- 1 Kto odpowiada za wypadek przy pracy? (41 opinii)
- 2 Nauczyciele mogą składać wnioski o nowe świadczenie (192 opinie)
- 3 Praca w branży edukacyjnej. Warto? (96 opinii)
- 4 Dyskusja o krótszej pracy dla urzędników (354 opinie)
- 5 Czy możemy odmówić pracy w upały? (59 opinii)
Praca bez podpisanej umowy niesie ze sobą spore ryzyko. Ustne ustalenia między pracownikiem a pracodawcą często nie znajdują pokrycia w rzeczywistości. Jak dochodzić swoich praw w takiej sytuacji?
15 lat pracowałem w firmie wulkanizacyjnej od godz. 9:00 do ostatniego klienta (nawet do godz. 21:00) oraz w soboty (do 15:00-16:00). Cały czas dostawałem jednakową pensję, terminowo przelewaną na konto, czyli 2700 zł (zarejestrowana jako najniższa krajowa). Oprócz moich obowiązków określonych w umowie (stanowisko wulkanizator), zajmowałem się remontami, za które dostawałem dodatkowe pieniądze. Przed złożeniem wypowiedzenia w pracy wykonałem remont zakładu, za który pracodawca nie chce mi zapłacić. Prace dodatkowe, takie jak wspomniane remonty, wykonywałem bez żadnej dodatkowej umowy, a pieniądze dostawałem do ręki. Czy jest szansa na odzyskanie tych pieniędzy?
Na pytanie odpowiada Andrzej Fortuna - radca prawny z kancelarii Radcy Prawnego Fortuna.
Na wstępie należy wskazać, że wykonywanie pracy w oparciu o umowę o pracę niesie za sobą ściśle określone konsekwencje zarówno dla pracownika, jak i dla pracodawcy. Zgodnie z art. 22 Kodeksu pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Czas świadczenia pracy przez pracownika zasadniczo nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.
Praca ponad takie limity oznacza pracę w godzinach nadliczbowych, która także jest ustawowo limitowana, ale nade wszystko - należy się za nią dodatkowa zapłata. Oprócz standardowej stawki godzinowej, przysługuje tu także dodatek w wysokości 100 proc. wynagrodzenia - gdy godziny nadliczbowe przypadają: w nocy, w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, jak również w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Natomiast w pozostałych przypadkach - dodatek za godziny nadliczbowe wynosi 50 proc. wynagrodzenia.
Czas pracy w nadgodzinach może być także rekompensowany czasem wolnym. Jeśli taka rekompensata udzielana jest na pisemny wniosek pracownika - czas wolny odpowiada czasowi trwania pracy w nadgodzinach. Jeśli natomiast czas wolny udzielany jest z inicjatywy pracodawcy - wymiar czasu wolnego jest o połowę wyższy niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych.
Wydaje się, że skoro czytelnikowi stale wypłacano jednakowe wynagrodzenie (rozumiem, że jest to uzgodniona pomiędzy stronami kwota za pracę na stanowisku wulkanizatora, a jedynie dla celów podatkowo-składkowych podawano inną podstawę), pomimo dodatkowo przepracowanych w różnym wymiarze godzin nadliczbowych - doszło tu do naruszenia przez pracodawcę regulacji prawa pracy. Czytelnik miałby zatem prawo do żądania wypłacenia mu w chwili obecnej wynagrodzenia z tytułu pracy wykonywanej w godzinach nadliczbowych na stanowisku wulkanizator - i to niezależnie od kwestii uzyskania zapłaty za realizowane remonty.
Trzeba jednak zauważyć, że roszczenia pracownika z tytułu stosunku pracy przedawniają się po 3 latach - zatem w zakresie żądań za wcześniejszy czas pracodawca mógłby uchylić się od zapłaty.
W sprawie czytelnika główny wątek dotyczy jednak wykonywania na rzecz pracodawcy dodatkowej pracy, niemieszczącej się w zakresie obowiązków stanowiskowych. W tym zakresie sprawa jest bardziej skomplikowana, a wiążąca kwalifikacja prawna tej sytuacji wymagałaby analizy szczegółów stanu faktycznego - co nie jest możliwe na podstawie skrótowego opisu dokonanego przez czytelnika. Rozważania w tym zakresie zatem mogą mieć jedynie charakter ogólny.
Niemniej, wyrażam przekonanie, że jak najbardziej czytelnik ma prawo do wynagrodzenia za dodatkowo wykonane - obok pracy wulkanizatora - czynności. Powstaje jednak konieczność wyboru odpowiedniej podstawy prawnej takiego żądania. W szczególności należałoby się zastanowić, czy dodatkowe prace remontowe były odrębnym od podstawowego stosunkiem pracy, czy też wykonywane były w ramach tego samego stosunku pracy, ewentualnie w godzinach nadliczbowych, czy też składały się na odrębny stosunek zlecenia łączący czytelnika z jego pracodawcą.
Generalnie zasadą jest, że z tym samym pracodawcą pracownik może pozostawać tylko w jednym stosunku pracy - choćby nawet przedmiotem pracowniczego zobowiązania był rodzaj pracy szeroko określony nazwą kilku zawodów lub specjalności czy funkcji. W przeciwnym razie mogłoby dochodzić do obejścia przepisów o czasie pracy i wysokości wynagrodzenia za godziny nadliczbowe (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt III APa 1/13, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1997 r., sygn. akt I PKN 43/97).
Jednakże w wyjątkowych sytuacjach bywa uznawane przez orzecznictwo istnienie równoległych stosunków pracy - gdy chodzi o rodzaj pracy wyraźnie inny niż uzgodniony w podstawowym czasie pracy (np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12.3.1969 r., III PZP 1/69).
W przedmiotowej sprawie, wydaje się, że można mówić o takiej sytuacji, gdyż dodatkowe obowiązki są w istocie całkowicie odrębne od obowiązków podstawowych. To zasadniczo uprawniałoby pracownika do wynagrodzenia z tego dodatkowego stosunku pracy - na zasadach ustalonych w kodeksie pracy (a więc przy ustaleniu wymiaru czasu, w jakiej ta dodatkowa praca była świadczona, ewentualnych nadgodzin z jej tytułu oraz wynagrodzenia należnego zwyczajowo za tego rodzaju prace - z zachowaniem oczywiście gwarantowanej ustawowo minimalnej stawki wynagrodzenia).
Niemniej, sprawa wymagałaby także analizy pod kątem częstotliwości wykonywania tych dodatkowych obowiązków, jak również szczegółowych zasad ich realizacji oraz czasu ich wykonywania. Dopiero taka analiza dałaby odpowiedź na pytanie, czy w istocie można tu mówić o odrębnym stosunku pracy.
W oparciu o taką analizę może bowiem zostać uznane, iż co prawda nie ma tutaj mowy o odrębnym stosunku pracy, gdyż stosunek był jeden, jednakże z uwagi na wykonanie przez pracownika znaczącego zakresu prac z kilku stanowisk pracy - wynagrodzenie wypłacone mu w tym czasie nie było adekwatne do ilości wykonanej przez niego pracy, a zatem nie odpowiadało kryteriom wynagrodzenia godziwego, należnego za pracę rzeczywiście wykonaną (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt III APa 1/13). To by rodziło po stronie czytelnika roszczenie o dopłatę do wynagrodzenia - i to, być może, niezależnie od omówionego wyżej dodatku za godziny nadliczbowe.
Z drugiej strony, ustalenie, że obowiązki remontowe nie były wykonywane w warunkach podporządkowania pracownika wobec pracodawcy - może prowadzić do wniosku, że w tym zakresie nie istniał stosunek pracy, a odrębny stosunek zlecenia. Zlecenie z zasady jest odpłatne - a jeśli nie ustalono pomiędzy stronami stawki, należy się stawka rynkowa za tego rodzaju prace, przy zachowaniu oczywiście minimalnego wynagrodzenia godzinowego obowiązującego przy umowach cywilnoprawnych od 2017 r.
Czytelnik zatem winien dokonać analizy swojej sytuacji pod kątem powyższych uwag - celem doboru właściwego roszczenia. Sprawa może zostać skierowana do sądu - jednakże to czytelnik będzie musiał udowodnić, że roszczenie mu przysługuje. W sytuacji braku spisanej na dodatkowe czynności umowy oraz braku właściwej ewidencji czasu pracy - może być to utrudnione. Jednakże należy pamiętać, że roszczenia mogą być dowodzone nie tylko dokumentami, ale także i zeznaniami strony oraz świadków. Pracownik może także zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy, która jest powołana do kontrolowania legalności zatrudniania i przestrzegania przez pracodawców przepisów prawa pracy.
Na marginesie zaznaczam, że działania pracodawcy związane z niewypłacaniem pracownikowi należnego wynagrodzenia, naruszaniem przepisów o czasie pracy, czy też nieprowadzeniem ewidencji czasu pracy mogą wypełniać znamiona wykroczenia, a nawet i przestępstwa. Natomiast zaniżanie podstawy obliczenia wymiaru podatku i obowiązkowych składek może powodować negatywne skutki, wynikające z kodeksu karnego skarbowego, nie tylko po stronie pracodawcy, ale też po stronie pracownika.
Opinie (54) 5 zablokowanych
-
2017-07-18 22:42
Ludzie sami sobie robią krzywdę. Robią "na gębę" a potem mają pretensje. Na co liczył ten Pan robiąc remont na własny koszt? Pracodawcy tylko wykorzystują takich naiwniaków. Trzeba najpierw ruszyć głową a potem coś zrobić.
- 4 2
-
2017-07-18 23:15
Ogrom kobiet pracuje bez umowy jako opiekunki do dzieci, do osób starszych, (1)
korepetycje to też bez umowy/rachunku.
- 4 0
-
2017-07-19 16:01
Dobra firma
Polecam pracę w Atlancie Poland SA u Nas w Gdańsku pożadna firma dobre pensje miła atmosfera .
- 1 1
-
2017-07-19 16:28
Liekawe (6)
Pewnie, że praca z pełną umowa jest super, ale przy obecnych kosztach takich umów wolę dostać umowę na najniższa krajowa i zarobić 5000 niż na pełnej stawce coś tam koło 3000. Takie moje zdanie. Niech obniża zus i inne koszta to dopiero wtedy będzie lepiej, podnoszenie najniższej krajowej i wymuszanie umów nic nie zmieni bo tymi kosztami obciążony będzie pracownik . Taka jest prawda niestety
- 6 0
-
2017-07-19 17:32
(3)
No i fajnie, teraz zarobisz 5000 ale potem emeryturę będziesz miał od najniższej krajowej.
- 1 1
-
2017-07-19 19:03
No niby tak, ale nasz system emerytalny też nie wiadomo jaka przyszłość czeka ;)
- 3 0
-
2017-07-20 06:27
zarob 5tys odkładaj 500 na emeryture bez drogiego posrednika -zusu (1)
- 0 0
-
2017-07-24 16:29
Dokładnie
- 0 0
-
2017-07-20 08:52
(1)
Obniża zus ale wtedy będziesz miał głosowa emeryturę.
- 0 0
-
2017-07-20 15:37
emeryturę z ZUSu wszyscy będziemy mieli głodową
stopa zwrotu z ZUS to 56% i oczywiście spada. To już jak schowasz w skarpetce to mniej stracisz
- 1 0
-
2017-07-21 18:15
tylko salony masazu erotycznego (2)
dziennie ze 3-4 stowki do kieszeni i po klopocie na miecha wypada lekko 6- 7 kola
- 0 0
-
2017-07-24 16:09
Ważne że są pieniądze , A nie że ich nie ma CZY umowy
- 0 0
-
2018-01-10 00:32
Alfons
- 0 0
-
2017-07-24 16:08
(1)
Pierw pieniądze albo umowa
- 1 1
-
2018-01-10 00:32
LeŃ !
- 0 0
-
2018-03-31 18:18
praca na czarno
Witam ja natomiast bardzo długo szukałam pracy jako manikiurzystka po długim szukaniu w końcu ja znalazlam pani oczywiście zatrudniła mnie na stanowisko na początku bez podstawy tylko na procent oczywiście okres próbny na trzy miesiące zaznaczam ze na procent i na czarno bo oczywiście zwlekala z umowa pracowałam trzy razy w tydodniu a nawet cztery od 8:30. do21:30 a nawet do23:30 na koniec rozliczenia dowiedziałam się ze wyrobiłam 1300z 50% od klijetki to jest 650 więc pani oczywiście nie miała gotowi żeby mi zapłacić to chciała abym wzięła 300 i podpisała jej papier ze pobralam pieniadze nie podpisałam oczywiście zaczela mnie straszy i grozic ze ona ma ludzie dodatkowo chciałam zaznaczyć ze nie miał żadnego urządzenia do sterylizacji narzędzi który byłby zgodny zaznaczam ze nie miał tez kasy fiskalne więc mało teg zostałam bez pieniędzy i więc zostaje mi inspekcja pracy urząd skarbowy a wydawałoby sie ze ludzie podchodzą udczciwie .
- 0 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.