- 1 Taksówki droższe i trudniej dostępne (181 opinii)
- 2 Plaga rowerowych wraków w Trójmieście (193 opinie)
- 3 Koniec połowów na Oksywiu. Co z kutrami? (232 opinie)
- 4 Trudne życie lokatorów gminnej kamienicy (315 opinii)
- 5 Zejście do zbiornika spłynęło z deszczem (75 opinii)
- 6 Blokują przejście, stojąc w kolejce do kasy (298 opinii)
Wojenna tułaczka Jana Rohde
- Musieliśmy chodzić po górach z mułami, które woziły na front amunicję i żywność. Na dole widać było resztki tego, co zostawało z grubych drzew, po zejściu lawin. Lawiny były śnieżne i kamienne - opowiada 90-letni Jan Rohde. W kolejnym odcinku cyklu Trójmiejskie opowieści wspomnieniami dzieli się przedwojenny mieszkaniec Gdańska.
Ulicą jechały czołgi i transportery opancerzone. Siedzieliśmy ukryci w krzakach. Ja i Alik z Kartuz. Do francuskich partyzantów było już niedaleko. Nie udało się jednak. Musieliśmy wyjść. Mundur miałem już zniszczony i bez niemieckiego orła, którego wyrzuciłem. Alik zaczął zmyślać, że pochwycili nas partyzanci, że bili nas i że zniszczyli nasze mundury. Kazano nam wracać do oddziału.
Szliśmy długo koło rzeki. Na noc zatrzymaliśmy się w opuszczonym domku obok dworca. Kiedy położyłem się na łóżku, pojawiły się pluskwy. Poszedłem więc pod próg i spałem na betonie. Ci, co zostali w środku, zostali pogryzieni.
Po powrocie załadowali nas do pociągu i wywieźli z Francji do Włoch. Takich jak my było więcej. Niemcy sformowali z nas kompanię do pilnowania ich bydła. Pełniłem więc służbę przy bydle, a później przy mułach. To było wysoko w górach. Na mułach jechała amunicja i żywność. Wysyłano nas ze zwierzętami na pierwszą linię frontu.
Masło w Hali Targowej i dom siostry babci
Do Gdańska przyjechałem w pieluchach. To był 1926 rok. Rodzice pochodzili z Kaszub. Mama Waleria mieszkała wcześniej w Kielnie, a tata Teodor w Rogulewie. Miałem trójkę rodzeństwa - starszego o trzy lata brata Paula, młodszą siostrę Hildegardę i małego brata Erwina, który zmarł z powodu choroby w czasie wojny.
Pamiętam, że tata miał swoje stoisko w gdańskiej Hali Targowej. Kupował w Polsce masło od gospodarzy. Po czym dzielił na funtowe porcje, a mama sprzedawała. Można też było kupić u nas śmietanę i jajka. Byłem wtedy małym chłopcem i przesiadywałem obok mamy na krześle.
Kiedy podrosłem, chodziłem do katolickiej szkoły przy dzisiejszej ulicy Smoluchowskiego. I Komunię Świętą miałem w kościele Chrystusa Króla
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Przeczytaj też: Historia Herz-Jesu-Kirche, czyli "kościoła na Czarnej"
Tata w I wojnie walczył w niemieckim wojsku, a później był w polskim. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Wiem też, że naszą rodzinę chciano wysiedlić z Gdańska. Tata wstąpił więc do Związku Polaków. W szkole zacząłem uczyć się po polsku. Trzy lata powtarzałem czwartą klasę, po czym mnie wypisano. Ojca, za to że należał do Związku Polaków, w czasie wojny zabrali do obozu. Przyjaciel ojca, starał się, żeby go zwolnili.
Dynamit we włoskich górach
Wypuścili ojca. Później pracował w gdańskiej stoczni, która budowała okręty podwodne. A ja na początku wojny dostałem nakaz pracy. Najpierw zatrudniony byłem u znajomego ogrodnika na cmentarzu św. Mikołaja
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Miałem kilkanaście lat i podobnie jak brat trafiłem do Francji. Grenoble, Lyon, Gap. Na front mnie wtedy nie wysłali, bo miałem w dowodzie napisane, że jestem Polakiem. Potem przenieśli mnie do Włoch.
Pamiętam, jak musieliśmy chodzić po górach z mułami, które woziły na front amunicję i żywność. Na dole widać było resztki tego, co pozostawało z grubych drzew, po zejściu lawin. Lawiny były śnieżne i kamienne.
Przeczytaj również: Kury w szafie, czyli gospodarstwo w czasie wojny
We Włoszech pracowałem też przy budowie bunkrów. To była miejscowość, gdzie stacjonowały niemieckie czołgi. Saper dawał mi dynamit, a ja zakładałem ładunki. Po wybuchu powstawały wnęki. Nawet do 10 metrów w głąb góry.
Były tu niemieckie okopy, bunkry i podziemne przejścia. A w dole droga. Siedziałem we wnęce i obserwowałem, jak Niemcy gnali na front. Gdy zbliżali się Amerykanie, my Polacy, złożyliśmy broń i poszliśmy do niewoli. Jeden z amerykańskich żołnierzy, kiedy byliśmy w niewoli, powiedział, że Polacy, którzy służyli wcześniej w Wehrmachcie, mogą wstępować do 2. Korpusu Polskiego. Wstąpiłem i szkoliłem się przy moździerzach.
Dozorca cmentarza, który ocalił figury
Po wojnie przetransportowano nas statkiem na Wyspy Brytyjskie. Początkowo planowałem wyjechać stamtąd do Kanady lub Afryki. Nie znałem losów rodziny, która została w Gdańsku, bo wszystkie listy, które wysyłałem wracały z informacją, że nie ma takiego adresu.
Dzięki pomocy Czerwonego Krzyża spotkaliśmy się w Anglii z bratem, który we Francji dostał się do amerykańskiej niewoli. Otrzymałem też w końcu odpowiedź na jeden z listów. To dzięki jednemu listonoszowi, co pracował w powojennym Gdańsku, ale znał też niemieckie nazwy ulic. Wiedział, gdzie doręczyć mój list.
Wróciłem wiosną 1947 roku i trafiłem do obozu w Nowym Porcie. Przez siatkę zobaczyłem się z bratem mojego ojca, który chodził po obozach i szukał swoich trzech synów. Po dwóch czy trzech dniach zwolnili mnie.
Rodzina po wojnie mieszkała w drewnianym domku na Cmentarzu Garnizonowym
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Początkowo nie mogłem dostać obywatelstwa polskiego. Komuniści utrudniali mi życie. Przez rok pracowałem w fabryce, potem zostałem dozorcą na cmentarzu św. Franciszka
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Później robiłem też sam pomniki i hodowałem chryzantemy. A kiedy likwidowano cmentarze wzdłuż Wielkiej Alei, pomyślałem, że warto byłoby ocalić i sprowadzić na cmentarz świętego Franciszka trzy figury.
- Możecie dostać, ale transportu już nie dam - usłyszałem od kierownika.
Z samochodem i dźwigiem pomógł mi kolega. Ze cmentarza św. Józefa przewieźliśmy figurę Jezusa, a z cmentarza św. Mikołaja
![zobacz na mapie Gdańska zobacz na mapie Gdańska](/_img/icon_map_16x12.gif)
Miejsca
Opinie (77) ponad 20 zablokowanych
-
2016-10-27 09:10
Znam osobiscie Panasonic Rohde (1)
Wspanialy czlowiekiem, szlachetny i przyzwoity jak wszystkie Polskie Rodziny z dawnego Wonego Miasta Gdanska.Jesli nadal Pan Rohde zyje to bardzo serdecznie jego i jego dzieci pozdrawiam w imieniu wlasnym i calej moje Rodziny Turbaczewskich i Gajtkowskich.Jestesmy rowniez POLSKA RODZINA z WM Gdansk.Nasz rodzinny grob jest zaraz powyzej grobu Zony Pana Rohdego i pieknej figuryJezusa.PS.Chetnie bym osobiscie porozmawiala z Panem Rohde.Bede na cmentarzu kolo naszego grobu zu moimi bliskimi 1.XI.2016 o godz.14.00.Pozdrawiam sle uklony
- 10 1
-
2017-04-09 13:14
bb
Rodzina państwa Rode też nie jest mi obca,ponieważ mieszkałam w tej okolicy i przyjazniliśmy się z rodzeństwem ,
do dziś wspominam mile spędzone chwile
i czas zabaw które w tamtych czasach były naprawdę trudne,
,a zabawek nikt nie miał a bawić się chciał.
Same gruzy nas otaczały,a człowiek był wtedy taki mały,
i wszystkiego się bał,no ale jakoś szczęśliwie przetrwał...
pozdrawiam .....bb- 2 0
-
2017-04-09 16:39
Częściej i więcej takich opowieści.
- 3 1
-
2020-01-11 20:57
wzruszająca historia
- 5 1
-
2020-01-15 13:13
Życie dopisało do tej historii zaskakującą puentę.
- 6 1
-
2020-01-15 14:05
To wielka strata i ból dla mnie że PAN Jan nie żyje ...
Spoczywaj w pokoju
- 6 1
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.