1934 r.) możemy przyjrzeć się bliżej, jakie auta można było najczęściej spotkać na ulicach międzywojennego Gdańska, Sopotu czy jego powiatów ziemskich.
Gdańska "wielka piątka" marek samochodowych
Wspomniane 2773 auta (1893 samochody osobowe i 842 ciężarowe) reprezentowały 116 różnego rodzaju marek samochodowych. W pierwszej piątce najpopularniejszych marek były aż trzy amerykańskie (Chevrolet - 289, Ford - 288 i Hudson-Essex - 235), a tylko jedna niemiecka (Opel - 237). "Wielką piątkę" uzupełniał jeszcze włoski Fiat (176).
Kolejni w rankingu (ale daleko za peletonem) byli Francuzi (186 aut łącznie 13 różnych marek) i Włosi (185 aut, ale tylko trzech producentów), dalej Austriacy (już tylko 35 aut, łącznie trzech producentów) i Brytyjczycy (32 auta, dziewięciu producentów). Pozostałe firmy (trzy z Czechosłowacji, po jednej z Holandii, Szwajcarii czy Polski) praktycznie nie liczyły się na lokalnym rynku.
Dominacja aut amerykańskich i niemieckich
Rynek samochodowy w WMG był bardzo rozdrobniony - pozostałe auta (czyli 56 proc. ogółu) reprezentowały 111 różnych producentów. Dominowały niemieckie i amerykańskie. O ile tych pierwszych było więcej (53 różne marki do 29 amerykańskich), o tyle w liczbie samych aut było ich mniej (1052 niemieckich aut do 1242 amerykańskich).
Jeśli chodzi o liczbę samych pojazdów (nie marek), to samochody niemieckie i amerykańskie stanowiły blisko aż 83 proc. wszystkich samochodów w WMG. Przyglądając się bliżej wykazowi zarejestrowanych w Wolnym Mieście aut można odnaleźć także pojazdy wyprodukowane niemal "po sąsiedzku" - 78 (same ciężarówki) z elbląskiego Komnicka czy 27 (niemal same samochody osobowe) ze szczecińskiego Stoewera.
Montownie amerykańskich pojazdów w Gdańsku
Jako ciekawostkę można wskazać, że wspomniane Hudson-Essexy były przez krótki okres (1928-1933) montowane w Gdańsku, na terenie dawnych Warsztatów Artyleryjskich na Dolnym Mieście (w tym miejscu w latach dwudziestych powstało coś na kształt specjalnej strefy ekonomicznej). Także Chevrolety krótko (ale jednak) były składane w Gdańsku.
Powyższe zestawienie potwierdza zresztą fakt ekspansji właśnie producentów amerykańskich na Wolne Miasto i dalej, próby także opanowania rynków w regionie. Częściowo tłumaczy to też tak dużą popularność tych dwóch marek właśnie na terenie Wolnego Miasta. Amerykański kapitał był także widoczny na lokalnym rynku paliw.
Stacje benzynowe w dawnym Gdańsku
Gdańskie i sopockie "fabryki" aut
W tym kontekście warto wspomnieć także o funkcjonującej w latach dwudziestych ub. w. "fabryce" samochodów - Danziger Karosseriefabrik A.G. Wbrew nazwie zakład, w którym auta były jedynie karosowane (wyposażane w odpowiedni typ karoserii), nie mieścił się w Gdańsku, tylko w Sopocie. Także największe firmy prowadzące salony w Wolnym Mieście także niekiedy oferowały usługę sprowadzenia i zamontowania karoserii czy innych elementów pojazdu na miejscu (stąd w nazwach firm niejednokrotnie pojawia się - mylące nieco - pojęcie "fabryki").
O autorze
![autor](https://s-trojmiasto.pl/zdj/redaktorzy/8abe838f9bb7539a3408957441973b78.jpg)
Jan Daniluk
- doktor historii, adiunkt na Wydziale Historycznym UG, badacz historii Gdańska w XIX i XX w., oraz historii powszechnej (1890-1945).
Opinie (209) ponad 10 zablokowanych
-
2019-04-22 18:45
Do wszystkich baranow ktorzy tu pisza jak to dobrze bylo w wolnym miescie Gdansk. (4)
Zobaczcie i poczytajcie troche na Youtube jak Niemieccy trolle obrazaja Polakow i oskarzaja nas ze dopuscilismy mase zydostwa do wladzy w przedwojennej Polsce. Z nimi Hitler nie mogl spokojnie zalatwic zadnej sprawy jesli chodzi o Gdansk. Podkreslaja ze wielokrotne proby ze strony Hitlera spelzaly na niczym. Niemieckie trolle oskarzaja ze wlasnie dzieki wplywowi i uporowi zydow w polskim rzadzie Niemcy zaczely wojne, bo nie mialy innego juz wyjscia. Ze to nie bylo ze wzgledu na Polakow tylko zeby zastopowac zydowski pochod w Europie. Pisza takze ze Polacy wymordowali tysiace niewinnych Niemcow na ziemiach miedzy innymi Pomorskich. Wy musicie czytac angielskie wpisy na obcych stronach internetowych zeby dokladnie wiedziec co dzieje sie na swiecie. Za kogo nas naprawde uwazaja. Ja przytoczyl bym adresy tych stron gdzie to czytalem ale redakcja na pewno nie wydrukuje wtedy mojego postu. Niemcy chca aby Hitlera rozpatrywac dzisiaj raczej jako przyszlego (niedoszlego) zbawiciela Europy a nie jako bandyty. W ogole zauwazylem nagly wzrost hejtu w stosunku do Polski wlasnie ze strony trolli niemieckich. Ten ich angielski jest nieco koslawy wiec na pewno uzywali Google translatora. Bo te komputerowe tlumacze nie sa idealne. Wy musicie patrzec na to co dzieje sie naokolo Polski z trzezwym okiem a nie pisac balwochwalcze glupoty na temat niemieckiej przeszlosci w Gdansku i zachwycac sie tylko niemieckimi samochodami. Do jasnej cholery z nimi. Niemcy tylko z wlasnej glupoty stracili od 1918 roku do 1945 az 45% obszaru ktory byl pod ich kontrola przed rokiem 1914 a teraz twierdza ze Polska ma im to oddac. Odcialem sie twardo tym szwabskim oslom ale sam nie dam rady bo tam jest doslownie fala trolli niemieckich i proniemieckich. Nie patrzec na stosunki polsko niemieckie poprzez pryzmat dyplomacji z grzeczniutka Angela Merkel tylko dokladnie obserwowac co przecietny obywatel niemiecki mysli i zamierza. Bo Merkel za pare lat odejdzie i nastepny kanclerz bedzie robi
- 15 16
-
2019-04-22 21:04
Freie Stadt Danzig
Powtarzanie farmazonów b. śp. Prezydenta, przy braku wiedzy historycznej, prowadzi do aberracji. Na mocy postanowień wersalskich po I WŚ Wolne Miasto Gdańsk z herbem 2-krzyże (bez korony) z braku pomysłu wersalskich polityków pozostawiono jako ponadnarodowe czyli 'wolne' od wszelkiej infiltracji i bez korytarza z Rzeszą i Prusami Wschodnimi (ani niemieckie ani polskie). Jak było po II WŚ z Danzig'em wszyscy wiemy. Obecnie tylko jedynie słuszna partia w Gdańsku indoktrynuje za TVN i ... zbiera obfite żniwo ...
- 4 10
-
2019-04-23 13:18
(1)
A Hitler nie byl antykomunista jak zolnierze wykleci?U nas w Polsce tez duzo ludzie popiera Hitlera. Organizuja mu urodziny, a obecna wladza twierdzi , ze swastyka to znak pokoju.
- 2 1
-
2019-04-23 15:31
Bo to prawda.
- 0 3
-
2019-04-23 15:30
Lecz sie..a Hitler byl i jest zbawicielem i wodzem Europy!!! A powinna sie zwac kontynent Germania.
- 0 2
-
2019-04-22 18:57
Gdańsk to ponad 1000 lat historii. (4)
Ponad 700 lat był polski. Najlepsze lata to XVI wiek. Był największym miastem polskim.
- 19 8
-
2019-04-22 19:13
bzdyra to klamstwo ktore sumuje fakt ze polski król zrzekła sie Gdanska (3)
polacy to dzis wiocha europy i lepiej sie nie przyznawac
- 3 12
-
2019-04-22 19:17
wioche to ty masz w mózgu chyba? (1)
- 6 4
-
2019-04-23 00:01
Wiocha to określenie gdańszczanki i gdańszczanie
czegoś takiego nie ma
- 2 4
-
2019-04-23 10:47
No to wyp... do tej europy jak tak ci nie pasuje
PS Dizsiejszy zachód różni się od tego z lat 70/80/90
- 1 0
-
2019-04-22 18:59
DA naklejaja sobie tylko rodowici Gdanszczanie (3)
Polacy tego nie rozumieja bo przed wojna bylo ich tu 3% a wiekszosc przywiezli po wojnie. To elita tego miasta . Nie Niemcy , Nie Polacy to Gdanszczanie
- 11 15
-
2019-04-23 00:00
Nie było nie ma i nigdy nie będzie czegoś takiego jak gdańszczanie (1)
W Gdańsku są Polki i Polacy !
- 5 7
-
2019-04-23 09:56
Widać desant toruńsko-kujawski
- 2 5
-
2019-04-24 17:41
Gdańszczanie w WMG to ci pisani przez duże G
- 1 0
-
2019-04-22 19:03
nie ma nic o oznaczeniu DA bo autor jest pro polski
a DA nie ma nic wspolnego z niemcami ani z polakami to po prostu nasze jedyne oznaczenie na swiecie
- 7 7
-
2019-04-22 19:09
Dobry artykuł
- 7 4
-
2019-04-22 20:13
Wolne miasto to hańba dla Gdańska ! (4)
Nigdy więcej wolnego miasta Gdańska! Gdańsk jest Polski !
- 17 18
-
2019-04-22 22:24
polak sie odezwał (2)
Gdansk nie jest polsk8 ani Niemiecki dlatego jest Wolny ...Wolny od Polskiego narodowego katolicyzmu i Niemieckiego nacjonalizmu choc polski jest teraz gorszy..
- 4 7
-
2019-04-22 23:58
Zamień się z powrotem ze swoim kijem na łby i zacznij choć trochę w końcu myśleć
Gdańsk jest Polski katolicki narodowy ! Hańba to było wolne miasto!
- 3 6
-
2019-04-23 10:32
10/10.
- 2 1
-
2019-04-22 22:31
Gdańsk...
...jest gdański.
- 6 4
-
2019-04-22 20:28
Super artykul
Świetnie się to czyta. Poprosimy więcej takich tekstów, zamiast nowych reklam Robyg, albo kolejnego narzekania na Mevo
- 20 2
-
2019-04-22 21:41
I ani jedna sztuka sie nie zachowala
- 5 1
-
2019-04-22 21:52
Szkoda że Polska nie eksportowała swoich aut do WMG.
- 4 4
-
2019-04-22 23:26
Arek
Za Niemca było dobrze ,ale tylko dla Niemca! Do Europejczyka poniżej pije
- 4 6
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.