- 1 Jemy na mieście: Masło Maślane w Klubie Kot (99 opinii)
- 2 Nie ma jagodzianek, są malinianki (50 opinii)
- 3 Nowe lokale: od skrzatów po Portugalię (110 opinii)
- 4 Lubisz kawę? Odwiedź ten festiwal (62 opinie)
- 5 Coraz więcej sposobów na napiwek (310 opinii)
- 6 Ranking pierogarni w Trójmieście (58 opinii)
Jakub Hartman: czy mielony w menu to powód do wstydu?
- Polskiej gastronomii brakuje dobrego marketingu i pewności siebie. Musimy nauczyć się sprzedawać swoją kulturę w pięknym opakowaniu. Wyzbyć się kompleksów. Powrócić do smaków dzieciństwa i uwierzyć w nie. Mój smak dzieciństwa to kotlet mielony, a dziś na próżno szukać go w trójmiejskich restauracjach - mówi szef kuchni Jakub Hartman, który gotować zaczynał w Trójmieście, a od kilku lat szefuje w zagranicznych restauracjach. Rozmawiamy o gastronomicznej emigracji, kuchni japońskiej i potencjale polskich kulinariów.
Łukasz Stafiej: Łatwo było wyrwać się na świąteczny urlop ze szwajcarskiej restauracji?
Jakub Hartman: Tak, jeśli jest się szefem kuchni i ma się poukładany zespół. A poważnie mówiąc, najwięcej pracy to listopad i grudzień, czyli czas, kiedy firmy robią dużo imprez, a do Zurychu przyjeżdża sporo turystów na świąteczne jarmarki. Praktycznie do 20 grudnia nie wychodzimy z kuchni. Potem wszystko się luzuje i pozostaje Sylwester. Więc można sobie pozwolić w okresie świątecznym na mały urlop.
Pytam, bo polska gastronomia wciąż narzeka na kiepskie warunki pracy: brak stabilności, umów, jasnych zasad urlopowych itd.
Pamiętam polską gastronomię sprzed dziesięciu lat i nie przypominam sobie, żebym pracując w restauracji miał kiedykolwiek urlop. Kumulowałem swoje dni wolne, zamieniałem się z kolegami i wówczas mogłem pozwolić sobie na jakieś wczasy. Jednak jak masz dwadzieścia kilka lat i perspektywę zarobienia większych pieniędzy, to myśli o urlopie schodzą na dalszy plan. Teraz i tak jest lepiej.
Na tzw. "Zachodzie" to już chyba w ogóle raj.
Odkąd wyjechałem, wszystkie warunki pracy miałem na przysłowiowym papierze. Urlop, stawka, czas pracy, nadgodziny itp. Zależało mi na tym, bo chciałem mieć poczucie bezpieczeństwa. Aczkolwiek znam przypadki, gdzie właściciele płacą do ręki i unikają podatków. Wszędzie są tacy, którzy chcą przyciąć parę groszy.
Jakie są największe różnice między polską a europejską gastronomią?
Przede wszystkim restauracje żyją tutaj przez cały rok. Odkąd zacząłem pracować za granicą, podział na "sezon" i "po sezonie" odszedł w niepamięć. Zupełnie inaczej zarządza się taką kuchnią. Wychowywałem się w czasach, kiedy mroziło się mięsa i ryby. Tutaj nie ma takiej opcji. Codzienne dostawy świeżych produktów to norma. To znacznie ułatwia organizację codziennej pracy, skraca czas obróbki i serwis, a wówczas życie na kuchni staje się łatwiejsze. Choć wiem, że w Polsce to też powoli się zmienia i w dobrych lokalach jest podobnie.
Jedzenie: kulinarne imprezy w Trójmieście
Ludzie się różnią?
Jeśli chodzi o wiedzę i przygotowanie do zawodu, to tak. W Niemczech każdy kucharz musi mieć ukończoną egzaminem 3-letnią szkołę zawodową. Osoba, która nie ma takiego dyplomu, po prostu nie ma szans być pełnoprawnym kucharzem. Nie ma drogi na skróty. Plus tego jest taki, że każdy absolwent potrafi się w praktyce odnaleźć na kuchni. Wie, co to jest demi glace, carcasse, sos foyot itd. A co najważniejsze potrafi te podstawowe rzeczy przygotować. Proszę mnie źle nie zrozumieć, absolutnie nie chcę zaniżać poziomu polskiej gastronomii. Chcę powiedzieć, że łatwiej się pracuje z ludźmi, którzy mają podstawową wiedzę w danym zawodzie i nie trzeba im tłumaczyć podstaw.
Podróże za pracą w kuchni kształcą?
Najbardziej kształci obcowanie z ludźmi innych nacji. Kiedy wyjeżdżałem z kraju myślałem, że wiem dużo na temat kuchni japońskiej. Po kilku tygodniach obserwacji mieszkańców Nipponu zrozumiałem, jak daleko w tyle jestem i jak wiele przede mną. Tego nie zastąpiłaby żadna szkoła. Pamiętam pierwsze doznanie smakowe, kiedy jeden z Japończyków otworzył jeżowca morskiego i dał mi spróbować prosto z muszli jego ikry. Albo mojego włoskiego przyjaciela, który po raz pierwszy poczęstował mnie burratą, delikatnym serem z bawolego mleka o konsystencji masła. Są to wspomnienia niczym z dzieciństwa, ale to były smaki, o których wcześniej nawet nie słyszałem. Nie należy jednak zapominać, że to ciężka praca, codzienny stres, czasami może nawet i większy, bo człowiek ma poczucie, że jest daleko od domu. Wyjazd do obcego kraju to też szkoła życia.
Czego się pan nauczył na obczyźnie?
Dostałem szansę pracy i nauki jednocześnie na bardzo ekskluzywnych produktach, o których wówczas w tamtych czasach w Polsce mogłem co najwyżej poczytać. Wołowina Wagyu, której kilogram kosztuje około 200 euro. Biała trufla Alba, za którą płacimy około 2700 franków szwajcarskich za kilogram. Łosoś Balik, słynny szwajcarski rarytas, którego cena waha się od 180 do 250 euro za kilo. Do tego wszelkie możliwe owoce morza: homary, kraby śnieżne, jeżowce morskie, kraby królewskie... I nagle ja, chłopak z Gdyni trzymam w ręku nóż i dziennie przerabiam kilogramy tych produktów, ucząc się, jak z nich korzystać, a po czasie sam kreuję dania. Spełnienie marzeń.
Ale zachodnia gastronomia to nie tylko kosztowne produkty. Nauczyłem się i odkryłem wiele nowych technik gotowania oraz zwracania uwagi na szczegóły, pozornie nie są istotne, ale w przypadku zaniedbania mogą znacząco wpłynąć na smak potrawy. Przekonałem się, że kluczem do sukcesu jest perfekcyjna organizacja. Bez tego praca na kuchni szybko legnie w gruzach.
Zmieniło to pana?
Nauczyłem się, żeby się nie bać rywalizacji, nie bać się prosić o pomoc i że tak naprawdę nie mamy się czego wstydzić pod względem kulinarnym. Dostałem szansę pracy z niesamowitym szefem, którego poznałem w Nobu - Jonem de Villa. Niesamowity gość. Umiał rozpoznać, czy mój nóż jest wystarczająco ostry po samym dźwięku przecinanego papieru. On mi pokazał wiele sztuczek w kuchni. Zresztą sama możliwość obserwacji jego pracy była czystą przyjemnością.
Presja była? W londyńskiej Nobu bywają ponoć największe gwiazdy.
Na początku była ekscytacja. Pamiętam swój pierwszy dzień, kiedy na liście było ponad trzysta rezerwacji na wieczór. A obok lista ze stolikami i nazwiskami VIP, m.in. Rafael van der Vaart, Mary J. Blige, Vin Diesel, Jason Statham, Adam Levine czy Fabio Capello. Stoisz na swojej sekcji i nagle head chef mówi do ciebie: "VIP table 25 Fabio Capello". I już wiesz, że danie musi być jak z obrazka, w tempie ekspresowym, nie ma szans, żeby coś nie grało, talerz będzie przez chefa oglądany z każdej strony. Przyznam, że łapa na początku się trzęsła. Największym uznaniem jest, gdy któraś z tych gwiazd chce ci osobiście podziękować. Raz się zdarzyło. Padło na Kylie Minouge. Jednak po kilku miesiącach już nie zwracałem uwagi na to, czy gotuję dla gwiazdy, czy zwykłego gościa. Po prostu chciałem być najlepszy.
W Polsce nie było dla pana miejsca? Przecież uchodził pan za eksperta od sushi i kuchni japońskiej. Pomagał pan przy otwieraniu pierwszych tego typu lokali.
Powiem nieskromnie, że byłem nawet pomysłodawcą i współtwórcą niektórych z nich. Jednak, jak to bywa czasami, wpierw musisz zrobić krok wstecz, żeby zrobić dwa do przodu. Marzyłem, aby być na swoim i w 2009 roku otworzyłem własny lokal z kuchnią włoską i koktajlami. Popełniłem wówczas błąd. To doświadczenie utwierdziło mnie w przekonaniu, że kuchnia japońska jest moim gastronomicznym przeznaczeniem i nie ma sensu iść na skróty. Pojawiła się okazja na wyjazd do Londynu do jednej z japońskich restauracji. Wówczas o Nobu tylko marzyłem. Marzenia jednak się spełniają, jeżeli dążymy do ich realizacji.
W połowie ubiegłej dekady kuchnia japońska to była wręcz wiedza tajemna w Polsce.
Praktycznie nie było szans dowiedzieć się czegoś o tej kuchni. Google w ogóle nie reagowało na zapytania o kuchnię japońską. Jedyne co wyskakiwało, to zdjęcia sushi, yakitori i pierożków gyoza. Książek było mało. Przynajmniej tych w języku polskim. Ja miałem w dodatku utrudniony start z kolegami, bo w Trójmieście brakowało zwyczajnie konkurencji. Czuliśmy się pionierami i to było zgubne. Niektórzy z nas po kilku miesiącach pracy w sushi barze czuli się pewni jak Noriaki Kasai na skoczni narciarskiej. Oczywiście bezpodstawnie. Tylko zapał i własna determinacja sprawiała, że poszerzaliśmy swoją wiedzę poprzez różnego rodzaju wyjazdy czy też dyskusje z innymi szefami.
Jak to się stało, że Polak stał się ekspertem od japońskich smaków?
Nie powiem, że była to miłość od pierwszego wejrzenia. Jako niespełna dwudziestolatek dostałem szansę uczestniczenia w nowym projekcie, jakim było otwarcie pierwszego prawdziwego sushi baru w Trójmieście w wersji Kaiten (pływające łódeczki). Właściwie nawet nie wiem kiedy, ale kuchnia japońska stała się moją pasją. Nawet pracę magisterską pisałem na temat jej tradycji. I tak już mija blisko 15 lat, kiedy się tym zajmuję.
Co jest dla pana największą wartością w kuchni?
Człowiek. Bez dwóch zdań. Od nas samych wszystko się zaczyna. Bez dobrych ludzi nawet sam Gordon Ramsey nie osiągnąłby zbyt wiele. Pracujemy z ludźmi, gotujemy dla ludzi. Wszystko kręci się wokół człowieka. Ważne jednak, aby był on pozytywnie nastawiony do swojej pracy. Nie znoszę narzekania na kuchni.
Może czas wrócić do kraju? Odnalazłby się pan tutaj?
Badam rynek trójmiejski. Nie ukrywam, że jest to mój następny cel. Jestem w stałym kontakcie z kilkoma kolegami z branży i wiem, że nie miałbym problemu z powrotem do trójmiejskiej gastronomii. Interesują mnie jednak ambitne projekty. Japońska restauracja, która nie będzie kojarzona z sushi barem, wykorzystanie regionalnych składników i produktów. Daję sobie 2-3 lata i na pewno w Trójmieście się pojawię.
Czego nam brakuje, żeby równać do najlepszych?
Dobrego marketingu i pewności siebie. Jeszcze nie tak dawno Skandynawia wcale nie była jakimś gastronomicznym eldorado, a dzisiaj narzucają swoje trendy. Bo uwierzyli w siebie i wypromowali swój potencjał. Jesteśmy na najlepszej drodze, żeby iść w ich ślady, tylko musimy się nauczyć sprzedawać swoją kulturę w pięknym opakowaniu. Wyzbyć się kompleksów. Powrócić do smaków dzieciństwa i uwierzyć w nie. Mój smak dzieciństwa to kotlet mielony, a dziś na próżno szukać go w trójmiejskich restauracjach. We Włoszech wszędzie serwują al forno, w Niemczech - frykadele, w Szwajcarii - hacktaschli, a w Hiszpanii albondigas i wszyscy są dumni z tego. Dlaczego mielony w karcie, miałby być powodem do wstydu?
Wywiady
Opinie (216) ponad 10 zablokowanych
-
2019-01-05 14:06
Ja jem metkę cebulową i jestem z tego dumny (14)
- 133 19
-
2019-01-05 14:21
Do roboty,do roboty. (1)
Sven ty to tracisz życie przed kompem.Też z tym walczę ale jakoś ...przegrywam.
- 17 6
-
2019-01-06 10:43
Mielony z kapuchą i do tego seta to ulubione danie kartofla z Nowogrodzkiej.
Tylko kot to wytrzymuje bo gazy takie kartofel wydala że żadna kobitka tego nie dała rady wytrzymać i dlatego chłopina jest samotny!
- 9 11
-
2019-01-05 14:41
Taa, cebula do Ciebie pasuje.. (2)
...
- 13 11
-
2019-01-06 12:53
A do Ciebie burak...
- 8 3
-
2019-01-06 13:14
A Ty ksieciu z mazur co?
- 4 3
-
2019-01-05 20:36
Sven stał się anty legendą Trojmiasto.pl (2)
Ten wpis to ordynarna podróba .
- 2 12
-
2019-01-06 09:20
Nie masz racji, Sven jest solą tego portalu ! (1)
- 14 4
-
2019-01-06 18:25
w oku chyba
jakbym chciał prostytutkę oglądać to bym na plebanię poszedł
- 4 4
-
2019-01-06 11:56
(1)
Coraz czesciej jak czytam w tych wpisach Sven to mi sie odechciewa czytac trojmiasto pl. Ktos na sile te wpisy robi?
- 7 4
-
2019-01-06 18:27
to samo mam, portal zmienia się w tabloid
nagłówki chyba po pijaku wymyślają, dryftuje w kierunku wp, portalu dla nastolatków i bezrobotnych życiowych nieudaczników
- 7 1
-
2019-01-06 23:05
Blokada
Wpisów tzw. Scena potrzebna natychmiast !! Odechciewa się czytania przez te wypociny tego trolla
- 1 6
-
2019-01-06 23:06
Sven
To troll
- 1 3
-
2019-01-07 06:35
(1)
Cebulowej nie lubie wolę kaszubską ;-)
- 4 1
-
2019-01-12 12:24
Śledzie w śmietanie po kaszubsku są super !
- 1 1
-
2019-01-05 14:09
Problemy białego człowieka. (6)
- 76 20
-
2019-01-05 19:59
Zależy co było zmielone.
- 12 3
-
2019-01-06 10:09
W Ikei serwują mrożone parówki i mielone (3)
I kolejki czasem az na obwodnice wychodzą :)
- 9 3
-
2019-01-06 10:22
Szczególnie klopsiki z koniną miały wzięcie ! (2)
Kabaret Koń Polski : mięso z Polski wróciło do Polski
- 3 3
-
2019-01-06 10:52
konina to jedno z lepszych mięs (1)
o co chodzi?
- 8 2
-
2019-01-06 18:27
salami patataj
- 3 1
-
2019-01-06 23:16
po mielonych ludzie
Mają straszne gazy. Dlatego to obciach zamawiać taki kotlet np na randce haha
- 0 0
-
2019-01-05 14:14
(9)
Mielone,schabowy,mizeria,golonko czy zrazy.Zupa rosołek,pomidorowa,pazibroda,krupnik,żurTo polskie super jadło,ja tam sushi czy jakiś fitomaków nie polecam,niech sobie japończyki jedzą.Do tego cenowo niestety u nas większości nie stać na takie fanaberie.
- 133 31
-
2019-01-05 14:33
W knajpie mielone z biedry za 25 zeta.Nie,dzięki.
- 8 19
-
2019-01-05 16:35
Polskie jedzenie tak, pizza i inne takie nie (1)
- 13 9
-
2019-01-06 08:13
I kebap jeszcze !
- 10 1
-
2019-01-05 19:18
Pazibroda (2)
Co to?
- 10 10
-
2019-01-05 21:08
(1)
zupa z kapusty,mega smak,mama nie robiła?
- 10 8
-
2019-01-05 23:04
może jego mamusia akurat nie z podlasia albo innej kieleczczyzny?
- 14 4
-
2019-01-06 00:15
Sam jesteś "golonko", ty mizerio (1)
Golonka
- 10 5
-
2019-01-06 10:27
Chyba miernoto ?
- 0 7
-
2019-01-07 00:33
Paszoł
Sven z tego portalu , zaśmiecasz wszystkie artykuły !!!!
- 2 1
-
2019-01-05 14:15
Problem polskich restauracji (5)
To poczucie wyjątkowści szefów kuchni.
- 149 6
-
2019-01-05 14:46
(2)
NIenawidzę polskich restauracji, atmosfera mega żałosna.
- 16 16
-
2019-01-05 15:09
(1)
Taaa, a w ilu byłeś?
- 17 14
-
2019-01-20 12:25
we wszystkich
- 0 0
-
2019-01-05 19:05
Brawo za tą opinię...
nie to co smaczne a-wyjątkowe,stanowi o poczuciu tej wyjątkowości.
- 17 2
-
2019-01-07 17:10
najdroższe, sławne... i to ma być imponujące?
- 0 0
-
2019-01-05 14:18
Wstyd?? (7)
Mielony??
- 82 24
-
2019-01-05 15:08
(3)
Przecież artykuł jest o czym innym. Mielony to tylko fragmencik.
- 32 1
-
2019-01-05 16:40
Nagłówki mają na celu prowokowanie potencjalnych czytelników. (2)
To tak zwany z Angielskiego: Clickbite. Pierwsze wprowadziły to brukowce. Dziś to już norma we wszystkich mediach.
- 18 4
-
2019-01-06 18:28
nie we wszystkich
jeśli stać nie na abonament za nie
- 1 0
-
2019-01-07 09:09
Clickbait... nie bite... To przynęta na kliknięcie, nie kęs kliknięcia...
- 6 0
-
2019-01-05 16:44
Kotlet mielony to klasyka. (2)
Mielony z buraczkami jest pyszny. To nasze danie narodowe. Zapomniane. Powinien zostać wypromowany na cały świat. Polecam.
- 42 8
-
2019-01-05 16:46
Ty myślisz, że mielone mięso występuje tylko w Polsce...?
- 17 6
-
2019-01-05 22:07
Biff Lindstrøm...
tą klasykę znajdziesz też nie tylko w Polsce.Jest mielone i są buraczki.Polecam.
- 7 1
-
2019-01-05 14:18
Niebo a ziemia. (7)
Jeżeli mielony to tylko z kupionego mięsa które osobiście zmielę.Bo kupne mielone to ście*wo.Najlepiej doświadczyć smaku jedząc mielonego na zimno.W knajpach to wiecie ...
- 69 16
-
2019-01-05 19:19
Konkretnie z mielonej szyneczki (3)
- 4 8
-
2019-01-05 20:56
(2)
nie z szyneczki tylko z łopatki i z dodatkiem wołowiny
- 15 1
-
2019-01-06 18:29
i słoniny
- 2 1
-
2019-01-06 23:18
oraz
Budy psa
- 4 2
-
2019-01-06 10:26
co za różnica (2)
jedno i drugie z "pędzonego" sterydami na fermie zwierzaka.... czas tuczu brojlera to 42-49 dni (chów tradycyjny: 4-6mcy) od pisklaka do ważącego 2-3kg ledwie poruszającego się spaślaka, przy świniakach to ok.3mce (chów tradycyjny ok.6mcy).
- 9 3
-
2019-01-06 18:29
chyba w waszym kraju (1)
- 2 3
-
2019-01-20 12:26
polskie świnie
- 0 0
-
2019-01-05 14:31
Nie powód do wstydu przeciez nasz narodowy kotlet z zaboru austriackiego przyszedł ! (3)
Made in Austria !
- 47 2
-
2019-01-05 15:19
w Japonii robią identycznie jak u mnie prababcia (2)
googlaj maki ogawa menchi katsu bento nhk
- 8 0
-
2019-01-06 09:41
(1)
Wystarczy "menchi katsu".
- 5 0
-
2019-01-06 18:29
ale ona zrobiła identycznie kropka w kropkę jak moja prababcia
szok
- 1 0
-
2019-01-05 14:33
Przestańmy w końcu aspirować (6)
Przykład kuchni skandynawskiej - bezcenny.
I do tego kultura osobista Rozmówcy.
Ps. Mistrzu, czy pokusiłbyś się na "suszy" czyli sushi po polsku:
ryż = kasza na klejąco gryczana / jęczmienna
trawa morska = młoda kapusta
łosoś, tuńczyk = śledź, karp, szczupak
plus cebulka, ogórek kiszony, grzybki?- 48 13
-
2019-01-05 15:20
Szwedzi mają jedzenie jak kiedyś w Polsce, dobre (1)
- 8 7
-
2019-01-06 08:24
Ta, szczególnie lutfisk jest bardzo apetyczna, smacznego !
- 7 3
-
2019-01-05 15:32
pszestan mnie pouczac! (3)
- 8 2
-
2019-01-06 09:11
A bo mnie wnerwił ton Redaktora (2)
- a to w Polsce be, a to ce - z czym kontrastowała postawa rozmówcy - zobaczył już ten Zachód i wie nie tylko z automatu co u nas złe, ale i co dobre
- 9 3
-
2019-01-07 09:11
(1)
Chyba inne artykuły czytaliśmy...
Redaktor ma za zadanie prowokowanie odpowiedzi. Co miał wg. Ciebie zapytać? Czy lubi gotować? Czemu Polska kuchnia jest najlepsza?- 2 1
-
2019-01-08 10:38
No i nie sprowokował
- 2 0
-
2019-01-05 14:54
Ogólnie (8)
Jedzenie mięsa to powód do wstydu.
- 36 135
-
2019-01-05 15:32
ale tylko wtedy gdy jesz kogos z rodziny
- 54 9
-
2019-01-05 16:12
Mięso to podstawa, grillowane, pieczone... Do tego piwo i warzywa. Super.
- 36 16
-
2019-01-06 17:17
ale żeś się teraz popisał(a)
- 10 2
-
2019-01-06 18:37
Hitler nie jadł mięsa i masz. (2)
- 9 3
-
2019-01-07 03:08
(1)
Proszę przesyłać powtarzać te kłamstwa, Hitler jadł mięso, tylko krył się z tym na potrzeby propagandy. A poza tym co to ma do rzeczy? Stalin jadł mięso i masz.
- 5 3
-
2019-01-07 18:40
Cieleta nie jedza miesa i prosze...
... jaka dobra cielecina!
- 2 2
-
2019-01-13 14:48
(1)
Też uważam że powinno jeść sie wiecej ryb.
- 1 0
-
2019-01-20 12:28
najpierw Polska powinna przestać zanieczyszczać Bałtyk
- 0 0
-
2019-01-05 14:56
Dobry mielony nie jest zły ... (5)
Lubię raz na jakiś czas spałaszować taką tradycyjną porcję, do tego ziemniaczki z mizerią, jakiś fajny kompot. I czego więcej trzeba :)
- 133 8
-
2019-01-05 15:33
ja lubie wszystko co dobre
a ten artykuł ma glupi tytuł ze az boli
- 28 6
-
2019-01-05 16:27
(3)
Chyba za długo jadłem w stołówkach aby podzielać Twój entuzjazm.
- 10 17
-
2019-01-05 21:08
Albo za krótko żyjesz aby mieć o tym pojecie (1)
- 19 4
-
2019-01-06 14:54
60 lat to za krótko?
- 8 1
-
2019-01-07 12:25
A kto mówi o mielonym ze stołówki?
Chodzi o domowe wyroby :)- 1 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.