- 1 Zabytkowy folwark doczeka się remontu? (37 opinii)
- 2 "Kolonie" nad jeziorem Zaspa (111 opinii)
- 3 Wojna szpiegów nad Zatoką Gdańską (98 opinii)
- 4 85. rocznica wybuchu II wojny światowej (824 opinie)
- 5 Słynna wizyta cyrku Hagenbecka w Gdańsku (68 opinii)
- 6 Otwórzcie drzwi i serca dla uchodźców. Z Gdańska (31 opinii)
Port to nie zawsze bezpieczne schronienie
Choć port ma chronić statki od zagrożeń, które czyhają na nie na morzach, bywa, że i w nim nie zawsze jest bezpiecznie. W przypadku co najmniej dwóch polskich statków wypadki zdarzyły się właśnie podczas - wydawać by się mogło - bezpiecznego postoju w porcie.
W 1924 roku w holenderskiej stoczni NV Scheepswerften miała miejsce uroczystość wodowania jednostki "Jung". Był to niewielki (długość 55,3 metra) i dość wolny (prędkość maksymalna ok. 10 węzłów) parowiec, który w swoich dwóch ładowniach mógł przetransportować ok. 1020 ton ładunku. Jednostkę obsługiwała 20-osobowa załoga.
"Jung" pływałby pewnie latami pod czerwono-biało-niebieską banderą, gdyby w listopadzie 1927 roku nie wypatrzyli go przedstawiciele Żeglugi Polskiej, którzy postanowili kupić tę jednostkę. Jak to wtedy często bywało, negocjacje nie trwały zbyt długo i już 7 grudnia 1927 roku "Jung" zawinął do portu w Gdyni, zmieniając jednocześnie nazwę na "Tczew". Z racji swych niewielkich rozmiarów pływał głownie po Bałtyku.
Zimą 1929 roku, czyli nieco ponad rok po podniesieniu polskiej bandery, "Tczew" wyruszył w rejs z ładunkiem węgla do Danii. W okolicach Bornholmu, wraz z kilkoma innymi statkami, polska jednostka utknęła na polu lodowym. Statki co prawda początkowo starały się przedzierać naprzód, ale pogarszająca się z każdą chwilą pogoda w końcu (4 lutego 1929 roku) je zablokowała. Dopiero po czterech dniach na ratunek przybyły dość nietypowe lodołamacze, czyli dwa niemieckie pancerniki (jednym z nich był "Schleswig-Holstein", który dziesięć lat później rozpoczął w Gdańsku II wojnę światową). Okrętom udało się wyswobodzić uwięzione jednostki.
Jednak pech dalej nie opuszczał "Tczewa". Jako najwolniejszy statek płynął on na końcu konwoju. W pewnym momencie rynna stworzona przez pancerniki ponownie się zamknęła i uwięziła "Tczew" w odległości zaledwie 10 mil od Kilonii.
Sytuacja na "Tczewie" powoli stawała się coraz gorsza - pojawiały się liczne uszkodzenia i powoli kończyła się żywność. Pierwszy oficer zaproponował dowódcy statku, kpt. ż.w. Karolowi Rynckiemu, że spróbuje wraz z kilkoma marynarzami po lodzie udać się na brzeg po prowiant. Kilkugodzinna wyprawa zakończyła się sukcesem, ale niebawem trzeba była ją powtórzyć.
Z pomocą "Tczewowi" przyszło niemieckie lotnictwo. Samoloty stworzyły most powietrzny, który zaopatrywał "Tczew" i inne uwięzione statki w niezbędną żywność i medykamenty. Wdzięczni Polacy ułożyli na lodzie napis z bryłek węgla, w którym dziękowali lotnikom. Ostatecznie po sześciu tygodniach przymusowego postoju, niemiecki pancernik "Elsass" wyswobodził "Tczew" z lodowej pułapki.
Statek udał się do stoczni na niezbędny remont po którym dalej, przez przeszło dziewięć lat, prowadził żeglugę trampową głównie do portów estońskich i niemieckich. Pech jednostki niebawem znowu dał o sobie znać.
5 grudnia 1938 roku "Tczew" w porcie w Gdańsku przyjmował ładunek blach. Tragedia przyszła nagle - statek niespodziewanie stracił stateczność, po czym w krótkim czasie, zerwawszy cumy, przewrócił się na burtę i zatonął. Stało się to niestety tak szybko, że dwóch członków załogi maszynowej (asystent i palacz) nie zdołało opuścić maszynowni i zginęło.
Po dziś dzień jednoznacznie nie została wykazana przyczyna tego wypadku. Niektórzy opowiadają się za błędami sztauerów, którzy mieli błędnie rozmieścić ładunek, inni z kolei doszukują się teorii spiskowych, jakoby na statek zasadzili się hitlerowcy i dokonali sabotażu. Jeszcze inni doszukują się winy dowódcy "Tczewa" Antoniego Wąsowicza (tę barwną postać, komandora w stanie spoczynku, bardzo ciekawie opisał w swej książce "Fala za falą" kmdr Eugeniusz Pławski), który miał wydawać złe polecenia. Ku temu ostatniemu skłoniła się również i Izba Morska, która badając wypadek, w werdykcie zabroniła Wąsowskiemu dowodzić statkami (pracował potem jako pilot portowy). Jednoznacznych dowodów jednakże nie było.
27 grudnia 1938 roku "Tczew" został podniesiony i przeholowany do stoczni w Gdyni, gdzie zastał go wybuch wojny. Niemcy wcielili go do swej floty pod nazwą "Dirschau", a dalsze losy tej jednostki są nieznane.
W okresie powojennym, gdy polskie stocznie okrzepły już po zniszczeniach, zaczęły budować statki, które spotkały się z dużym uznaniem nie tylko armatorów krajowych, ale i zagranicznych. W latach 1953 - 1959, w oparciu o włoskie plany, Stocznia Gdańska zbudowała serię motorowców typu B-51. Były to blisko 60-metrowe jednostki, o nośności ok. 680 ton i prędkości 10 węzłów. Jednym ze statków tej serii była "Nysa", która zatonęła wraz z cała załogą w 1965 roku. Inną jednostką natomiast była zwodowana w 1959 roku "Orla".
"Orla" pływała bez większych przygód przez cały 1960 rok. Wszystko zmieniło się 28 lutego 1961 roku, gdy jednostka, pod dowództwem kapitana ż. w. Włodzimierza Sośnickiego, przybyła do fińskiego portu z transportem mięsa w kartonach. Tego dnia fińscy dokerzy mieli wyładować ładunek. Gdy jednak pierwszy z dokerów zszedł do ładowni, dostał drgawek i szybko stracił przytomność. Z pomocą starali mu się pójść inni dokerzy, ale ledwo zeszli do ładowni zaczęli się dusić i musieli szybko stamtąd uciekać.
Najbliżej feralnej ładowni znajdowało się w tym czasie trzech polskich marynarzy i teraz oni, zaalarmowani krzykami dokerów, ruszyli na ratunek. Niestety dwóch z nich - bosman Józef Pilawski i starszy marynarz Andrzej Borowy, podobnie jak fiński doker, szybko straciło przytomność. Trzeci z marynarzy w ostatniej chwili zdołał uciec.
Załoga podjęła próby ratowania nieprzytomnych - kolejni ochotnicy wstrzymując na chwilę oddech wskakiwali do ładowni starając się pomóc, ale próby te były nieudane. Niebawem przy nabrzeżu pojawiła się wezwana straż pożarna wraz z pogotowiem. Strażacy szybko wynieśli zemdlonych, którzy w krótkim czasie znaleźli się w szpitalu pod opieką lekarzy. Udało się uratować bosmana i fińskiego dokera. Niestety starszy marynarz Andrzej Borowy umarł nie odzyskawszy przytomności. Miał tylko 28 lat.
Co było przyczyną tego wypadku? To suchy lód, czyli zestalony po skropleniu dwutlenek węgla, który stosuje się do chłodzenia m.in. materiałów łatwo psujących się, takich jak przewożone w ładowni "Orli" mięso. Jak wykazało późniejsze dochodzenie, wszedł on w proces sublimacji, czyli przekształcił się w śmiercionośny w tym wypadku gaz.
Zalecenia dotyczące suchego lodu są niezwykle restrykcyjne (m.in. nie można dotykać go gołymi rękami, gdyż silnie parzy, ani nie można przetrzymywać go w szczelnie zamkniętych pomieszczeniach, gdyż może to grozić wybuchem lub przejściem w stan gazowy).
W werdykcie Izby Morskiej z 28 listopada 1961 roku czytamy, że główną przyczyną wypadku było niesprawdzenie poziomu stężenia dwutlenku węgla w ładowni oraz brak jej przewietrzenia. Co prawda kapitan został wymieniony w wyroku, obok armatora i producenta suchego lodu, jako współwinny, ale nie został pociągnięty do odpowiedzialności.
Imię Andrzeja Borowego stało się znane również i z innego powodu - nazwano tak pierwszy statek nowej serii jednostek posiadających najwyższą klasę przeciwlodową 1A, zbudowanych przez stocznię im. Komuny Paryskiej w Gdyni.
Opinie (21)
-
2013-10-31 10:05
(2)
Lubie te teksty o dawnych statkach i historiach morskich. Mila odmiana od codziennych informacji o korkach, śmieciach i policji :) Tak trzymac
- 74 0
-
2013-10-31 18:48
m/s Andrzej Borowy - pamietam go czesto (1)
stojącego w gdańskim porcie. Tylko gdzie ta flota polska jest ? Gdzie PLO, Dalmor, Gryf, Odra, Jedność Rybacka ??? Nic nie trzeba, jest kapitalizm i syf totalny
- 11 0
-
2013-10-31 20:24
Polska
flota już nie istnieje , komu za to dziękować ???? tragedia co z nią zrobiono !!
- 7 0
-
2013-10-31 10:25
Dobrze się czyta
Pozdrawiam!
- 37 1
-
2013-10-31 10:31
(3)
Heh. Dawno temu na 55 metrowym "kapciu" 20 osób załogi.
Dziś na 90 metrowych coasterach 6 osób załogi, na dużych kontenerowcach 15-18 osób.
Załogi coraz bardziej redukowane do minimum safe manning, a obowiązków coraz więcej.- 35 2
-
2013-10-31 15:10
Orla, Pilica, Dunajec.... (2)
Lata 60. Postój w Londynie przy Tower Bridge z tarcicą z Gdańska- 1 tydzień, W Gdańsku na Pagecie następny tydzień przy załadunku. Deska, po desce do ładowni. Noc do spania, a nie do pracy. Itd, itd..
To były czasy marynarzy, młodzież w to nie uwierzy.- 13 0
-
2013-10-31 18:05
oj teraz to juz inne czasy (1)
zaladnek 24h rozladunek 24h wszystko oczywiscie na zmiany i kiedy t wyjsc do miasta
- 8 0
-
2013-10-31 19:08
24? To nie tak tragicznie. Co powiesz na takie 100 metrowe coastery, które bujają się po Północnym i Bałtyku? Wyładunek rzepaku w Hamburgu - 6 godzin. Wyładunek dwóch śmiegieł do elektrowni wiatrowej w Szwecji - niecała godzina postoju i wypad. Co najlepsze... Cały kontrakt na wachtach. 6 godzin wachty, 6 godzin wolnego, 6 godzin wachty i tak przez 5 miesięcy, ani jednego dnia wolnego.
- 10 0
-
2013-10-31 14:08
dwutlenek węgla nie wybucha (1)
tlenek wegla owszem, ma dwa wiazania wegla wolne...
studiowales politologie czy jakies gender bzdety?- 7 20
-
2013-10-31 14:17
Józek, chwalmy Pana,
żeś Ty taki mundry!
- 12 1
-
2013-10-31 14:13
"Jak wykazało późniejsze dochodzenie, wszedł on w proces sublimacji, czyli przekształcił się w śmiercionośny w tym wypadku
Ładnie to brzmi, ale chodzi o to, że dwutlenek węgla, nie jest "śmiercionośny" sam w sobie (nie jest trujący jak tlenek węgla) - w tym konkretnym przypadku po prostu wyparł powietrze z ładowni i nie było czym tam oddychać.
- 12 1
-
2013-10-31 14:40
ostatnia szansa
Pokolenie ludzi, którzy zbudowali PMH już wymiera. Należy szukać świadków i spisywać co się uda.
- 23 0
-
2013-10-31 15:23
ten CON RO za rufa Borowego tez dawno sprzedany jak cale PLO (2)
Widzialem go w Kenii przemalowanego na Mediteranea i potem w Durbanie tez byl.
Mozeby warto opisywac jak zniszczono cale PLO i chyba 250 statkow poszlooooo....... dzieki prywatyzacji rzekomej- 27 0
-
2013-10-31 18:52
to byl zbudowany w Australii ....
Gdansk II, łezka się w oku kreci
- 8 1
-
2013-11-02 02:37
Jak zniszczono?
Po prostu solidaruchy na początku lat 90-tych do restrukturyzacji zatrudnili niemieckich managerów a ci ... pozbyli się konkurencji dla swoich krajowych firm. Simple.
- 5 0
-
2013-10-31 17:52
gdzie te czasy
kiedy Bałtyk zamarzał na całym obszarze. Teraz zima stulecia skuwa tylko bliski akwen. A kiedyś saniami po lodzie do Szwecji...
- 8 1
-
2013-10-31 19:37
Niemiecki pancernik "Elsass", który ostatecznie uwolnił uwięziony w lodach "Tczew".
Olllalala! To przecież klasa "Schlezwig Holstein" !
- 6 0
-
2013-10-31 20:28
Polska
to kraj leżący nad morzem który odwraca się do niego plecami , Kwiatkowski i Wenda w grobie się przewracają !!!!!
- 21 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.