- 1 Był "laptop dla czwartoklasisty" - co zamiast? (83 opinie)
- 2 Co się zmieni na egzaminie ósmoklasisty 2025? (15 opinii)
- 3 Nawet 1000 zł za wyprawkę szkolną dla dziecka (39 opinii)
- 4 Nowe wymagania na maturze 2025. Co się zmieni? (83 opinie)
- 5 Ilu psychologów brakuje w szkołach? (40 opinii)
- 6 Nowy rok szkolny 2024/25 nieco później (85 opinii)
Zmiany klimatu. Jak konkretnie wpływają na nasze życie?
Minęły już czasy, gdy do problemu globalnego ocieplenia podchodziło się z przymrużeniem oka, traktując je jako fanaberię ekologów. Dziś ludzkość zdaje sobie sprawę z wagi problemu - czy jednak nie ocknęliśmy się zbyt późno? Jakie konsekwencje zmian klimatu mogą być szczególne odczuwalne z naszej perspektywy? Czy możemy się przed nimi w jakiś sposób obronić? - rozmowa z prof. Jackiem Piskozubem z Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk.
Poprowadził ją Marcin Wandałowski z Kongresu Obywatelskiego.
Czy możemy dziś jeszcze zapobiec lub chociaż przyhamować proces globalnego ocieplenia?
Prof. Jacek Piskozub z Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk: Zmiany klimatu, jakie dziś obserwujemy, są w zdecydowanej mierze konsekwencją zwiększania stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze, w tym przede wszystkim dwutlenku węgla. Jest to bez wątpienia dzieło człowieka - tempo współczesnych zmian jest setki, jeśli nie tysiące razy szybsze od procesów naturalnych, jakie historycznie zachodziły na kuli ziemskiej. Globalnie możemy więc bronić się przed tymi zmianami tylko w jeden sposób - jak najszybciej przestać emitować duże ilości gazów cieplarnianych. Wszystkie inne działania, jak np. podwyższanie wałów przeciwpowodziowych czy budowanie zbiorników retencyjnych, mogą mieć charakter co najwyżej mitygujący - ułatwiający człowiekowi życie w sytuacji zmieniającego się klimatu. Nie rozwiążą one jednak samego problemu.
Unia Europejska od lat stara się realizować swoją politykę klimatyczną, w wielu krajach rozwijają się odnawialne źródła energii, coraz większą popularność zyskuje e-mobilność. Czy te działania mogą mieć w skali świata większy sens, skoro pod względem emisji dwutlenku węgla Europa stanowi dziś zaledwie pewien ułamek w skali świata?
Im wyższa temperatura, tym więcej pary wodnej w atmosferze i tym silniejsze zjawiska typu konwekcyjnego. Stąd też mamy coraz silniejsze wiatry oraz burze niosące bardzo gwałtowne opady.Jeśli my, jako grupa najbardziej rozwiniętych państw na świecie nie damy dobrego przykładu, nikt tego nie zrobi. Zawsze bowiem będzie pojawiała się argumentacja: "patrzcie, tamci są bogatsi, a nic nie robią - dlaczego więc my mamy podejmować wysiłek?". Tym bardziej, że większość dotychczasowej emisji CO2 do atmosfery pochodzi z państw rozwiniętych - dlaczego więc to inne gospodarki miałyby zacząć dekarbonizację od siebie?
Jeśli UE, jako grupa najbardziej rozwiniętych państw na świecie nie da dobrego przykładu w zakresie ograniczania emisji CO2, nikt tego nie zrobi. Zawsze bowiem będzie pojawiała się argumentacja: "patrzcie, tamci są bogatsi, a nic nie robią - dlaczego więc my mamy podejmować wysiłek?".
Mam jednak wrażenie, że trudno nam, jako światu, będzie spełnić cel porozumienia paryskiego, czyli niedopuszczenia do wzrostu średniej temperatury na świecie o więcej niż 1,5-2 stopnie powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Przypominam, że do dziś ogrzaliśmy od tego czasu Ziemię już o 1 stopień. Został nam więc 0,5-1 stopień nie do przekroczenia. Obawiam się, że zaczęliśmy na poważnie traktować problem zbyt późno.
Dlaczego celem jest niedopuszczenie do wzrostu temperatury akurat o 1,5-2 stopnie?
Jeżeli nie uda się spełnić celu porozumienia paryskiego, może to spowodować swego rodzaju efekt kuli śnieżnej. Gdy klimat nadal będzie się ocieplał, stopniowo będzie topniała wieczna zmarzlina, zawierająca w sobie metan. Dalsze ocieplanie wód morskich może też uwolnić olbrzymie ilości metanu znajdujące się w głębinach morskich. Innymi słowy: oprócz emisji CO2 autorstwa ludzi, będziemy mieli do czynienia ze zwiększeniem naturalnej emisji CO2. Będzie to dość gwałtowny proces, który może podnieść temperaturę o kilka stopni powyżej tego, do czego przyczynił się już człowiek. Nawet więc jeśli będziemy zmniejszać ilość CO2 jako ludzie, to ogólny rachunek i tak będzie rósł za sprawą pobudzonej przez człowieka przyrody. Wtedy wiele katastroficznych wizji może się urzeczywistnić - w ciągu 2-3 stuleci poziom wody może wzrosnąć np. o 5 metrów, a wtedy chociażby trudno będzie ocalić istnienie większości znajdujących się historycznie nad morzem miast.
W jaki sposób globalne ocieplenie przekłada się na podnoszenie się poziomu morza?
Jeśli UE, jako grupa najbardziej rozwiniętych państw na świecie nie da dobrego przykładu w zakresie ograniczania emisji CO2, nikt tego nie zrobi. Zawsze bowiem będzie pojawiała się argumentacja: "patrzcie, tamci są bogatsi, a nic nie robią - dlaczego więc my mamy podejmować wysiłek?".W dwojaki sposób - po pierwsze, gdy jest cieplej, topi się lód z lądolodów Grenlandii i Antarktydy, a także lód pochodzący z lodowców górskich. Po drugie, następuje też ocieplanie wody morskiej - gdy woda się rozgrzewa, zachodzi zjawisko rozszerzalności termicznej, w konsekwencji którego zajmuje ona więcej powierzchni. W tej chwili za ponad połowę wzrostu poziomu morza odpowiada topienie lodu, choć do niedawna dominującym zjawiskiem była rosnąca temperatura mórz. Zmiany, o których mowa są dość powolne - przy obecnym stężeniu gazów cieplarnianych, poziom morza rośnie o około 3 mm rocznie. I mimo że, jak można się spodziewać, proces ten nieco przyspieszy, wydaje się, że jeszcze przez wiele lat nie zagrozi on bezpośrednio człowiekowi. O ile oczywiście nie przekroczymy wspomnianych 1,5-2 stopni, co uruchomiłoby zwiększenie naturalnej emisji CO2.
Warto mieć jednak na uwadze, że nawet tak powolny wzrost poziomu morza przekłada się na poziom zimowych spiętrzeń sztormowych, wywołanych wiatrem oraz falami. Te procesy możemy odczuć już za naszego życia, w miejscach najbardziej narażonych, jak brzegi morza czy brzegi rzek uchodzących do morza. W skali Polski zagrożone będą chociażby Żuławy Wiślane oraz Półwysep Helski. Również w Gdańsku źródła wody słodkiej znajdujące się niedaleko morza mogą stać się na tyle zasolone, że nie będą zdatne do użytku. To, że zagrożenie jest realne najlepiej widać po naszej infrastrukturze - od czasów przedprzemysłowych morze podniosło się o około 20 cm i w czasie sztormów często przelewa się przez budowane wiele lat temu nabrzeża. 100 lat temu do takich zjawisk nie dochodziło.
Zmiany klimatu przekładają się też na występowanie innych zjawisk - latem słyszymy chociażby o przetaczających się nad niektórymi regionami Polski burzach pyłowych...
Pojedyncze zdarzenia, jak np. burzę pyłową trudno jest statystycznie połączyć ze zmianami klimatu. Co innego, gdy zdarzenia te będą się regularnie powtarzały. Generalnie jednak faktem jest, że na świecie jest coraz cieplej. Skoro mamy cieplej, w zimie jest mniej śniegu. Skoro nie ma śniegu, na wiosnę nie ma się co topić, więc ziemia jest wysuszona. Sprawia to, że parowanie jest mniejsze i pojawia się większa szansa na wyż, czyli pogodę bezdeszczową. Również letnie fale upałów biorą się z tego, że ziemia jest sucha. Gdyby była mokra, parowanie zmniejszyłoby temperaturę powierzchni ziemi i zwiększyło ilość chmur.
O ile kiedyś upałem określano temperaturę przekraczającą 30 stopni, o tyle dziś klimatolodzy uważają, że upał w danej strefie klimatycznej odpowiada temperaturze 5 proc. najcieplejszych letnich dni. Pozostając przy tej definicji, dla większości Polski upał jest wtedy, gdy jest około 30 stopni, a nad morzem jest to 25-26 stopni. Mimo wszystko jednak także i tu może się zdarzyć prawdziwie upalne, znacznie cieplejsze niż przeciętnie lato. Najlepszym przykładem jest lato sprzed dwóch lat w Szwecji, gdzie choć temperatury były niższe niż w Polsce, to lasy wyschły do tego stopnia, że wybuchł wielki pożar. Taki poziom temperatur był nietypowy dla tego regionu - przyroda zwyczajnie nie była przygotowana na niego i na bardzo małą wilgotność, która wcześniej w tej strefie się nie zdarzała. To samo może niebawem spotkać polskie wybrzeże - fala upałów nie musi oznaczać, że będzie po 40 stopni, ale może i tak być bardzo niekorzystna np. dla suchych, sosnowych lasów.
Upalne lato to także większe prawdopodobieństwo wystąpienia nawałnic i wichur.
Jeżeli na świecie coraz więcej będzie obszarów, gdzie nie będzie można zbierać plonów, to nawet jeśli w Polsce warunki do uprawy pozostaną dobre, i tak odczujemy wzrost cen wielu produktów spożywczych.Zgadza się - im wyższa temperatura, tym więcej pary wodnej w atmosferze i tym silniejsze zjawiska typu konwekcyjnego. Stąd też mamy coraz silniejsze wiatry oraz burze niosące bardzo gwałtowne opady. Najlepszym tego przykładem było derecho, które przyniosło tragiczne skutki na Pomorzu trzy lata temu. Jest to zjawisko, które można porównać do tornada, tyle że nie kręcącego się - komórka burzowa wytwarza wiatr o sile huraganu, posuwający się prosto przed nią. Jest ono znane ze stepów i prerii Teksasu i nie występowało wcześniej w Europie. W ostatnim czasie pojawiło się tu dwukrotnie - właśnie w Polsce oraz w Niemczech. Podobnego typu zjawisk będzie więcej, bo mamy cieplejszą i bardziej wilgotną atmosferę.
To w końcu jest bardziej sucho czy wilgotno?
Średnio jest coraz bardziej sucho, natomiast są latem momenty, kiedy jest w powietrzu więcej pary wodnej niż bywało wcześniej, co może powodować zjawiska takie jak właśnie nawałnice czy nawet tornada. Jedno drugiemu nie zaprzecza.
Jakie konsekwencje zmiany klimatu mogą przynieść naszemu społeczeństwu i gospodarce?
Podwyższanie wałów przeciwpowodziowych czy budowanie zbiorników retencyjnych, mogą mieć charakter co najwyżej mitygujący - ułatwiający człowiekowi życie w sytuacji zmieniającego się klimatu. Nie rozwiążą one jednak samego problemu.Nie są to z pewnością zmiany korzystne. Wspominane derecho przyczyniło się przecież do śmierci sześciu osób, o ogromnych szkodach natury materialnej nie wspominając. Każda nawałnica wiąże się z tego typu ryzykami. Również upały mogą zbierać żniwo w postaci ofiar śmiertelnych, przede wszystkim wśród osób starszych, o słabym krążeniu. W 2003 r. mieliśmy do czynienia z takimi upałami w Europie Zachodniej, a w 2010 r. w Rosji. Może się zdarzyć, że te upały uderzą również i w nas. Do tej pory nas to jeszcze nie spotkało, choć w 2015 r. było tak gorąco, że znacznie opadł poziom wody w rzekach, uniemożliwiając prace niektórych elektrowni. To z polskiej perspektywy nowość.
Konsekwencji zmian klimatu nie należy jednak postrzegać jedynie w skali regionu czy kraju - trzeba na nie spojrzeć przede wszystkim globalnie. Dalszy wzrost temperatur spowoduje, że jeszcze trudniej będzie się ludziom żyło w regionach, w których już teraz jest gorąco. Mogą wystąpić tam tak wysokie temperatury, że trudno będzie cokolwiek uprawiać, o problemach z dostępem do wody pitnej nie wspominając. W konsekwencji - ludzie będą stamtąd uciekać. Europa powinna się więc spodziewać jeszcze większej liczby migrantów pukających do jej drzwi. Proces ten odczują też nasze portfele - jeżeli na świecie coraz więcej będzie obszarów, gdzie nie będzie można zbierać plonów, to nawet jeśli w Polsce warunki do uprawy pozostaną dobre, i tak odczujemy wzrost cen wielu produktów spożywczych. Ten problem dotyczy więc również nas.
Konsekwencji zmian klimatycznych nie należy postrzegać jedynie w skali regionu czy kraju - trzeba na nie spojrzeć przede wszystkim globalnie.
Miejsca
Opinie (293) ponad 20 zablokowanych
-
2021-01-24 18:01
(1)
Jeśli lód się topi to poziom wody spada a nie rośnie :) Lód ma większą objętość niż woda w stanie ciekłym. Straszenie zmianami klimatu ma taki wymiar jak straszenie śmiertelnym koronawirusem. Chodzi tylko o kasę tymczasem wpływ na klimat mamy taki jak pierd****em na kierunek wiatru. Co najwyżej mamy wpływ na czyste środowisko wokół siebie
- 7 5
-
2021-01-24 18:23
A co z topniejącymi lodowcami na lądach i kontynentach?
Ty myślałeś że lód to tylko ten co w morzu pływa? A np. Antarktyda? Grenlandia? Skandynawia? Alaska? Warstwy lodu grubości liczonej w kilometrach topnieją i spływają z lądu do oceanu, średnie temperatury rosną tam. Na Antarktydzie bywało 21 stopni Celsjusza w 2020.
- 4 2
-
2021-01-24 18:39
Gow mnie to obchodzi
Zobaczcie ile samoloty i statki dziennie emitują a pózniej czepiajcie sie domków ognisk i samochodów.A to że wyprali wam mózgi na studiach żeby tłuc to innym to wasz problem.tam nie ma problemu ze statek na postoju zeby podtrzymać prąd wali 8 ton na dobe 1 z 8 agregatów.A druga sprawa eliminacja ołowiubz cyny ktora niby tak szkodzi tylko ze teraz elektronika wytrzymuje 1/20 co wtedy i trzeba barana skroic jeszcze raz za części lub nowy sprzet i to jest niby ok
- 5 2
-
2021-01-24 18:40
Ziemia ma epoki zlodowacenia i epoki ocieplenie (1)
Wszystko jak sinusoida, ale kretyni wierzą w globalne ocieplenie a taki Al Gore na handelku co2 zarabinserki milionów USD . A wy nadal wierzcie.
- 11 3
-
2021-01-24 19:08
Ziemia miała różne epoki, bywała całkowicie pokryta kilku-kilometrowym lodem, lub tropikami
ta epoka jest pierwsza na którą wpływa człowiek od początku jej istnienia
- 4 2
-
2021-01-24 19:16
Kilkaset lat temu na Grenlandii uprawiano zboża .
- 7 1
-
2021-01-24 19:16
uwielbiam
wpisy mądrzących się ludzi oceniających zmiany kliamtyczne bazując na tym, co dzieje się w Polsce. tak, macie na pewno rację. przelewy dla znachorów już porobione?
- 5 3
-
2021-01-24 19:37
Klimat zmieniał się od powstania Wszechświata, użytkownicy mają się dostosować lub wymrzeć.
- 6 1
-
2021-01-24 19:57
pan
profesor świetnie korzysta z modnej bajki
- 5 2
-
2021-01-24 20:35
(6)
Tak się składa, że skończyłam geografię, a klimatolog na zajęciach z klimatologii miał niezły ubaw z takich jak Ty. Człowiek nie jest w stanie zmienić planety do takiego stopnia, żeby ich skutki przedostały się wyższych partii atmosfery. To zwykła polityka i wyciąganie grubej kasy wykorzystując naturalne procesy zachodzące na Ziemi. Inną kwestią jest robienie syfu wokół siebie co jest oczywistą zasługą ludzkiego lenistwa i walki o pieniądz.
- 18 7
-
2021-01-25 04:22
To sobie zobacz fotki Bełchatowa (3)
A to tylko promil tego co człowiek wyprawia. Chińczycy zbudowali tamę, której rozmiary wpłynęły na ruch obrotowy planety.
- 3 0
-
2021-01-25 13:33
(1)
Zgadza się i jeszcze apropo tej tamy, takie duże ludzkie konstrukcje zmieniaja nacisk na płyty tektoniczne i powodowały trzęsienia ziemi. Odwierty w Ameryce również powodują trzęsienia ziemi w miejscach w których nigdy ich nie było.
- 0 0
-
2021-01-25 14:13
w cuda wieżysz chyba
ilość wody jaka przypływa każdego dnia na skutek oddziaływania księżyca na oceany jest nieporównywalnie większa niż to co tamuje ta zapora. Oddziaływanie tej tamy to promil promila oddziaływania natury każdego dnia.
- 0 0
-
2021-01-25 14:16
Jak wpłynęły?
Doba ma nadal 24 godziny. Poważnie pytam?
- 0 0
-
2021-01-25 10:10
. (1)
"Człowiek nie jest w stanie zmienić planety do takiego stopnia, żeby ich skutki przedostały się wyższych partii atmosfery. "
Już ta teza wyklucza cie z jakiejkolwiek dyskusji.- 3 0
-
2021-01-25 10:39
No tak
Jeśli dowody są przeciwko nam, to tym gorzej dla dowodów.
- 0 2
-
2021-01-24 20:37
Piskozub> to mowi wiele (1)
- 2 4
-
2021-01-25 11:04
Co mówi?
- 2 0
-
2021-01-24 20:37
(4)
Jeśli lód się topi to poziom wody spada a nie rośnie :) Lód ma większą objętość niż woda w stanie ciekłym. Straszenie zmianami klimatu ma taki wymiar jak straszenie śmiertelnym koronawirusem. Chodzi tylko o kasę tymczasem wpływ na klimat mamy taki jak pierd****em na kierunek wiatru. Co najwyżej mamy wpływ na czyste środowisko wokół siebie
- 7 5
-
2021-01-25 00:09
O lądolodzie kolega(koleżanka) słyszał(a), czy nie mieści się w głowie? Trzy pozostałe zdania są, no cóż. Są. I tylko tyle może o nich powiedzieć kulturalny człowiek.
- 2 0
-
2021-01-25 11:06
Doświadczenie
Weź talerzyk, ułóż na nim bryłkę lodu z zamrażalnika, uzupełnij talerzyk zimną wodą, ogrzej suszarką lód, zobacz co się wydarzy
- 1 0
-
2021-01-25 12:05
masz rację
zgadza się, lód ma większą objętość, tylko, że lody grenlandii i antarktydy w większości nie unoszą się na wodzie, spoczywają na ziemi, pod kilometrami lodu jest normalny grunt, więc po roztopieniu lodu woda spłynie do oceanów i podniesie ich poziom
- 1 0
-
2021-01-25 12:25
zabawne
gdy lód pozostaje lodem, to jest ok, gorzej jak lód się stopi i zamieni się w wodę (tak, zmniejszy swoją objkętość) ale tą objętość będziesz musiał dodać do wód już istniejących. Zgadnij co będzied? Twoja chata się znajdzie pod wodą
- 1 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.