- 1 Był "laptop dla czwartoklasisty" - co zamiast? (83 opinie)
- 2 Co się zmieni na egzaminie ósmoklasisty 2025? (15 opinii)
- 3 Nawet 1000 zł za wyprawkę szkolną dla dziecka (39 opinii)
- 4 Nowe wymagania na maturze 2025. Co się zmieni? (83 opinie)
- 5 Nowy rok szkolny 2024/25 nieco później (85 opinii)
- 6 Ilu psychologów brakuje w szkołach? (40 opinii)
Zmiany klimatu. Jak konkretnie wpływają na nasze życie?
Minęły już czasy, gdy do problemu globalnego ocieplenia podchodziło się z przymrużeniem oka, traktując je jako fanaberię ekologów. Dziś ludzkość zdaje sobie sprawę z wagi problemu - czy jednak nie ocknęliśmy się zbyt późno? Jakie konsekwencje zmian klimatu mogą być szczególne odczuwalne z naszej perspektywy? Czy możemy się przed nimi w jakiś sposób obronić? - rozmowa z prof. Jackiem Piskozubem z Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk.
Poprowadził ją Marcin Wandałowski z Kongresu Obywatelskiego.
Czy możemy dziś jeszcze zapobiec lub chociaż przyhamować proces globalnego ocieplenia?
Prof. Jacek Piskozub z Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk: Zmiany klimatu, jakie dziś obserwujemy, są w zdecydowanej mierze konsekwencją zwiększania stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze, w tym przede wszystkim dwutlenku węgla. Jest to bez wątpienia dzieło człowieka - tempo współczesnych zmian jest setki, jeśli nie tysiące razy szybsze od procesów naturalnych, jakie historycznie zachodziły na kuli ziemskiej. Globalnie możemy więc bronić się przed tymi zmianami tylko w jeden sposób - jak najszybciej przestać emitować duże ilości gazów cieplarnianych. Wszystkie inne działania, jak np. podwyższanie wałów przeciwpowodziowych czy budowanie zbiorników retencyjnych, mogą mieć charakter co najwyżej mitygujący - ułatwiający człowiekowi życie w sytuacji zmieniającego się klimatu. Nie rozwiążą one jednak samego problemu.
Unia Europejska od lat stara się realizować swoją politykę klimatyczną, w wielu krajach rozwijają się odnawialne źródła energii, coraz większą popularność zyskuje e-mobilność. Czy te działania mogą mieć w skali świata większy sens, skoro pod względem emisji dwutlenku węgla Europa stanowi dziś zaledwie pewien ułamek w skali świata?
Im wyższa temperatura, tym więcej pary wodnej w atmosferze i tym silniejsze zjawiska typu konwekcyjnego. Stąd też mamy coraz silniejsze wiatry oraz burze niosące bardzo gwałtowne opady.Jeśli my, jako grupa najbardziej rozwiniętych państw na świecie nie damy dobrego przykładu, nikt tego nie zrobi. Zawsze bowiem będzie pojawiała się argumentacja: "patrzcie, tamci są bogatsi, a nic nie robią - dlaczego więc my mamy podejmować wysiłek?". Tym bardziej, że większość dotychczasowej emisji CO2 do atmosfery pochodzi z państw rozwiniętych - dlaczego więc to inne gospodarki miałyby zacząć dekarbonizację od siebie?
Jeśli UE, jako grupa najbardziej rozwiniętych państw na świecie nie da dobrego przykładu w zakresie ograniczania emisji CO2, nikt tego nie zrobi. Zawsze bowiem będzie pojawiała się argumentacja: "patrzcie, tamci są bogatsi, a nic nie robią - dlaczego więc my mamy podejmować wysiłek?".
Mam jednak wrażenie, że trudno nam, jako światu, będzie spełnić cel porozumienia paryskiego, czyli niedopuszczenia do wzrostu średniej temperatury na świecie o więcej niż 1,5-2 stopnie powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Przypominam, że do dziś ogrzaliśmy od tego czasu Ziemię już o 1 stopień. Został nam więc 0,5-1 stopień nie do przekroczenia. Obawiam się, że zaczęliśmy na poważnie traktować problem zbyt późno.
Dlaczego celem jest niedopuszczenie do wzrostu temperatury akurat o 1,5-2 stopnie?
Jeżeli nie uda się spełnić celu porozumienia paryskiego, może to spowodować swego rodzaju efekt kuli śnieżnej. Gdy klimat nadal będzie się ocieplał, stopniowo będzie topniała wieczna zmarzlina, zawierająca w sobie metan. Dalsze ocieplanie wód morskich może też uwolnić olbrzymie ilości metanu znajdujące się w głębinach morskich. Innymi słowy: oprócz emisji CO2 autorstwa ludzi, będziemy mieli do czynienia ze zwiększeniem naturalnej emisji CO2. Będzie to dość gwałtowny proces, który może podnieść temperaturę o kilka stopni powyżej tego, do czego przyczynił się już człowiek. Nawet więc jeśli będziemy zmniejszać ilość CO2 jako ludzie, to ogólny rachunek i tak będzie rósł za sprawą pobudzonej przez człowieka przyrody. Wtedy wiele katastroficznych wizji może się urzeczywistnić - w ciągu 2-3 stuleci poziom wody może wzrosnąć np. o 5 metrów, a wtedy chociażby trudno będzie ocalić istnienie większości znajdujących się historycznie nad morzem miast.
W jaki sposób globalne ocieplenie przekłada się na podnoszenie się poziomu morza?
Jeśli UE, jako grupa najbardziej rozwiniętych państw na świecie nie da dobrego przykładu w zakresie ograniczania emisji CO2, nikt tego nie zrobi. Zawsze bowiem będzie pojawiała się argumentacja: "patrzcie, tamci są bogatsi, a nic nie robią - dlaczego więc my mamy podejmować wysiłek?".W dwojaki sposób - po pierwsze, gdy jest cieplej, topi się lód z lądolodów Grenlandii i Antarktydy, a także lód pochodzący z lodowców górskich. Po drugie, następuje też ocieplanie wody morskiej - gdy woda się rozgrzewa, zachodzi zjawisko rozszerzalności termicznej, w konsekwencji którego zajmuje ona więcej powierzchni. W tej chwili za ponad połowę wzrostu poziomu morza odpowiada topienie lodu, choć do niedawna dominującym zjawiskiem była rosnąca temperatura mórz. Zmiany, o których mowa są dość powolne - przy obecnym stężeniu gazów cieplarnianych, poziom morza rośnie o około 3 mm rocznie. I mimo że, jak można się spodziewać, proces ten nieco przyspieszy, wydaje się, że jeszcze przez wiele lat nie zagrozi on bezpośrednio człowiekowi. O ile oczywiście nie przekroczymy wspomnianych 1,5-2 stopni, co uruchomiłoby zwiększenie naturalnej emisji CO2.
Warto mieć jednak na uwadze, że nawet tak powolny wzrost poziomu morza przekłada się na poziom zimowych spiętrzeń sztormowych, wywołanych wiatrem oraz falami. Te procesy możemy odczuć już za naszego życia, w miejscach najbardziej narażonych, jak brzegi morza czy brzegi rzek uchodzących do morza. W skali Polski zagrożone będą chociażby Żuławy Wiślane oraz Półwysep Helski. Również w Gdańsku źródła wody słodkiej znajdujące się niedaleko morza mogą stać się na tyle zasolone, że nie będą zdatne do użytku. To, że zagrożenie jest realne najlepiej widać po naszej infrastrukturze - od czasów przedprzemysłowych morze podniosło się o około 20 cm i w czasie sztormów często przelewa się przez budowane wiele lat temu nabrzeża. 100 lat temu do takich zjawisk nie dochodziło.
Zmiany klimatu przekładają się też na występowanie innych zjawisk - latem słyszymy chociażby o przetaczających się nad niektórymi regionami Polski burzach pyłowych...
Pojedyncze zdarzenia, jak np. burzę pyłową trudno jest statystycznie połączyć ze zmianami klimatu. Co innego, gdy zdarzenia te będą się regularnie powtarzały. Generalnie jednak faktem jest, że na świecie jest coraz cieplej. Skoro mamy cieplej, w zimie jest mniej śniegu. Skoro nie ma śniegu, na wiosnę nie ma się co topić, więc ziemia jest wysuszona. Sprawia to, że parowanie jest mniejsze i pojawia się większa szansa na wyż, czyli pogodę bezdeszczową. Również letnie fale upałów biorą się z tego, że ziemia jest sucha. Gdyby była mokra, parowanie zmniejszyłoby temperaturę powierzchni ziemi i zwiększyło ilość chmur.
O ile kiedyś upałem określano temperaturę przekraczającą 30 stopni, o tyle dziś klimatolodzy uważają, że upał w danej strefie klimatycznej odpowiada temperaturze 5 proc. najcieplejszych letnich dni. Pozostając przy tej definicji, dla większości Polski upał jest wtedy, gdy jest około 30 stopni, a nad morzem jest to 25-26 stopni. Mimo wszystko jednak także i tu może się zdarzyć prawdziwie upalne, znacznie cieplejsze niż przeciętnie lato. Najlepszym przykładem jest lato sprzed dwóch lat w Szwecji, gdzie choć temperatury były niższe niż w Polsce, to lasy wyschły do tego stopnia, że wybuchł wielki pożar. Taki poziom temperatur był nietypowy dla tego regionu - przyroda zwyczajnie nie była przygotowana na niego i na bardzo małą wilgotność, która wcześniej w tej strefie się nie zdarzała. To samo może niebawem spotkać polskie wybrzeże - fala upałów nie musi oznaczać, że będzie po 40 stopni, ale może i tak być bardzo niekorzystna np. dla suchych, sosnowych lasów.
Upalne lato to także większe prawdopodobieństwo wystąpienia nawałnic i wichur.
Jeżeli na świecie coraz więcej będzie obszarów, gdzie nie będzie można zbierać plonów, to nawet jeśli w Polsce warunki do uprawy pozostaną dobre, i tak odczujemy wzrost cen wielu produktów spożywczych.Zgadza się - im wyższa temperatura, tym więcej pary wodnej w atmosferze i tym silniejsze zjawiska typu konwekcyjnego. Stąd też mamy coraz silniejsze wiatry oraz burze niosące bardzo gwałtowne opady. Najlepszym tego przykładem było derecho, które przyniosło tragiczne skutki na Pomorzu trzy lata temu. Jest to zjawisko, które można porównać do tornada, tyle że nie kręcącego się - komórka burzowa wytwarza wiatr o sile huraganu, posuwający się prosto przed nią. Jest ono znane ze stepów i prerii Teksasu i nie występowało wcześniej w Europie. W ostatnim czasie pojawiło się tu dwukrotnie - właśnie w Polsce oraz w Niemczech. Podobnego typu zjawisk będzie więcej, bo mamy cieplejszą i bardziej wilgotną atmosferę.
To w końcu jest bardziej sucho czy wilgotno?
Średnio jest coraz bardziej sucho, natomiast są latem momenty, kiedy jest w powietrzu więcej pary wodnej niż bywało wcześniej, co może powodować zjawiska takie jak właśnie nawałnice czy nawet tornada. Jedno drugiemu nie zaprzecza.
Jakie konsekwencje zmiany klimatu mogą przynieść naszemu społeczeństwu i gospodarce?
Podwyższanie wałów przeciwpowodziowych czy budowanie zbiorników retencyjnych, mogą mieć charakter co najwyżej mitygujący - ułatwiający człowiekowi życie w sytuacji zmieniającego się klimatu. Nie rozwiążą one jednak samego problemu.Nie są to z pewnością zmiany korzystne. Wspominane derecho przyczyniło się przecież do śmierci sześciu osób, o ogromnych szkodach natury materialnej nie wspominając. Każda nawałnica wiąże się z tego typu ryzykami. Również upały mogą zbierać żniwo w postaci ofiar śmiertelnych, przede wszystkim wśród osób starszych, o słabym krążeniu. W 2003 r. mieliśmy do czynienia z takimi upałami w Europie Zachodniej, a w 2010 r. w Rosji. Może się zdarzyć, że te upały uderzą również i w nas. Do tej pory nas to jeszcze nie spotkało, choć w 2015 r. było tak gorąco, że znacznie opadł poziom wody w rzekach, uniemożliwiając prace niektórych elektrowni. To z polskiej perspektywy nowość.
Konsekwencji zmian klimatu nie należy jednak postrzegać jedynie w skali regionu czy kraju - trzeba na nie spojrzeć przede wszystkim globalnie. Dalszy wzrost temperatur spowoduje, że jeszcze trudniej będzie się ludziom żyło w regionach, w których już teraz jest gorąco. Mogą wystąpić tam tak wysokie temperatury, że trudno będzie cokolwiek uprawiać, o problemach z dostępem do wody pitnej nie wspominając. W konsekwencji - ludzie będą stamtąd uciekać. Europa powinna się więc spodziewać jeszcze większej liczby migrantów pukających do jej drzwi. Proces ten odczują też nasze portfele - jeżeli na świecie coraz więcej będzie obszarów, gdzie nie będzie można zbierać plonów, to nawet jeśli w Polsce warunki do uprawy pozostaną dobre, i tak odczujemy wzrost cen wielu produktów spożywczych. Ten problem dotyczy więc również nas.
Konsekwencji zmian klimatycznych nie należy postrzegać jedynie w skali regionu czy kraju - trzeba na nie spojrzeć przede wszystkim globalnie.
Miejsca
Opinie (293) ponad 20 zablokowanych
-
2021-01-24 14:27
Zmiany klimatu to fakt a laczenie tego z dzialalnoscia czlowieka to bujda. (1)
Klimat sie zmenia od milionow lat niezaleznie od dzialalnosci czlowieka. W sredniowieczu w Polsce rosly winnice i bylo cieplej niz obecnie a nie bylo fabryk, kopalnie i tego wszystkiego co chca nam wmowic. liktuacje klimatu na przestrzeni setek i tysiecy lat to najbardziej naturalne zjawisko zwiazane z aktywnoscia wulkaniczna, udezrzeniami asteroid i aktywnoscia sloneczna. Bujdy o wplywie CO2 to dymanie ludzi przez cwale lobby, ktore trzepie na tym kaske a lemingi robia w majtki ze jak beda za duzo oddychac to sie usmaza :).
- 19 8
-
2021-01-24 14:33
doucz się.
- 1 3
-
2021-01-24 14:32
A Profesor Malinowski uważa że będzie susza
Susza w Polsce jest tak dotkliwa, że rolnicy domagali się ogłoszenia stanu klęski żywiołowej. Przez Polskę przeszły zawieje piaskowe. "Takich zjawisk będzie coraz więcej" - mówi prof. Szymon Malinowski z UW
Na szczęscie obaj Profesorowie są zgodni że Zbawienie Klimatyczne uzyskamy kupując odpusty na CO2 (obecnie płacimy 30$ za tonę)- 9 1
-
2021-01-24 14:42
Moim zdaniem winien jest upadek Cesarstwa Rzymskiego (1)
W pierwszych wiekach naszej ery cieśniny duńskie zwane wtedy północnymi słupami Herkulesa zamarzały zimą. Nieekologiczni barbarzyńcy spowodowali upadek Rzymu, naemitowali dwutlenku węgla co spowodowało Globalne Ocieplenie
- 8 2
-
2021-01-24 20:49
To aż tak głęboko nie sięga
emisje są świeże. Natomiast z upadku Cesarstwa wynika Marksizm Trumpizm pomysły Łukaszenki i innych autokratów.
- 1 1
-
2021-01-24 14:49
W 100% zgadzam się z profesorem Piskozubem (2)
"większość dotychczasowej emisji CO2 do atmosfery pochodzi z państw rozwiniętych "
Okres o jakim mowa to 150-180 ostatnich lat.
Dlaczego więc to my Polacy mamy zacząć dekarbonizację od siebie?- 21 4
-
2021-01-24 23:58
Może nie zauważyłeś, ale w tej chwili (tak, trudno w to uwierzyć) jesteśmy krajem rozwiniętym i też mamy swój udział w tych emisjach.
- 2 2
-
2021-01-25 10:57
1. Należymy do tych krajów rozwiniętych 2. Kupujemy nagminnie produkty made in China 3. Nie przeczytałeś do końca artykułu
- 2 1
-
2021-01-24 14:53
Odpowiedź na zadane pytanie badawcze w tytule brzmi: "chodzi o pieniądze". Stara prawda: "jak nie wiadomo o co chodzi to chodzi o miłość, pieniądze albo wzory skróconego mnożenia". Polecam poczytać o aferze "climagate" jak to zniknęły raporty tych prawdziwych naukowców w 2012 (do kradzieży doszło w listopadzie 2009 ) a sprawę umorzono. A na energetyce na PG wspominali o handlowaniu emisjami co2 :) Polska jest na węglu to wykorzystuje swoje dopuszczalne emisje i jeszcze wykupuje od np. takiej Norwegii prawa do emisji, bo im nie są potrzebne. A płacić każe UE. A odnośnie już samego CO2 w atmosferze: Ziemia posiada naturalną autoregulację efektu cieplarnianego: "wzrost średniej temp. powietrza, powoduje topnienie lodowców, to z kolei przyczynia się do ochłodzenia temp. wody morskiej - chłodniejszy ocean pochłania większe ilosci CO2, a mniejsze ilości CO2 to słabszy efekt cieplarniany." (P. Szewczak "Meteorologia dla pilotowa samolotowego" wyd. 2014). Inny taki mechanizm to wapienne organizmy morskie tzw. okrzemki, które zużywają CO2 do budowy własnych szkieletów (grube wapienne osady z mezozoiku). Można to zobaczyć na wykresie zawartości CO2, ale nie z ostatnich 100 lat tylko 500 mln lat!!! (wykres van Andela, 1997). Fluktuacje CO2 wynosiły 20-krotność dzisiejszego poziomu, więc spokojnie - rewolucja przemysłowa lekko podnosi poziom ale bez obaw, a głośno jest, bo gruba kasa na tym leci :) Wiedza jest w książkach, ale bezpieczniej jest kupować specjalistyczną a nie rozdmuchane tytuły.
- 10 3
-
2021-01-24 14:55
Napiszę to bardzo krótko i zwięźle (1)
zmiany klimatu bardzo źle wpływają na zdrowie i życie ludzi! Resztę dokładnie sobie doczytajcie w Internecie.
- 2 9
-
2021-01-24 14:59
Komuna dbała o zdrowie i życie ludzi!
Paszporty były wydawane bardzo rozważnie, po zasięgnięciu opinii lekarskiej że wjazd i życie w innym klimacie nie zaszkodzi obywatelowi
- 1 1
-
2021-01-24 15:01
robicie z siebie bałtycki dziennik...
nie macie o czym pisać.
- 4 6
-
2021-01-24 15:19
a jaki wpływ na zmianę klimatu mają zbierane pieniądze od rządów?
gdzie są te sprawozdania ile wydano kasy na poszczególne inwestycje i jakie przyniosły one pozytywne efekty?
- 4 1
-
2021-01-24 15:21
Znikające lodówce ujawniły... (7)
... Że na Grenlandii uprawiano jęczmień, z którego mieszkający tam wikingowie wyrabiali piwo. Jaki był wówczas poziom oceanów?
- 17 3
-
2021-01-24 15:30
Dużo wyższy niż poziom twojej wiedzy. (6)
- 4 9
-
2021-01-24 15:56
Twoja riposta jest głupawa (5)
A Twój przedmówca ma rację
- 11 2
-
2021-01-24 16:54
(4)
przedmowca wysnuwa z prawdziwych faktów nieprawdziwe insynuacje
tak, w roku 1000 Polska byławłaściwie leśnym dzikoludem, mimo znanego numeru ze zwłokami Wojtecha Sławkowica, gdy chrześcijańscy potomkowie Wikingów mieli dwa klasztory na Grenlandii,
ale Papież musiał odmawiać biskupom Gardar komunii w formie słoniny i mięsa, zmuszając mieszkańców do pogoni za kłami morsów, jedynym dobrem eksportowym, za który mogli kupić mąkę na chleb i eucharystię, przyczyniając się do zaglady skandynawskiej Grenlandii- 2 4
-
2021-01-24 16:59
Aaa, czyli to komina i papież...
... Odpowiada za ocieplenie.
Jesteśmy w domu. A coś o poziomie wód?- 0 0
-
2021-01-24 18:07
Papież nie poprzestał na słoninie!
"przyczyniając się do zaglady skandynawskiej Grenlandii
Sobie tylko znanymi sposobami spowodował tzw. little ice age- 1 0
-
2021-01-24 18:34
(1)
w Londynie uprawiano winorośl od czasów rzymskich, obecnie jest tam za zimno
- 5 0
-
2021-01-24 20:53
zapomnieliście, że Londyn czy UK to monarchia
i uprawy nie są takie swobodne
- 0 0
-
2021-01-24 15:26
Dlatego niedopuszczalna jest... (1)
... Zabudowa pasa nadmorskiego. Prezydenta słyszała?
- 8 1
-
2021-01-25 10:59
Dlaczego? Będą mogli tam mieszkać wszyscy ci którzy negują zmiany klimatyczne i wpływ człowieka na powstawanie takowych
- 1 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.