- 1 Taksówki droższe i trudniej dostępne (223 opinie)
- 2 Plaga rowerowych wraków w Trójmieście (196 opinii)
- 3 Koniec połowów na Oksywiu. Co z kutrami? (247 opinii)
- 4 Trudne życie lokatorów gminnej kamienicy (330 opinii)
- 5 Blokują przejście, stojąc w kolejce do kasy (299 opinii)
- 6 Kiedyś dostałby 1,5 tys., teraz było 3 tys. zł (158 opinii)
Napis "Polizeipräsidium" na siedzibie ABW. Wyeksponować czy ukryć?
Nad głównym wejściem do gmachu Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, przy ul. Okopowej 9 w Gdańsku, prześwituje dawny niemiecki napis "Polizeipräsidium". Na początku przyszłego roku rozpocznie się kapitalny remont elewacji, na której został wykuty. Konserwatorzy zdejmą wówczas pokrywającą inskrypcję warstwę cementu i sprawdzą stan jej zachowania. Na pewno zostanie ona zachowana, ale decyzja o jej zakryciu albo uwidocznieniu zostanie podjęta po oględzinach.
Nasz czytelnik zwrócił uwagę na pewien istotny detal architektoniczny, który jego zdaniem warto wyeksponować po ponad 70 latach. Chodzi o napis "Polizeipräsidium" (pol. prezydium policji), który znajdował się niegdyś nad wejściem głównym do remontowanego właśnie budynku.
- Wszyscy mamy w pamięci dyskusję na temat napisu wykutego w kamieniu nad wejściem do budynku obok dworca głównego. Napis "Postamt" [pol. urząd pocztowy - dop. red.] został zachowany i uwidoczniony, co z historycznego punktu widzenia uważam za słuszne. Za słuszną uważam również krytyczną debatę na ten temat. Mamy w Gdańsku jeszcze jeden podobny napis, tym razem nad wejściem głównym do budynku ABW przy Okopowej - napisał pan Jerzy.
Ponura historia gmachu
Wspomniana inskrypcja została wykuta w piaskowcu i - co zapewne zrozumiałe dla większości czytelników - zakryta warstwą cementu tuż po włączeniu Gdańska w granice Polski w 1945 roku. Po sześciu latach barbarzyńskiej okupacji ze strony Niemców na wszystkich terenach Ziem Odzyskanych masowo likwidowano ślady niemczyzny. W przypadku napisów na budynkach były one skuwane, zamalowywane czy - jak w przypadku obecnego gmachu ABW - pokrywane cementem.
- Napis jest ciągle widoczny. Obawiam się, że najdalej za kilka miesięcy zniknie na zawsze. Może warto rozpocząć dyskusję na temat tego, czy inskrypcja powinna pozostać, czy nie. Chcę dodać, że w tym budynku mieściła się we wrześniu 1939 roku siedziba gestapo. Więziono tu i katowano gdańskich Polaków, w tym mojego ojca. Może warto poddać dyskusji, czy ten artefakt i jego ponura historia warta jest upamiętnienia i zachowania - uzupełnia pan Jerzy.
Najbardziej tajemniczy budynek Gdańska
Warto uzupełnić, że okres II wojny światowej to niejedyny okres, gdy gmach przy ul. Okopowej 9 budził grozę wśród Polaków. Po wojnie był on siedzibą bezpieki - w latach 1945-1954 Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, a w latach 1954-1990 Służby Bezpieczeństwa. Natomiast prezydium policji, które w polskiej nomenklaturze odpowiada określeniu "komenda policji", odnosi się do czasów między oddaniem gmachu do użytku w roku 1905 aż po rok 1945. Odpowiednio było to prezydium policji: pruskiej (od 1905 roku), Wolnego Miasta Gdańska (od 1919 roku) i niemieckiej (od 1939 roku).
Decyzja o wyeksponowaniu należy do konserwatora
Remont elewacji gmachu ABW odbywa się pod nadzorem wojewódzkiego konserwatora zabytków. To właśnie od decyzji tego organu zależy dalszy los napisu. Już teraz wiadomo, że napis "Polizeipräsidium" zostanie zachowany.
Otwartą pozostaje natomiast kwestia, czy po zakończeniu prac konserwatorskich będzie on widoczny, czy na powrót zakryty, np. kamienną płytą. Wpływ na tę decyzję będzie miał m.in. stan zachowania wykutych w piaskowcu liter. Na chwilę obecną nie można wykluczyć, że tuż po wojnie zostały one skute, a spod cementu prześwitują jedynie ich resztki.
Firmy zajmujące się renowacją zabytków w Trójmieście
- W programie prac konserwatorskich jest wyraźnie zapisana konserwacja i zachowanie tego napisu. On na pewno nie zniknie. To, czy będzie eksponowany, zależy od decyzji konserwatora zabytków, a takowa nie została jeszcze podjęta. Decyzję muszą poprzedzić oględziny komisji konserwatorskiej, która zbada stan zachowania napisu. Nastąpi to w przyszłym roku, kiedy planowany jest remont elewacji od strony Okopowej. Należy zbadać stan zachowania napisu. Sprawdzić, czy to, co prześwituje, nie jest jedynie resztkami skutego napisu. Ale nawet gdyby tak było, zostaną one udokumentowane i zachowane - informuje Marcin Tymiński, rzecznik prasowy wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Prof. Januszajtis: nie można żyć w nienawiści
Zdaniem naszego czytelnika napis powinien zostać ponownie wyeksponowany jako pamiątka historyczna na fasadzie gmachu przy ul. Okopowej 9. Pan Jerzy zdaje sobie jednak sprawę, że taka decyzja zapewne spotka się z niemałym sprzeciwem i dlatego zachęcił do debaty na ten temat. Analogiczna sytuacja - czyli przywrócenie w przestrzeni publicznej pamiątki niemieckiej przeszłości Gdańska - miała miejsce w przypadku powrotu orła pruskiego na gmachu obecnego Central Hotelu przy ul. Podwale Grodzkie 4, co zresztą opisaliśmy w sierpniu 2015 roku.
Wystarczyło przeczytać umieszczone pod artykułem komentarze naszych czytelników, których nie przekonała argumentacja prywatnego inwestora, który odtworzył skutego po wojnie orła. Ich zdaniem to prostu niedopuszczalne, aby w polskim mieście wracały na budynki relikty niemczyzny. Innymi słowy, traktowali to jako podważanie polskości Gdańska czy "rozgrzeszenie" Niemców z okrucieństw, których dopuścili się oni na Polakach w trakcie II wojny światowej.
W związku z tym poprosiliśmy o wyrażenie opinii w sprawie ewentualnego wyeksponowania napisu "Polizeipräsidium" wybitnych znawców historii Gdańska.
- Wojna skończyła się 74 lata temu. Dość tej wojny. A przypomnę, że ja przeżyłem tę wojnę i straciłem na niej swoich bliskich, więc mam prawo tak mówić. Nie można wiecznie żyć w nienawiści. Ten napis jest po prostu pamiątką historii. Przypomnieniem, co pierwotnie mieściło się w tym gmachu. Nie twierdzę, że należy pozłocić ten napis czy podświetlać go wieczorami, ale mógłby być widoczny. On przypomina historię tego gmachu, który, o dziwo, nie uległ zniszczeniu, a po wojnie przejęły go podobne instytucje. To jest też dowód pewnej trwałości, niezależnie od ustroju czy konfliktów. Historii nie zmienimy. Tylko niektórym politykom wydaje się, że można ją zmienić dekretami - argumentuje prof. Andrzej Januszajtis.
Dr Friedrich: odpowiedź nie jest łatwa
W podobnym tonie wypowiada się autor monografii o dziele odbudowy Głównego Miasta po zniszczeniach II wojny światowej. Jego zdaniem napis "Polizeipräsidium" należy traktować jako pamiątkę skomplikowanej historii Gdańska. Tym samym nie widzi przeszkód, aby inskrypcja ponownie była widoczna na ozdobnym portalu gmachu przy ul. Okopowej 9. Z drugiej strony wyraża zrozumienie dla przeciwników tej inicjatywy. Szczególnie tych, których bliscy na własnej skórze przeszli piekło w murach siedziby niemieckiej policji.
Zdaniem Jacka Friedricha kompromisowym rozwiązaniem - które powinno usatysfakcjonować obie strony sporu - byłoby umieszczenie obok portalu tablicy, która informowałaby przechodniów i turystów o tym, dlaczego napis "Polizeipräsidium może budzić negatywne skojarzenia. W tym miejscu należy wspomnieć, że kilka lat temu podobna tablica została zresztą umieszczona na gmachu przy ul. Okopowej 9. Informuje ona o więzionych i torturowanych tutaj ofiarach okresu stalinizmu.
- To historycznie zrozumiałe, że zaraz po wojnie takie relikty budziły agresję. Natomiast w dzisiejszych czasach to po prostu materialna pamiątka przeszłości. Odpowiedź na pytanie, czy wyeksponować ten napis, czy zakryć, nie jest łatwa. Z jednej strony mamy na szali ideał integralności obiektu. Zawsze warto dążyć do przywrócenia takiego stanu, który zakładał projektant. Z drugiej strony nie lekceważyłbym argumentów pozakonserwatorskich, czyli emocji. Ten napis dotyczy policji, która nie budziła najlepszych skojarzeń wśród Polaków w czasach międzywojennych, nie mówiąc już o okresie wojny. Reasumując, oba warianty są warte przemyślenia i spojrzenia na nie z różnych perspektyw - mówi dr Jacek Friedrich, dyrektor Muzeum Miasta Gdyni.
Miejsca
Opinie (462) ponad 50 zablokowanych
-
2019-11-16 20:56
Pamiątki historyczne po okupantach należy zniszczyć łącznie z cmentarzami a trupy przesłać do kraju byłego okupanta.
- 7 8
-
2019-11-16 21:14
Ani wyeksponować ani skuć... (1)
Odsłonić napis i wymontować płytę z nim, którą następnie należy przekazać do zasobów Muzeum Gdańska bądź Muzeum II Wojny Światowej. Mogłaby być ona elementem wystawy stałej w Muzeum II Wojny Światowej lub Muzeum Poczty Polskiej
- 10 2
-
2019-11-16 21:17
a czemu do Poczty Polskiej?
- 1 1
-
2019-11-16 21:42
Z orłem było więcej przeciw a i tak został tak i tu zostanie napis wyeksponowany toć to niemiecki gdańsk a jego władze na usługach ! Świadczy o tym choćby Westerplatte !
- 2 3
-
2019-11-16 21:46
(1)
Gratuluje tym co chcą testen napis . Na pewno jesteście Polakami ? Zapytajcie tych co ich dziadkowie byli wcieleni na siłę do niemieckiego wojska !
- 10 4
-
2019-11-17 14:10
Wcielano tylko
niemców, albo tych którzy byli folksdetschami. Polaków wywozili do Piaśnicy , i stuthofu. CZęsto ci wcieleni.
- 2 1
-
2019-11-16 21:57
no coz od poczatku byla to siedziba gestapo
tyle w temacie
- 9 1
-
2019-11-16 22:01
(2)
Prof. Januszajtis: nie można żyć w nienawiści.
Naprawdę panie profesorze ?
Niech pan przekona miliony rodzin, których bliscy zostali zamordowanie przez funkcjonariuszy polizeipräsidium, a po "wyzwoleniu" przez komunistów.
Naprawdę pan Januszajtis jest profesorem ?
Czy to jakiś żartowniś ?- 11 9
-
2019-11-16 23:33
Ty nie wiesz kim jest Pan Januszajtis?
To chyba jesteś niedouczony, albo świeżo przyjezdny.
- 3 3
-
2019-11-17 05:00
Prof.Andrzej Januszajtis
tak się składa że jest naukowcem a dokładnie fizykiem. Był nauczycielem akademickim na Politechnice Gdańskiej. Aha ponadto jego hobby to miasto Gdańsk i jego historia. Jest osobą znająca dokładnie historię mojego miasta. Jak umiesz czytać to poszukaj książek których autorem jest pan A. Januszajtis oczywiście książek o Gdańsku bo książek naukowych których też jest autorem nie przeczytasz bo raczej nie masz wiedzy naukowej.
- 4 2
-
2019-11-16 22:19
Co zostałoby z Gdańska gdyby
zlikwidować ślady niepolskiej przeszłości, a było to ponad 300 lat w historii miasta...
Najbliższy przykład - stocznia cesarska, gdzie budowano u-boty (po co konserwator stara się ją zachować?)- 10 0
-
2019-11-16 22:21
Lwów i Wilno (1)
Ukraińcy i Litwini likwidują wszystkie polskie ślady
- 6 2
-
2019-11-17 13:46
Ale my na szczęście nie jesteśmy jak oni.
Tylko małe, słabe i młode narody, i w ogóle ludzie, dorabiaja sobie historię i zasługi, których nie miały. Oraz nie potrafią przyznać się do swoich win.
- 0 2
-
2019-11-16 23:27
Zachować napis (1)
Volkswagen,BMW,Mercedes,Simens itd to niemieckie marki ktore wykorzystywaly w II wojnie jencow(tez Polakow...moze z Gdanska) do ciezkiej ponad sily pracy.Jak do tej pory jeszcze nie slyszalem zeby ktos zrezygnowal z kupna auta tych marek dlatego ze ...tam gineli ludzie.Z histori powinnismy wyciagac wnioski...Hypokryci
- 12 7
-
2019-11-17 14:12
Zrezygnowałem
wszystkie kolejne to Japończyki.
- 1 0
-
2019-11-16 23:27
ktoś pisał wcześniej, skuć całą płytę i do muzeum z nim z odpowiednią informacją. W jakim celu na budynku polskiej służby ma wisieć w dzisiejszych czasach taki napis?? Może jeszcze w okolicach świąt w otoczeniu naszych flag?? Oby tylko ktoś mądry pomyślał żeby go tam nie było bo będzie jak z powrotem im. lenina nad bramę stoczni.
- 11 6
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.