- 1 Coraz więcej sposobów na napiwek (185 opinii)
- 2 Ranking pierogarni w Trójmieście (37 opinii)
- 3 Jemy na mieście: Aichi (dobrze) Gotuje (72 opinie)
- 4 Azjatycki Market na Ulicy Elektryków (40 opinii)
- 5 Psiorbet, tatar lub psierogi. Menu dla psów (188 opinii)
Czy kelner odpowiada finansowo za braki w kasie?
Czy restaurator ma prawo pomniejszyć wynagrodzenie kelnera o wysokość rachunku, którego klient nie zapłacił, bo np. uciekł lub zwyczajnie odmówił zapłaty? Okazuje się, że w przypadku umowy zlecenia, jaką najczęściej podpisują kelnerzy, jest to zgodne z prawem, a jeśli zleceniobiorca, czyli wspomniany kelner, się na to nie zgadza, musi szukać sprawiedliwości w sądzie. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku mniej popularnej w gastronomii umowy o pracę - tutaj na obciążenie pracownika dodatkowymi kosztami wymagana jest zgoda sądu.
Porady prawne w serwisie Praca
- Od miesiąca pracuję jako kelner w modnej i obleganej restauracji. Szef nigdy nie miał zastrzeżeń do mojej pracy, nasi goście również. Pewnego razu zdarzyło się jednak, że osoby, które obsługiwałem, opuściły lokal bez uregulowania rachunku. Szef powiedział, że kwotę, na jaką opiewał niezapłacony rachunek, odliczy mi od następnej pensji. Czy ma do tego prawo? Nie ukrywam, że nie jestem tym faktem zachwycony, bo rachunek był wysoki, a ja nie zarabiam wiele.
Odpowiedzi na to pytanie udzielił radca prawny Wojciech Kawczyński z Kancelarii Prawnej Kawczyński i Kieszkowski Adwokaci i Radcowie Prawni sp.p. w Gdańsku.
Mając na uwadze stosunkowo ograniczoną ilość informacji, które podał czytelnik, jednoznaczna odpowiedź będzie zależała od ustalenia szeregu czynników. W szczególności należałoby ustalić, czy kelnera wiąże z restauracją umowa o pracę, czy umowa zlecenia, czy kelner w zakresie obowiązków ma wprost wpisany obowiązek pilnowania, czy klient uiścił rachunek, czy nie i czy obiektywnie jest w stanie to zrobić. Na ocenę tego ostatniego wpływ ma wiele elementów, których analiza dotyczyć musi konkretnych okoliczności towarzyszących zdarzeniu opisanemu przez czytelnika.
Ograniczenia odpowiedzialności pracownika i brak takich ograniczeń przy umowie zlecenia
W przypadku umowy o pracę odpowiedzialność pracownika jest co do zasady ograniczona do trzykrotności pensji. Takiego ograniczenia nie ma w przypadku umowy zlecenia.
Pracodawca może jednak domagać się odszkodowania (z ograniczeniem jak powyżej) za każdy czyn wyrządzający mu szkodę. O tym, czy niedopilnowanie klienta przez kelnera jest takim czynem, napiszę pod kolejnym śródtytułem, jeśliby jednak tak przyjąć, to oznaczałoby to, że każdy niezapłacony przez klienta rachunek jest takim odrębnym czynem wyrządzającym pracodawcy szkodę. Z uwagi jednak na to, że pojedynczy niezapłacony rachunek będzie najprawdopodobniej kwotą istotnie niższą, niż trzykrotność pensji kelnera, ograniczenie, o którym mowa powyżej, to marna pociecha dla kelnera-pracownika.
W przypadku pracownika mamy do czynienia także z innym ograniczeniem odpowiedzialności, którego nie ma w przypadku zleceniobiorcy. Pracownik co do zasady odpowiada jedynie za szkodę rzeczywistą, a nie za utracony zarobek restauratora. W naszym przypadku oznaczałoby to odpowiedzialność za posiłek wg cen nabycia produktów oraz ewentualnie realnie poniesionych kosztów jego przyrządzenia, jeśli pracodawca byłby w stanie to wyliczyć (czyli np. zużyty prąd / gaz na przygotowanie tego posiłku za który rachunek nie został opłacony itp.), a nie po cenie sprzedaży tego posiłku klientowi, co już może być pewnym pocieszeniem, bo nie jest tajemnicą, że marże w gastronomii zazwyczaj do najniższych nie należą.
W przypadku umów zlecenia ww. ograniczeń nie ma. Oznacza to, że kelner - zleceniobiorca odpowiada bez ograniczenia do trzykrotności pensji i odpowiada także za utracony zarobek.
Wszystkie ww. ograniczenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy pracownik wyrządził szkodę umyślnie, ale jak sądzę, taka sytuacja nie miała tutaj miejsca.
Konieczności udowodnienia winy pracownika oraz obowiązek dbania o mienie pracodawcy
Aby pracownik mógł odpowiadać za szkodę wyrządzoną pracodawcy, poza samą wartością szkody, pracodawca musi jeszcze wykazać winę pracownika w powstaniu, ewentualnie przyczynieniu się do powstania szkody oraz związek (przyczynowo skutkowy) między czynem (tutaj zaniechaniem) pracownika a powstaniem szkody.
Generalnie zasadą i obowiązkiem pracownika jest dbałość o mienie pracodawcy. Jest to obowiązek tyleż powszechny, co ogólny. Odpowiedź na pytanie, czy w jego ramach mieści się dbanie o to, czy klienci wychodzą bez zapłaty, czy nie, zależy już od bardzo konkretnych okoliczności, w tym w szczególności od tego, czy taki obowiązek został wpisany wprost do umowy o pracę, a ściślej zakresu obowiązków kelnera.
Nawet jednak jeśli ten obowiązek nie został wprost przewidziany w ramach zakresu obowiązków pracownika kelnera, to z ogólnego obowiązku można próbować wywieźć, że generalnie dbanie każdego z pracowników (który ma taką możliwość) o to, aby klient nie wyszedł bez zapłaty, jest elementem obowiązku dbania o mienie pracodawcy, który wynika z kodeksu pracy. Pytanie tylko, jak ma to robić?
Generalnie przecież głównym zadaniem kelnera jest odbieranie zamówień, przynoszenie posiłków itp., a nie monitorowanie sali w poszukiwaniu nieuczciwych klientów. Jeśli jednak da się połączyć dbanie o to, aby klienci nie wychodzili bez płacenia z jego podstawowymi obowiązkami (a to już jest analiza poszczególnych przypadków i okoliczności im towarzyszących), to co do zasady można rozważać odpowiedzialność pracownika w tym zakresie.
Nieco inna sytuacja jest w przypadku zlecenia, gdzie taki obowiązek powinien być wprost wpisany do umowy albo szczegółowo (zapobieganie opuszczeniu lokalu przez klientów bez płacenia rachunku) albo chociaż ogólnie (dbanie o mienie zleceniodawcy). Jeśli taki obowiązek jest wprost wpisany w obowiązkach kelnera zleceniobiorcy, to co do zasady, uniknięcie przez kelnera odpowiedzialności za niedopilnowanie tego, aby klient zapłacił rachunek może być trudne, choć nie niemożliwe. Wszystko będzie zależało od okoliczności towarzyszących temu zdarzeniu, a ściślej ustaleniu, czy kelner prawidłowo realizując swoje obowiązki mógł obiektywnie zapobiec powstaniu szkody u restauratora.
Klient przyłożył kartę i wyszedł. Po chwili pojawił się komunikat, że transakcja została odrzucona. Jeśli kelnerka pracuje na podstawie umowy zlecenia, koszt być może będzie musiała pokryć z własnej kieszeni.
Pracodawca musi wykazać winę pracownika
Odpowiedzialność pracownika jest oparta o zasadę winy, którą pracodawca musi wykazać. W sytuacji opisanej przez czytelnika, zakładając, iż był on zatrudniony na umowie o pracę, winę można byłoby mu przypisać tylko wtedy, gdy kelner miał obiektywną możliwość przeciwdziałania sytuacji polegającej na opuszczeniu przez klienta lokalu bez płacenia. A tutaj już wchodzimy w analizę okoliczności konkretnego przypadku.
Inaczej bowiem ta sytuacja winna być oceniana, gdy kelner pracuje w dużej restauracji, jest mała liczba kelnerów, a dużo zamówień, a inaczej w sytuacji, gdy jest np. dwóch kelnerów i jeden klient. Tutaj sąd (bo w przypadku sporu, sprawa najczęściej kończy się w sądzie) będzie analizował, czy mając na uwadze swoje obowiązki (przyjmowanie zamówień, odbiór gotowych dań z kuchni, itp.) oraz liczbę obsługiwanych klientów/zamówień, i inne okoliczności wskazane przez strony (restauratora i kelnera) kelner był obiektywnie w stanie dopilnować, aby klient nie wyszedł z lokalu bez płacenia.
Inne okoliczności wpływające na odpowiedzialność kelnera lub jej brak
Także inne okoliczności mogą wpłynąć na ocenę sytuacji - np. liczba osób, które mogły zareagować. Jeśli sąd uzna, że doszło do zawinionego zaniechania ze strony kelnera, a było kilku pracowników, którzy mogli zareagować, a tego nie zrobili, powinien odszkodowanie rozłożyć miedzy wszystkich, w zależności od stopnia winy, a jeśli nie da się tego ustalić, to po równo.
Inaczej zapewne też sąd oceni sytuację w kontekście działań/zaniechań kelnera w okresie poprzedzającym oraz następującym po wyrządzeniu pracodawcy szkody. I tak inaczej oceni sytuację, gdy kelner przesiadywał na zapleczu, nie wykonując swoich podstawowych obowiązków, a inaczej jeśli np. zauważył, że klient wyszedł i pobiegł za nim, ale go nie dogonił.
Nie ma więc ogólnej i jednoznacznej odpowiedzi na tak zadane pytanie czytelnika, bez szczegółowej analizy stanu faktycznego. Wszystko bowiem będzie zależało do konkretnego przypadku i każda ze stron będzie w sądzie przekonywała do swojej wersji wydarzeń - restaurator do tego, że kelner miał możliwość zapobiegnięcia sytuacji, w której klient oddalił się bez regulowania rachunku, a kelner że nie miał takiej możliwości z uwagi na zakres obowiązków oraz sytuację w lokalu.
Pracodawca nie może dokonać potrącenia bez wyroku sądowego
Pracodawca co do zasady nie może dokonywać potrąceń innych, niż wskazane w art. 87 kodeksu pracy (dalej jako KP). W kontekście treści zapytania to w przypadku ewentualnej szkody wyrządzonej przez pracownika, odszkodowanie może być potrącone wyłącznie po uzyskaniu przez pracodawcę wyroku nakazującego pracownikowi wypłatę takiego odszkodowania i w ramach egzekwowania tego wyroku przez komornika oraz jedynie do wysokości połowy pensji.
Gwoli ścisłości wskazać należy że od zasady, o której mowa powyżej jest pewnej wyjątek. Pracodawca może bowiem dokonać potrącenia odszkodowania z pensją pracownika bez konieczności uzyskiwania wyroku zasądzającego, wymaga to jednak uzyskania zgody pracownika. Zakładam, że taka sytuacja w przypadku czytelnika nie miała jednak miejsca.
Nienależnie od powyższego, wolna od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, ogłaszana co roku przez Radę Ministrów.
Innymi słowy, to pracodawca musi pozwać pracownika o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia mu szkody i dopiero, jak pracownik przegra i nie zapłaci, a pracodawca skieruje sprawę do komornika, to będzie mógł potrącać mu to odszkodowanie z wynagrodzenia za prace, ale tylko w ww. granicach.
Potrącenie odszkodowania przy umowie zlecenia
Kompletnie inna sytuacja jest w przypadku umowy zlecenia, która jest regulowana przez przepisy kodeksu cywilnego i nie korzysta z ochrony wynikające z KP. Tutaj zleceniodawca może bez jakichkolwiek ograniczeń dokonywać potrąceń, a to zleceniobiorca, jeśli się z tym nie zgadza, musi pozwać zleceniodawcę do sądu o zapłatę pełnej wysokości wynagrodzenia (bez potrąceń). To jednak zleceniodawca (restaurator) musi przekonać sąd do tego, że kelner miał obowiązek zapobiegnięcia wyjściu klienta bez opłacenia rachunku i że rzeczywiście mógł to zrobić.
Sytuacja zleceniobiorcy jest więc istotnie gorsza niż pracownika, niemniej ma on jeszcze jedno wyjście. Może domagać się ustalenia stosunku pracy. Jeśli wykaże przed sądem, że łączący go ze zleceniodawcą stosunek prawny przypominał o wiele bardziej umowę o pracę niż zlecenie, jego odpowiedzialność za ewentualną szkodę wyrządzoną restauratorowi będzie analogiczna do odpowiedzialności pracownika z wszelkimi z tego tytułu przywilejami.
O autorze
![autor](https://s-trojmiasto.pl/zdj/redaktorzy/db2143fd766b6664298a626021641f3d.jpg)
Wojciech Kawczyński
radca prawny, kancelaria Kawczyński i Kieszkowski
Opinie (86) 2 zablokowane
-
2022-07-29 10:23
(1)
Ale co właściwie znaczy, że kelner ma dopilnować płatności? Jak klient wstanie i wyjdzie to trzeba go złapać i się z nim szarpać? To chyba nawet tacy sklepowi ochroniarze nie mają uprawnień do stosowania środków przymusu bezpośredniego, a co dopiero kelner.
- 14 1
-
2022-07-29 10:40
Na terenie sklepu interwencja ochrony jest dopuszczalna.
Jeśli istnieje dowód lub uzasadnione podejrzenie dokonania zaboru mienia, ochrona ma prawo zatrzymać złodzieja do czasu przybycia policji.
Co więcej, każda osoba będąca świadkiem przestępstwa może dokonać zatrzymania obywatelskiego. Również kelner.
A w praktyce nie bardzo wyobrażam sobie jak młoda dziewczyna miałaby sobie poradzić ze stukilowym chłopem, który stwierdza, że nie płaci i wychodzi z knajpy.- 3 0
-
2022-07-29 11:04
(3)
W normalnej restauracji za nie zaplacony rachunek odpowiada osoba ktora niezaplacila a nie kelner/kelnerka
- 7 1
-
2022-07-29 12:05
Różnie może być.
Jeśli kelner "zapomni" o obsługiwanych osobach i goście po kilkukrotnym upominaniu się i długim oczekiwaniu , nie doczekawszy się rachunku, wyjdą z restauracji, to raczej wina obsługi.- 1 0
-
2022-07-30 10:31
(1)
kelnerka to ta biała szmatka na ręku pani kelner
ale rozumiem że to może być nowe.- 0 0
-
2022-07-30 10:47
Dla "byznesmena-restauratora" nie ma różnicy między kelnerką, a panią kelner.
- 0 0
-
2022-07-29 13:14
Przecież to głupota (3)
Jak klient nie zapłaci za jedzenie i będzie chciał wyjść, to mam się z nim bić w restauracji? Tak samo na stacji paliw. Jak ktoś nie zapłaci za paliwo i będzie chciał odjechać, to pracownicy mają się bić z kierowcą?
- 6 1
-
2022-07-29 13:35
(2)
Bić? Jeśli się czujesz na siłach i uważasz, że to rozwiąże sprawę, to możesz stosować argumenty siłowe.
Zawsze jednak warto podjąć działania adekwatne do sytuacji i własnych możliwości.
O 200zł pewnie mało komu chce się przepychać przed sądem z pracodawcą, ale o 2000zł może już być warto.
Jeśli umowa wyraźnie nie precyzuje twojej odpowiedzialności i dodatkowo wykażesz, że zrobiłeś co mogłeś aby zapobiec szkodzie, to sąd raczej stanie po twojej stronie i pracodawca będzie musiał ci oddać to co sobie potrącił bez twojej zgody.- 1 1
-
2022-07-29 14:08
Piękny ogólnik (1)
Co to znaczy "podjąć działania adekwatne do sytuacji i własnych możliwości"? Skoro kelner nie ma gazu pieprzowego ani broni, to co to dokłanie znaczy podjąć działania adekwatne do sytuacji i własnych możliwości?
- 4 0
-
2022-07-29 14:55
A jak inaczej chciałbyś to opisać? Kierowcy też nie dostają szczegółowych wytycznych, tylko zalecenie dostosowania swojego zachowania do aktualnie panujących warunków.
Kelner może zażądać od nieuczciwego gościa który ma przewagę fizyczną zapłaty za posiłek i powiadomić policję.
Jeśli klient to szczeniak wątłej budowy, to może zagrodzić wyjście z lokalu i wezwać policję.
Nie ma gwarancji, że to pomoże, ale przynajmniej jest dowód, że kelner zrobił co mógł i nie ułatwiał złodziejowi zadania.- 1 0
-
2022-07-29 13:49
Żaden pracownik de facto nie odpowiada za nic bo nie musi.
Ani kelner ani sre..er.Złapiesz takiego na jakimś nawet delikatnym,,wałku,,to rzuci robotę.Sytuacja na rynku pracownika jest taka,że coraz częściej do pracy przyjmuje się każdego kto się zgłosi,ma ręce i nogi,potrafi się choć trochę porozumieć w naszym języku.Rzadko kiedy zwalniałem pracownika za drobne kradzieże,nadużycia.Mam świadomość,że następny pracownik może być jeszcze bardziej pazerny.Raczej się nie zdarza,by pracodawca nie wiedział o tym,że pracownik go ,,łoi,,na kasę.Wiemy o tym,staramy się jednak uniknąć większego zła jakim może być jeszcze większy złodziej przyjęty na miejsce poprzedniego.Zarobki nie mają tu nic do rzeczy,nawet bardzo dobra stawka godzinowa,premia nie zapewni tego by pracownik był uczciwy.
- 0 3
-
2022-07-29 19:14
Umowa zlecenie w przypadku kelnera powinna skutkować
Natychmiastowym aresztem i zamknięciem biznesu pracodawcy. Bardziej bezczelnego sposobu obchodzenia prawa to chyba nie ma.
Ktoś pracuje w twoim lokalu, na twoich narzędziach, twoich zasadach i według twojego grafiku? To jest stosunek pracy panie oszuście "restauratorze".- 8 0
-
2022-07-29 19:34
To powinno być karalne.
Nie da się upilnować gości. Idziesz do toalety i bach! Gościa nie ma. Nawet jak poprosisz koleżanki/kolegow żeby pilnowały twoj rewir nie będą pytać gościa wychodzącego z restuaracji: halo czy Pan zapłacił? Bo one nie widzą moich rachunków w systemie i nie wiedzą czy ta osoba zapłaciła już czy nie. Jest tabaka, biegasz z talerzami i z taca jak d**il bo za mało obsługi a stołów milion. I jeszcze pilnuj gości. Niekiedy przez te 14 h nawet nie idę do toalety albo się napić bo boje się że ucieknie mi stolik który ma zamówienie na 1000 zł właśnie. Wbrew pozorom w restauracji rachunek jest droższy niż cena bluzka w lepszym sklepie.. nie jesteś leserem dobrze pracujesz ale i tak płacisz taki rachunek tylko dlatego że musiałeś iść na 2 min do łazienki..
- 7 0
-
2022-07-29 19:55
Raz jeden chciał wyjsc i nie płacić.
Obezwładniłem go szybko i założyłem podwójnego nelsona.
Seba- 1 0
-
2022-07-29 20:15
(1)
Podawać nazwy restauracji w których stosuje się takie praktyki. Opisywać w recenzjach na mapach Google, żeby ludzie omijali takich Januszy-restauratorów.
- 9 0
-
2022-07-30 10:31
Brawo popieram
- 3 0
-
2022-07-30 07:14
Nie zgadzam się z tą opinia prawna, bo niezapłacenie rachunku przez klienta jest wykroczeniem w kodeksie wykroczen (1)
A kelner nie może odpowiadać finansowo za to że klient popełnił wykroczenie. Tak jakby kelner miał odpowiadać finansowo za to że klient knajpę zdemoluje.
- 3 0
-
2022-07-30 09:46
nie zdemolował knajpy tylko stadion
- 0 0
-
2022-07-30 09:45
Kelner jest ubezpieczony, więc jakiekolwiek ściąganie pieniędzy jest nielegalne.
Kelner może sam dodatkowo się ubezpieczyć, tak samo jak kierowca rajdowy lub prywatny pilot.
Miłego dnia- 0 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.