"Elgiebety" obok krzyża. Recenzja filmu "Wszystkie nasze strachy"
Strach nie ma tu wielkich oczu, a farbowane włosy, sportowy dres z tęczowymi zdobieniami i zawieszony na szyi krzyżyk. Daniela Rycharskiego wiejska społeczność Kurówka boi się jak ognia, bo gej-katolik, a w dodatku artysta, symbolizuje wartości, które pozornie zupełnie się wykluczają. Tymczasem wykluczony pozostaje przede wszystkim człowiek, którego jednoczesna wiara w ludzi i Boga skazuje na przejmującą samotność i niezasłużoną wrogość. Laureat Złotych Lwów na tegorocznym Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni to z pewnością jeden z najważniejszych, ale i najtrudniejszych zarazem obrazów ostatnich lat w polskim kinie.
Daniel wraz z babcią mieszka w niewielkiej mazowieckiej wsi. Pasjonuje się sztuką i szybkimi motocyklami, dlatego przydomową stodołę - w zależności od potrzeb - aranżuje na atelier lub warsztat. Nocami tworzy nieoczywiste artystyczne instalacje, za dnia jeździ na rolnicze pikiety lub przesiaduje w jednej z pierwszych ławek w kościele. Udziela się zarówno w kółku różańcowym, jak i na zakrapianych młodzieżowych ogniskach. Dla wiejskiej społeczności Kurówka jest lokalnym liderem, "udomowionym" ekscentrykiem i maskotką w jednym. Dla wielkomiejskich snobów - symbolem artystycznych kontrowersji i sztuki utkanej z kontrastów.
Złote Lwy dla filmu "Wszystkie nasze strachy"
Gdy w rodzinnej miejscowości dochodzi do tragedii, fala niechęci i wrogości uderza właśnie w Daniela. Chłopak staje się głównym winowajcą dramatycznych wydarzeń, a podejmowane przez niego próby załagodzenia konfliktu i uhonorowania zmarłej koleżanki obracają się przeciw niemu. Z przyjaciela, sojusznika i nieszkodliwego artysty staje się wrogiem, dewiantem i kimś zupełnie obcym, który uzurpuje sobie prawo do religijnych symboli, choć sam żyje niezgodnie z naukami Kościoła. Ach tak, bo ten fakt mógł umknąć, Daniel jest także, a może przede wszystkim, homoseksualistą.
Z szacunkiem o Kościele i LGBT
We wspólnym filmowym projekcie Łukasz Ronduda i Łukasz Gutt budują opowieść opartą na prawdziwej historii Daniela Rycharskiego - artysty i grafika, który w swojej twórczości łączy ludowy folklor i chrześcijańskie wpływy. Jego sztuka wielokrotnie dotyka relacji pomiędzy Kościołem a społecznością LGBT, bowiem sam Rycharski uznaje się za wierzącego geja. Mamy więc do czynienia z nieoczywistą postacią, która we "Wszystkich naszych strachach" staje się niejako spoiwem dwóch zupełnie kontrastujących ze sobą postaw. W tej opowieści łatwo można było więc popaść w skrajny populizm i subiektywizm. Duet reżyserów od początku jednak nie pozwala rozjechać się historii w dwóch przeciwnych kierunkach.
Główna w tym zasługa scenarzystów (oprócz Rondudy także Katarzyna Sarnowska i Michał Oleszczyk), dla których człowiek jest ważniejszy od idei, choć i te wymagają odpowiedniej argumentacji i wybrzmienia. Przyświecający twórcom humanizm powoduje, że film zamiast atakować, dzielić czy piętnować, nawołuje do refleksji, dialogu i szukania porozumienia. "Wszystkie nasze strachy" powstały z poszanowaniem katolickiej wiary i postulatów społeczności LGBT, co wcale nie musi się wzajemnie wykluczać. Wszak bluza z "elgiebetami" (jak babcia Daniela nazywa tęczowe lampasy na jego dresach) i srebrny krzyżyk na szyi głównego bohatera też początkowo wydają się dziwacznym zestawem, ale z upływem czasu przestaje nam się to "gryźć". Zresztą z całym filmem Rondudy i Gutta jest tak, że wiele potrafi rozjaśnić i merytorycznie wyjaśnić podczas seansu.
Piękny poemat o przykrej samotności
Opowieść inspirowana losami Daniela Rycharskiego jest także przejmującym, chwilami bardzo bolesnym i kompleksowym traktatem o samotności. Główny bohater początkowo przecież cieszy się sympatią i wsparciem lokalnej społeczności, ale gdy tylko próbuje stanąć w obronie krzywdzonej mniejszości zostaje automatycznie pozbawiony jakichkolwiek przywilejów. Dla sąsiadów staje się wyrzutkiem, dla artystycznej bohemy świadomym skandalistą, a nawet pozerem. Jego wiara i orientacja seksualna (razem, a nie osobno) wyrzucają go poza społeczny margines. W takich okolicznościach trudno jest funkcjonować, a co dopiero jeszcze bronić własnych wartości.
Szczególnie, że przeciwko sobie Daniel ma nawet najbliższych. Doskonale obrazuje to dojmująca scena przed kościołem, gdy chłopak zderza się z emocjonalnym murem, jaki stawia jego własny ojciec. Jedynym właściwie wsparciem i buforem bezpieczeństwa pomiędzy Danielem a wrogim otoczeniem jest troskliwa i obdarzona niebanalnym poczuciem humoru babcia. "Wszystkie nasze strachy" w dobitny więc sposób ilustrują, do czego prowadzą homofobia, odrzucenie, brak empatii i tolerancji. Jednocześnie to piękny w swoim zamyśle i zachwycający wizualnie poemat o oswajaniu lęków, uprzedzeń i obcości nawet wśród "swoich".
Za dużo asekuracji i patosu
Reżyserski duet przy wsparciu scenarzystów postawił na prostotę języka i czytelną symbolikę samego obrazu, co oczywiście znacznie ułatwi i tak trudny w przekazie film. Szkoda jedynie, że w wielu miejscach Ronduda i Gutt bywają tak bardzo dosłowni, a stosowane przez nich artystyczne środki stają się toporne i nieco nieznośne. Na czele z patosem, który niestety rujnuje czasami intymność poszczególnych scen. Momentami brakuje też konsekwencji, bo gdy tylko twórcy nieco mocniej docisną emocjonalny pedał, od razu zaczynają wyhamowywać. Tak jakby nie chcieli przeszarżować i wyjechać poza tor bardzo precyzyjnie nakreślony przez scenariusz. Tej odrobiny ryzyka we "Wszystkich naszych strachach" brakuje.
Rekompensatą mogą natomiast być świetne aktorskie kreacje. Uporczywie będę twierdził, że rola Daniela nie jest szczytem możliwości Dawida Ogrodnika i gdzieniegdzie widać dużą rezerwę, ale trudno doszukać się tutaj choćby jednej fałszywej nuty. Koncertowo na drugim planie gra filmowa babcia Rycharskiego, czyli Maria Maj. Porażający w swoim milczeniu jest Andrzej Chyra (ojciec Daniela). Kilka intrygujących kwestii przypadło także Jackowi Poniedziałkowi (kurator i przyjaciel głównego bohatera), a bez zarzutu spisała się młoda część obsady na czele z Agatą Łabno (Jagoda) i Oskarem Rybaczkiem (Olek).
Nie warto stawiać krzyżyka
"Wszystkie nasze strachy" zgarnęły tegoroczne Złote Lwy podczas Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych, choć wydaje się, że Gdynia powinna być także portem, z którego film wypłynie na szersze, w domyśle hollywoodzkie, wody. Chyba zbyt pochopnie dzieło Rondudy i Gutta skreślono z listy polskich kandydatów do Oscara. To historia mająca podobny potencjał, co "Boże Ciało", choć z nieco gorszym wykonaniem. Uniwersalność tej opowieści na wielu płaszczyznach stanowiłaby dla zagranicznego widza intrygujący punkt spojrzenia na współczesną duchowość i tożsamość człowieka.
Daniel Rycharski dostarczył plany, natomiast Łukasz Ronduda i Łukasz Gutt skonstruowali filmowy pomost, na środku którego mogą spotkać się ideowi oponenci. Bez rzucania w siebie kamieniami i wyzwiskami. Ten film to okazja do wyważonego, merytorycznego dialogu o współczesnym człowieku i sztucznych granicach, jakie bezsensownie sobie wyznaczamy każdego dnia. Nie trzeba się bać "Wszystkich naszych strachów". Tu akurat nie warto stawiać krzyżyka.
OCENA: 7,5/10
Film
Opinie (56) ponad 10 zablokowanych
-
2021-11-06 13:39
Propaganda patologii (4)
- 25 4
-
2021-11-06 15:06
(3)
Masz na myśli kościół?
- 3 6
-
2021-11-06 16:03
(2)
Do kościoła kochany ubierasz się na galowo, to czas medytacji i rozmyśleń. Pełna kulturka, natomiast to co wyprawiaja pseudo tęczowi na ulicach to patologia i zły przykład.
- 8 3
-
2021-11-07 13:50
(1)
Dla mnie kościół zawsze był czasem nudy i rozmyślań, jak długo do końca mszy. Dlatego się z nim pożegnałam.
- 1 2
-
2021-11-08 10:04
kogo to obchodzi?
- 2 0
-
2021-11-06 17:16
Normalny widz
A ja od lat czekam, kiedy któryś z naszych "twórców" nakręci inteligentną i zabawną komedię...
- 9 3
-
2021-11-07 11:57
gdyby nie media i filmy to bym geja nie widzial na oczy
zjawisko niszowe ktore wykorzystano do zarabiania i trampoliny w karierze, dramat
- 11 2
-
2021-11-07 15:21
Meczy mnie juz ta wszechobecna propaganda,ze kakao jest dobre.
- 7 1
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.