- 1 Taksówki droższe i trudniej dostępne (192 opinie)
- 2 Plaga rowerowych wraków w Trójmieście (194 opinie)
- 3 Koniec połowów na Oksywiu. Co z kutrami? (239 opinii)
- 4 Trudne życie lokatorów gminnej kamienicy (330 opinii)
- 5 Blokują przejście, stojąc w kolejce do kasy (298 opinii)
- 6 Zejście do zbiornika spłynęło z deszczem (75 opinii)
Gdzie się podziały gdańskie parki i ogrody?
Skąd wzięła się nazwa Błędnik i kto wie, że kiedyś w jego miejscu był malowniczy ogród? A to, że przed Bramą Wyżynną był Ogród Botaniczny, przy Pustym Stawie na Stogach stał dom kuracyjny z kawiarenkami i wypożyczalnią kajaków, a z Parku Oliwskiego można było dostrzec morze? Kiedyś trójmiejskich parków i terenów zielonych było o wiele więcej, teraz ich znaczna część jest zaniedbana. O sytuacji przestrzeni zielonych w Gdańsku rozmawiamy z Katarzyną Rozmarynowską, urbanistką z Politechniki Gdańskiej, która właśnie wydała książkę "Ogrody odchodzące...?" poświęconą historii tutejszych terenów zielonych.
Katarzyna Rozmarynowska*: To nieprawda. Nie jest tak źle. Większość parków i zieleńców, o których piszę, wciąż jeszcze istnieje. Problem polega na tym, że dla większości z nas są niedostrzegalne, zbyt mało o nich wiemy. Dawni mieszkańcy, którzy byli emocjonalnie związani z gdańską zielenią wyjechali stąd, a dla przybyszów, opuszczone przez Niemców parki były zupełnie pozbawione treści. Utrudniło to im uznanie zielonego dziedzictwa za własne, a tym samym zmniejszyło jego szansę na przetrwanie. Moja książka ma na celu przybliżyć dzisiejszym gdańszczanom dzieje gdańskiej zieleni publicznej, odkryć jej pozamaterialną treść, pokazać to, czego nie widać a co jest konieczne do zrozumienia jej wartości. Tylko to może pomóc ocalić zielone zabytki przed ostatecznym unicestwieniem.
Co zaskakuje najbardziej? Można doszukać się w niej wielu ciekawostek. Chyba mało osób zdaje sobie sprawę, że nazwa Błędnik
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Zaskoczeń było dużo, może dlatego, że praca nad książką trwała wiele lat. Największym jednak było to, że miejsca, które wcześniej znałam, okazywały się zupełnie inne niż mi się wcześniej wydawało. Najlepszym przykładem jest wymieniony przez pana Błędnik. Też, podobnie ja pan, myślałam, że istniał tam labirynt. Tymczasem nic na to nie wskazuje, a swoją nazwę, ta najstarsza gdańska promenada zawdzięcza prawdopodobnie szalonym (błędnym) pacjentom pobliskiego lazaretu. Albo Park Jaśkowej Doliny, dziś pusty i niedostępny las. Tymczasem kiedyś było to miejsce tętniące życiem, jeden z pierwszych parków miejskich w Europie. Gdańszczanie bardzo wcześnie, bo już w 1832 roku wpadli na pomysł jego budowy. Byli z niego bardzo dumni. Dwa jego widoki umieścili nawet na gloryfikującej miasto rycinie. Znalazły się na symbolicznym łuku triumfalnym, pośród najcenniejszych gdańskich budowli: ratusza, teatru miejskiego, zbrojowni itd. O wysokiej randze, jaką park się cieszył, dobitnie świadczy i to, że jego odwiedziny były częstym elementem programu oficjalnych wizyt ważnych osobistości. Kilkakrotnie gościł tu następca tronu pruskiego książę Fryderyk, który od 1840 roku panował jako król Fryderyk Wilhelm IV, a ostatni następca tronu, komendant Pierwszego Regimentu wrzeszczańskich Huzarów Śmierci książę Wilhelm (1882-1951) zimą zwykł korzystać z toru saneczkowego urządzonego na stokach Wzgórza Królewskiego
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Wielu osobom pewnie ciężko sobie wyobrazić że kiedyś w miejscu między obecnym I Liceum Ogólnokształcącym, Pomnikiem Poległych Stoczniowców i Zieleniakiem był malowniczy Plac Hanzy
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Nie, dlaczego? Proszę spojrzeć na tytuł zakończony wielokropkiem i znakiem zapytania. On jednak pokazuje, że ciągle mam nadzieję na zatrzymanie postępującej degradacji. Optymistycznie patrzę na coraz większe zainteresowanie mieszkańców zabytkową zielenią, na rosnącą świadomość jej wartości i budzącą się potrzebę zmiany. A stąd już tylko krok do urny wyborczej, do walki o fundusze, do organizowania się w jej obronie zabytkowych.
Wiele dawnych parków już nie istnieje. Czas obszedł się z nimi okrutnie. Nie ma na to rady. Nic nie zwalnia nas jednak z obowiązku poszukiwania ratunku dla tych, które jeszcze pozostały. Warunkiem koniecznym wyprowadzenia ich z pustki w jakiej się znalazły, jest zainteresowanie społeczności lokalnych. Wierzę, że jeśli władze dostrzegą prawdziwe zainteresowanie swoich wyborców zabytkową zielenią, to znajdą się też środki na jej rewaloryzację. Warto o nią walczyć, chociażby dlatego, że jest ona świadectwem historii i fragmentem europejskiego dziedzictwa za które jesteśmy odpowiedzialni. Parki i skwery powstawały dzięki olbrzymiemu wysiłkowi i zaangażowaniu dawnych mieszkańców i w związku z tym nie powinny być dzisiaj traktowane jako niechciane, zawadzające postępowi skupiska zdziczałej zieleni. Nie jesteśmy ich właścicielami a jedynie depozytariuszami, którzy powinni przekazać je następnym pokoleniom. Poza tym, są nam one po prostu potrzebne.
Gdańszczanie bardzo dbali o swoją zieleń. Zniszczenia wojenne nie były przez nich zawinione. To były kataklizmy. Natomiast zwyczaj udostępniania mieszkańcom ogrodów prywatnych, który poprzedził budowę ogólnodostępnej zieleni publicznej dotarł do Gdańska pod koniec XVIII wieku. Dzięki hojności właścicieli można było przechadzać się tu po ogrodach: Andrzeja Schopenhauera na Oruni
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Ale pewne zmiany w myśleniu ludzi się pojawiają. Odnawiany jest Park Reagana, Park Haffnera, Park Oruński. Pojawiają się plany młodych architektów jak przestrzenie zielone mogą ożywić dzielnice. Odbył się też konkurs na zagospodarowanie Placu Wałowego
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Oczywiście. Zieleń w przestrzeniach publicznych, także zieleń zabytkowa staje się coraz ważniejszym elementem w miastach w całej Europie. Od pewnego czasu obserwujemy taki mały renesans miejskiej sztuki ogrodowej. Miło, że w Gdańsku również podejmowane są inicjatywy związane z rewaloryzacją parków. Szkoda, że tych inicjatyw jest tak mało. Jeśli zaś chodzi o konkurs na Plac Wałowy, to szkoda, że w jego warunkach nie zwrócono uczestnikom uwagi, że Plac Wałowy to także najstarszy gdański zieleniec (założony w 1872 roku), o doskonale zachowanym układzie kompozycyjnym, a nie tylko plac, który trzeba zagospodarować.
Wydaje się że teraz cykl z XIX wieku się powtarza - wraz z rozwojem urbanizacji przestrzenie zielone zanikają i mieszkańcy zaczynają odczuwać ich brak. Przegrywamy pod względem przestrzeni zielonych chociażby z Berlinem i Paryżem, z którymi kiedyś z powodzeniem mogliśmy konkurować. Czyżby więc polityka Gdańska brnie w złym kierunku?
Jeżeli chodzi o nowe realizacje, to ciągniemy się w tyle nie tylko za Berlinem i Paryżem, ale również za wieloma znacznie mniejszymi miastami. Wydaje się, że brakuje nam całościowej planistycznej wizji terenów zieleni, która pozwoliłaby na rozsądne gospodarowanie istniejącymi zasobami i rezerwowałaby tereny pod nowe parki. Sztandarowe gdańskie realizacje, takie jak Park Reagana czy brzeźnieński Park Haffnera, są dla mieszkańców wielu dzielnic, ze względu na trudności komunikacyjne, praktycznie nieosiągalne. Mam tu na myśli przede wszystkim południowe dzielnice Gdańska - gęsto, chaotycznie zabudowane kamienne pustynie, bez drzew, skwerów i parków. Nie możemy liczyć na to, że będą je zakładać nastawieni na szybki zysk deweloperzy. Jako elementy ogólnodostępnego systemu zielonych przestrzeni publicznych powinny być inwestycjami miejskimi, tak samo jak drogi, chodniki i place.
Mam nadzieję że moja książka chociaż w minimalnym stopniu zwróci uwagę na problem parków i przestrzeni zielonych w Gdańsku. Dla większości z nich czasu pozostało już niewiele, wchodzą bowiem w okres schyłkowy. Jeżeli nie uda się ich uratować w najbliższych latach, to na zawsze znikną z krajobrazu miasta. Chyba ze szkodą dla nas wszystkich.
*Katarzyna Rozmarynowska - adiunkt na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej; prowadzi zajęcia z urbanistyki i architektury krajobrazu. Jej zainteresowania zawodowe są związane z szeroko pojętą problematyką miejską, historią sztuki ogrodowej, teorią i konserwacją zabytkowej zieleni oraz teorią architektury krajobrazu. Jest autorką licznych artykułów poświęconych tej tematyce. Oprócz prac o charakterze ściśle naukowym, w jej dorobku są również projekty rewaloryzacji m.in. Parku Przymorze, Park Stawowie w Sopocie czy wrzeszczańskiego parku przy PG. Jest także autorką Zielonego Pomnika Jana Pawła II na gdańskiej Zaspie.
Miejsca
Opinie (176) 3 zablokowane
-
2011-09-26 07:38
Władze Gdańska powoli rujnują tereny
Na Pieckach--Migowie mógł by byc piękny zieleniec ze stawem ale wolą zasypac i wybudowac 18 piętrowe wieżowce.A co na to władze Gdańska.
- 33 3
-
2011-09-26 07:41
Parki Pan Adamowicz przekazał deweloperom pod inwestycje.
Taka jest prawda dlatego wokół mamy same betony a zieleni jak na lekarstwo.
- 23 3
-
2011-09-26 07:42
Co tam parki ważna dla włodarzy miasta jest kasa.
A ziemia jest teraz w cenie.
- 17 3
-
2011-09-26 07:58
Tak sobie patrzę na to zdjęcie z Bramą Wyżynną i zastanawiam się, jak można być przeciwnikiem odbudowy Dworu Gdańskiego teraz (2)
gdy wiadomo iż LOT spotka to co nie powinno spotkać żadnego zabytku, czyli burzenie. Marnowanie okazji, tak zapiszą się ostatnie lata Gdańska. Mówię "ostatnie", bo w tym tępię w roku 2050 Gdańsk będzie tak się różnił od przedwojennego Kaliningrad od Królewca.
- 5 6
-
2011-09-26 14:27
Nieprzystosowanych jednostek ci u nas dostatek.
O!
- 0 0
-
2011-09-27 01:00
W tym "tempie" - chyba, że masz na myśli tępotę włodarzy
- 0 0
-
2011-09-26 08:33
systematyczne niszczenie wysokoch zadrzewień
to jest cel tak zwanych zarządzajacych w tym miescie. wystarczy spojrzec na ciąg ulicy Kartuskiej i Łostowickiej gdzie w kilka lat wycieto kilkaset wysokich drzew. Prawdziwa RZEZ W zamian jakies krzaczki wisnie japońskie z zaprzyjaznionej prywatnej szkółki. A do tego dodac te nastepne drzewa z podcietymi (Swiadomie!!!) korzeniami które umra w najblizszym sezonie. To wszystko nie sprawili jacys Hunowie ze Wschodu tylko znani z imienia i nazwiska urzednicy poczynajac od Pawła Adamowicza.
- 26 2
-
2011-09-26 08:39
Stara Oliwa
A Park Oliwski to piękno samo w sobie.Pamiętam lata powojenne i niedzielne spacery rodzin z całego 3M.I okazy w Alpinarium i Ogrodzie Botanicznym.To był inny świat.Lepszy.A w latach 60. to było miejsce życia towarzyskiego dla nastolatków.I te podrywy.Przyjeżdżały najładniejsze dziewczyny.Potrzebne są parki.
- 14 1
-
2011-09-26 08:42
ZATEM NIC DZIWNEGO,
ŻE PROWADZIMY W ZACHOROWALNOŚCI NA NOWOTWORY
- 19 2
-
2011-09-26 08:45
"a dla przybyszów, opuszczone przez Niemców parki były zupełnie pozbawione treści" (6)
Co przybysze w ogóle mieli do powiedzenia? O rozbudowie miast decydowali urbaniści i przewodnia siła narodu.
- 23 3
-
2011-09-26 09:19
Urbaniści i przewodnia siła narodu też byli na tych ziemiach przybyszami.
- 6 0
-
2011-09-26 10:57
niestety ciagle rządzi hołota
zza buga..
- 1 7
-
2011-09-26 11:44
(3)
"Przybysze" byli w każdym mieście polskim po wojnie. Z cytatu z artykułu ogólnie wynika, ze parki kochają Niemcy, a dla Polaków (przemieszczających się po całej Polsce po wojnie) "parki były zupełnie pozbawione treści". Dziwne, że przed wojną w polskich miastach dbano o zieleń i o parki. Jak się ogląda przedwojenne zdjęcia polskich miast, starannie utrzymana zieleń i parki są pięknie wkomponowane w strukturę miejską.
- 6 0
-
2011-09-26 12:44
do gdanska nie przybyli polacy z innych miast (2)
jak łodz czy warszawa.tylko chłopi zza buga,bądzmy szczerzy.ktorzy widząc tramwaje. latarnie i muszle klozetowe w niemieckich domach dostawali szoku kulturowego(w naszym domu załatwiali sie do wanny bo nie wiedzieli do czego służy) sme parki były idealne do scinania drzew bo były poniemieckie...
- 7 4
-
2011-09-26 17:29
(1)
skoro czujesz się potomkiem chłopa zza Buga który nie wiedział, do czego służy wanna...
- 2 4
-
2011-09-26 19:34
przeczytales tekst?
najlepiej zrob to jeszcze raz..
- 1 0
-
2011-09-26 08:53
Nie tylko władze..., prywatni inwestorzy, przydomowe zieleńce - porażka i betonowe slumsy
Najgorsze jest to, że pomorskie wygląda pięknie na pruskich pocztówkach... Wśród prywatnych inwestorów jest awersja do drzew: bo liściaste, bo cień, bo liście... a gatunków jest mnóstwo! Sporo wycięto przy modernach dróg i linii kolejowych, przed CH Batory też zniknęły (aby odkryć piękne reklamy;). Trawniki, żywopłoty zamiast kostki i kiczowatych kutych płotków z OBI na metry...
- 18 0
-
2011-09-26 08:57
Czy na we wrzeszczu Lendziona był kiedyś jakiś park i oczko wodne? Pamięta ktoś ? (1)
- 4 0
-
2011-09-26 14:21
Z przymruzeniem oka
Bylo jedno,schodzilo sie po schodach do piwnicy.Haslo przewodnie tego parku brzmialo:"jesli ci w domu dokucza zona,skocz na piwo na Lendziona"
- 2 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.