- 1 Tajemnice zapomnianej linii kolejowej (117 opinii)
- 2 Zarzuty za zabójstwo na dworcu w Sopocie (65 opinii)
- 3 Gdańsk bez wysypiska na Szadółkach? (81 opinii)
- 4 Zabójstwo na dworcu w Sopocie (546 opinii)
- 5 Dziś ostatni dzień Jarmarku św. Dominika (151 opinii)
- 6 Co dalej z budynkiem dawnej Zatoki Sztuki? (139 opinii)
Zamknięcie wysypiska na Szadółkach niezbędne dla rozwoju Gdańska. Plany sprzed 30 lat
Zamknięcie i rekultywacja wysypiska na Szadółkach, budowa spalarni odpadów obok rafinerii, realizacja kilku linii SKM, rozgęszczenie zabudowy mieszkaniowej i ograniczenie zabudowy mieszkaniowej m.in. na Zaspie czy Letnicy, a także nawet 550 tys. mieszkańców - takie ustalenia przewidywał plan ogólny Gdańska z 1993 r. Przedstawiamy jego główne założenia.
- Plan sporządzany w trakcie przemian ustrojowych
- Ponad pół miliona mieszkańców i 49 tys. nowych mieszkań
- Gdańsk od Chwaszczyna do Pruszcza Gdańskiego
- Wysypisko na Szadółkach ogromną barierą rozwojową
- Główny ośrodek sportowy w sąsiedztwie wysypiska
- Przemysł wymusza wielkie wyburzenia w dzielnicach
- Nadmierna koncentracja zabudowy na Dolnym Tarasie
- Rozbiórka wysłużonej przedwojennej zabudowy
- Zaspa bez możliwości wprowadzenia nowej "mieszkaniówki"
- Kierunek Południe: nowy Gdańsk na Górnym Tarasie
- Sieć Szybkiej Kolei Miejskiej oplatająca całe miasto
- Zabudowa Południa z ochroną przed zalaniem Dolnego Tarasu
- Rozwiązania przestrzenne, z których zrezygnowano
- Układ transportowy, który nigdy nie powstanie
- Plan ogólny zniknął z ustawy, by wrócić po latach
"Miejscowy ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta Gdańska", bo taką oficjalną nazwę nosił dokument przyjęty przez Radę Miasta Gdańska w 1993 r., powstał jeszcze na podstawie ustawy o planowaniu przestrzennym z 1984 r.
W dokumencie doskonale widoczny jest "zgrzyt" pomiędzy gospodarką rynkową a regulowaną w oparciu o ustawodawstwo z okresu PRL. Do nowego "wolnorynkowego" planu ogólnego przeniesiono znaczną część ustaleń z poprzedniej epoki, nie biorąc pod uwagę jeszcze ograniczeń finansowych samorządu czy pełnego urynkowienia całej gospodarki.
Plan sporządzany w trakcie przemian ustrojowych
Pomimo szerokiego programu funkcji mieszkaniowej, usługowej czy opieki zdrowotnej nie znajdziemy żadnego odniesienia do sposobu jej realizacji - czy mają to być przedsięwzięcia prywatne, czy państwowe (samorządowe). Pominięto również aspekt nadchodzących ogromnych zmian w przemyśle, pod który nadal rezerwowano znaczne połacie terenów.
Należy przy tym odnotować, że do sporządzenia dokumentu przystąpiono w październiku 1987 r., natomiast wyłożenie gotowego projektu planu nastąpiło dopiero po zmianach ustrojowych w 1991 r. Jak czytamy w treści planu, w toku konsultacji odrzucono znaczną część uwag poza zakresem uzgodnień z zakresu ochrony środowiska i obiektów kultury:
- Większość wniosków posiada charakter zbyt szczegółowy, aby mogły być rozpatrywane w planie ogólnym (...) Nie uwzględniono wniosków o zwiększenie o ok. 100 ha terenów działkowych na obszarze miasta z uwagi na brak rezerw terenowych na tę funkcję.
Ponad pół miliona mieszkańców i 49 tys. nowych mieszkań
W planie z 1993 r. nie wskazano konkretnego horyzontu czasowego realizacji wszystkich ustaleń, ale kilkukrotnie odwołano się do perspektywy 20-letniej m.in. w zakresie zaspokojenia potrzeb mieszkalnictwa i realizacji w tym okresie minimum 14 tys. nowych mieszkań.
W docelowym układzie przestrzennym (wówczas definiowanym jako "okres perspektywy") przewidywano wzrost liczby mieszkańców od 510 do 550 tys., co wymusi realizację do 49 tys. nowych mieszkań względem stanu z początku lat 90. Przypomnijmy, że Gdańsk obecnie liczy ok. 487 tys. mieszkańców, zaś w 1993 r. liczył ok. 463 tys. osób.
![Pomorze za 36 lat będzie jeszcze bardziej kobiece i... stare](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/2/3715/150x100/3715123__c_467_4_458_320__kr.webp)
Gdańsk od Chwaszczyna do Pruszcza Gdańskiego
Zgodnie z założeniami planu tak znaczny wzrost demograficzny nastąpi poprzez całkowite wypełnienie struktur przestrzennych na Dolnym Tarasie oraz Górnym Tarasie, który będzie rozciągał się od granicy z Gdynią i Chwaszczynem aż po Pruszcz Gdański, Straszyn i Jankowo Gd. wraz z włączeniem w granice miasta m.in. Borkowa, Jankowa i Kowal.
- Wzrost ludności zależy od szacunków przyrostu naturalnego oraz przewidywanej ok. roku 2000 nowej fali emigracji po rozwinięciu w kraju racjonalnej struktury rolnej i powstaniu nadwyżek siły roboczej na wsi - piszą autorzy planu.
Wśród dominujących funkcji miasta dokument wymienia:
- gospodarkę morską - port i przemysł stoczniowy,
- przemysł uzupełniający - chemiczny, spożywczy,
- turystykę związaną z nadmorskim położeniem i zabytkowym charakterem miasta,
- centrum administracyjne województwa,
- centrum nauki i kultury,
- funkcję mieszkaniową.
Spalarnia odpadów na Szadółkach
Wysypisko na Szadółkach ogromną barierą rozwojową
Jednym z największych problemów, który wskazywano w opracowaniu sprzed ponad 30 lat, była lokalizacja wysypiska śmieci w Szadółkach. Krytyka tej lokalizacji jest o tyle interesująca, że w momencie przyjęcia planu ogólnego zakład utylizacyjny działał dopiero 20 lat.
Według ówczesnych szacunków całkowite zapełnienie wysypiska nastąpi już w latach 1995-2000 i "zachowanie tej funkcji w tym rejonie miasta jest niemożliwe".
Jako pilne do wdrożenia rozwiązanie, które może nieco przedłużyć działalność wysypiska, uznano zmianę metody utylizacji odpadów na kompostownię oraz uruchomienie spalarni. Pod spalarnię i kompostownię zarezerwowano jednak obszar nie na Szadółkach, lecz w sąsiedztwie rafinerii oraz oczyszczalni Wschód.
![Stalowa](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/2/3805/150x100/3805636__c_89_105_1638_1146__kr.webp)
Główny ośrodek sportowy w sąsiedztwie wysypiska
- Jednakże wysypisko to musi ulec likwidacji z uwagi na budowę nowych dzielnic mieszkaniowych na Paśmie Południowym w rejonie Szadółek i konieczność udostępnienia terenów położonych pomiędzy planowaną zabudową mieszkaniową a Lasami Otomińskimi dla innych funkcji miejskich (sport, rekreacji, usługi nauki itp.). - czytamy w planie z 1993 r.
Urbaniści wskazali, że samo wysypisko może pełnić po rekultywacji funkcję usługową, natomiast na południe od niego zaplanowano... główny ośrodek sportowy dla całego miasta.
Należy podkreślić, że wskazywano dodatkowo na potrzebę ograniczenia działalności składowisk popiołów w Letnicy (jezioro Zaspa
![Mieszkańcy Letnicy pragną zieleni. Jezioro Zaspa parkiem jednak nie będzie](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/2/2729/150x100/2729412__c_39_131_840_606__kr.webp)
Przemysł wymusza wielkie wyburzenia w dzielnicach
Warto nadmienić, że jako sytuacje problematyczne pod względem planistycznym uznano także negatywne oddziaływanie zakładów przemysłowych na Młyniskach - Letnicy oraz po drugiej stronie Martwej Wisły, w stosunkowo niewielkiej odległości i bez tzw. zieleni izolacyjnej od zabudowy mieszkaniowej Nowego Portu czy Przeróbki.
Gdańsk w momencie sporządzania dokumentu był określany jako "obszar zagrożenia ekologicznego". Wskazano tutaj na "klęskę ekologiczną Zatoki Gdańskiej", skażenie rzek i kanałów, zanieczyszczenie powietrza, nadmierny hałas komunikacyjny i przemysłowy oraz liczne źródła zanieczyszczenia od przemysłu chemicznego.
Z tego powodu w układzie docelowym przewidywano całkowitą rezygnację z zabudowy mieszkaniowej w Letnicy, stopniowe ograniczenie (wygaszanie) jej w "starym" Nowym Porcie oraz - w kontekście sąsiedztwa rafinerii - na Rudnikach.
Nadmierna koncentracja zabudowy na Dolnym Tarasie
Krytykowano także wcześniej podjęte decyzje m.in. w zakresie budowy osiedli:
- Zielony Trójkąt
- ze względu na sąsiedztwo zakładów przemysłowych,
- budynków między al. Grunwaldzką a torami kolejowymi na wysokości AWFiS
- uciążliwość hałasu komunikacyjnego,
- Niedźwiednik
- nadmierna ingerencja we wzgórza, znaczne przewyższenia terenu utrudniające komunikację wszelkiego typu,
- nowych wówczas osiedli wzdłuż ul. Kartuskiej, a przede wszystkim w dolinie Potoku Siedlickiego, utrudniając w ten sposób przepływ mas powietrza (przewietrzania).
Ponadto w ujęciu całościowym wskazano, że "Gdańsk charakteryzuje nadmierna koncentracja zainwestowania na tzw. Dolnym Tarasie". Z tego powodu zaproponowano ograniczenie realizacji nowej zabudowy mieszkaniowej na Dolnym Tarasie na rzecz wypełnienia struktur przestrzennych usługami, handlem i administracją.
Rozbiórka wysłużonej przedwojennej zabudowy
Wskazano na potrzebę stopniowej rozbiórki lub zmiany funkcji zabudowy mieszkaniowej przedwojennej m.in. w obszarze dawnej wsi rybackiej w Brzeźnie, kolonii robotniczych pozbawionych ochrony konserwatorskiej czy zdekapitalizowanych kamienic we Wrzeszczu.
Warto nadmienić, że wyjątkiem od tej reguły było przeznaczenie Kolonii Praca
Wszystkie pozostałe rezerwy terenowe i uwolnione grunty przewidywano wykorzystać pod uzupełnienie funkcji usług podstawowych - szczególnie przychodni i przedszkoli, a w rejonach odległych od centrum - placówkami handlu, rzemiosła i gastronomii.
Zaspa bez możliwości wprowadzenia nowej "mieszkaniówki"
Co znamienne, wykorzystanie tzw. chłonności terenów pod zabudowę mieszkaniową wskazano również... na Zaspie. Na dawnym pasie startowym lotniska
- Ewentualna realizacja mieszkań w Centrum Usługowym winna zostać ograniczona lub wyeliminowana z uwagi na uciążliwe warunki życia w centrum i brak rezerw terenowych - argumentują autorzy planu ogólnego.
Zaspa, podobnie jak inne obszary Dolnego Tarasu, miała docelowo zmniejszyć liczbę mieszkańców poprzez "rozgęszczenie". W przypadku tej jednostki urbanistycznej interpretowano to jako zmniejszenie liczby lokatorów w mieszkaniach m.in. w wyniku wyprowadzki dzieci.
Kierunek Południe: nowy Gdańsk na Górnym Tarasie
Największe rezerwy rozwojowe w planie ogólnym to tzw. dzielnice południowe Gdańska. Wraz z nimi projektowano bardzo rozbudowany układ komunikacyjny, na który składają się:
- Trasa W-Z z szybkim tramwajem w pasie rozdziału,
- tzw. mała obwodnica Gdańska od "wuzetki" przez rejon ul. Małomiejskiej - Podmiejskiej
aż wyjazdu na Warszawę,
- duża/południowa obwodnica - przebieg zbliżony do istniejącej Południowej Obwodnicy Gdańska
,
- Trasa Północ - Południe od ul. Nowej Politechnicznej we Wrzeszczu przez Suchanino - Siedlce do al. Sikorskiego
, a następnie w kierunku południowym aż do drogi zbliżonej w śladzie do tzw. Nowej Niepołomickiej do granicy z Pruszczem Gdańskim,
- Trasa Nowa Abrahama od Zaspy przez Strzyżę - Wrzeszcz - Morenę i w śladzie zbliżonym do al. Adamowicza
w kierunku południowym,
- przedłużenie ul. Nowej Politechnicznej przez pasmo Jasienia aż do Trasy W-Z.
![PKM Południe: projekt za 48 mln zł powstanie w 3 lata](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/2/3769/150x100/3769262__c_438_194_850_595__kr.webp)
Sieć Szybkiej Kolei Miejskiej oplatająca całe miasto
Na to nakładała się jeszcze siatka połączeń kolejowych: Południowej SKM, kolei kokoszkowskiej oraz odnogi SKM w kierunku Pruszcza Gd. przez Górny Taras.
SKM planowano ponadto przez pas nadmorski, w rejon Portu Północnego oraz na Żuławy do Elbląga przez Nowy Dwór Gdański. Rozbudowie do czterech-sześciu torów miała ulec także magistrala kolejowa przez Orunię - Św. Wojciech.
Mimo znacznego rozwoju infrastruktury drogowej komunikacja publiczna powinna zyskać priorytet w organizacji ruchu jako główny środek lokomocji mieszkańców w codziennych podróżach.
![Nowy węzeł przesiadkowy przy Południowej Obwodnicy Gdańska](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/2/3308/150x100/3308234__kr.webp)
Zabudowa Południa z ochroną przed zalaniem Dolnego Tarasu
Zabudowa Górnego Tarasu miała być realizowana w sposób kompleksowy, choć w pierwszej kolejności poprzez realizację zabudowy wielorodzinnej celem lepszego wykorzystania terenów uzbrojonych lub gruntów znajdujących się w ich sąsiedztwie.
Należy przy tym podkreślić, że urbaniści doskonale zdawali sobie sprawę, że realizacja zabudowy w tej części Gdańska zwiększy zagrożenie powodziowe, dlatego postulowano budowę nowych zbiorników retencyjnych i rozbudowę całego układu odprowadzania wód.
- Zabudowa pasma południowego spowoduje zasadniczą zmianę stosunków wodnych. W zlewni "Nowej Raduni" spływ wód zwiększy się ok. 14-krotnie, czego kanał Nowej Raduni nie będzie w stanie przenieść - czytamy w opracowaniu.
![Ogromny zbiornik retencyjny nad Motławą. Przyjmie wodę z Kanału Raduni](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/2/3656/150x100/3656612__c_0_51_1024_717__kr.webp)
Rozwiązania przestrzenne, z których zrezygnowano
W kontekście kolejnych dokumentów planistycznych warto wymienić rozwiązania przestrzenne z 1993 r., od których w kolejnych latach odstąpiono, m.in.:
- budowę cmentarza komunalnego w Klukowie (alternatywna lokalizacja: Gdynia Zachód),
- budowę dużego zespołu opieki zdrowotnej ze szpitalem w Brętowie (dodatkowy szpital był planowany w Kokoszkach),
- lokalizacje zakładów nieuciążliwego przemysłu nastawionych na zatrudnianie kobiet w rejonie nieistniejących już zakładów Unimor (współcześnie Galeria Morena
) oraz piekarni Piecki (obecnie osiedle mieszkaniowe
),
- utworzenie Centrum Radiowo-Telewizyjnego i budowę kinoteatru w Oliwie,
- przeznaczenie terenu dworca Kłodno
pod funkcję administracji publicznej,
- przeznaczenie Polskiego Haka
pod funkcję Targów Morskich i wystaw.
Ciekawostką, która wprawdzie pozostaje szczątkowo utrzymana w obecnych dokumentach planistycznych, jest wykorzystanie potencjału jezior Jasień
Układ transportowy, który nigdy nie powstanie
W zakresie układu transportowego postulowanego w 1993 r. wymienić należy:
- budowę "dworca satelitarnego PKS" w Szadółkach przy jednoczesnej modernizacji dworca autobusowego przy ul. 3 Maja,
- budowę drogowej "obwodnicy" Stogów z trasą kolejową aż do Górek Zachodnich,
- budowę drogowego obejścia zabudowy mieszkaniowej Wyspy Sobieszewskiej z docelową budową mostu przez Przekop Wisły na Mierzeję Wiślaną,
- wyprowadzenie ruchu z ul. Spacerowej przez ul. Reja do Sopotu zamiast proponowanego w późniejszych latach tunelu pod Pachołkiem,
- rozbudowę ul. Gospody i wprowadzenia tramwaju aż do przystanku SKM Żabianka-AWFiS (przez ul. Rybacką),
- połączenie al. Legionów z al. Hallera przez rejon parku Nad Strzyżą,
- budowę Drogi Czerwonej przez Orunię równolegle do Traktu św. Wojciecha, lecz na wschód od torów kolejowych i zabudowy mieszkaniowej.
![Dzielnice - wizje przestrzeni. Nowa trasa tramwajowa wymusi zmiany na Żabiance](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/2/3528/150x100/3528709__c_37_44_926_649__kr.webp)
Plan ogólny zniknął z ustawy, by wrócić po latach
Nowelizacją miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Gdańska z 1993 r. jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z 2001 r. Zmiana nazwy i formy dokumentu wynikała z reformy planistycznej w 1994 r.
W kolejnych latach powstały studia w 2007 oraz 2018/2019 r. Obecnie trwają pracę nad nowym dokumentem dla całego obszaru, który - po kolejnej reformie planistycznej z 2023 r. - wrócił do nazwy planu ogólnego i koncepcji dokumentu o charakterze strategii rozwojowej.
![Gdańsk końca lat 90.: pomysły na rozwój miasta na kolejne dekady](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/2/3205/150x100/3205607__c_49_0_945_683__kr.webp)
![Trójmiasto roku 2020: autostrady i kilka linii SKM. Wizja aglomeracji sprzed pół wieku](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/2/2817/150x100/2817274__c_138_2_829_599__kr.webp)
Opracowanie zostało wykonane w Biurze Planowania Przestrzennego w Gdańsku w Pracowni GK-4: kierownik pracowni - mgr Barbara Szczerbowska, generalny projektant mgr inż. arch. Anna Henschel.
Dokument był ponadto konsultowany z innymi lokalnymi biurami projektowymi w zakresie szczegółowych rozwiązań infrastrukturalnych.
Opinie wybrane
-
1 godz.
(5)
Swietny, ciekawy i obszerny artykul. Duzo pracy. Okazuje sie, ze juz od zawsze Szadolki byly przeznaczone do likwidacji, szkoda, ze zaniechano tej koncepcji. Owczesni projektanci mieli sluszna koncepcje, zeby nadmiernie nie zageszczac dzielnic, tylko zapewnic mieszkancom komfort zycia, poprzez budowe infrastruktury, co jest wlasciwym posunieciem.
- 63 6
-
42 min
Planiści swoje a mafia swoje
Ot cała tajemnica rozwoju pato deweloperki nie w Gdańsku.
- 0 1
-
1 godz.
Nie zagęszczać dzielnic? Serio? Aby ci z gdanskich (1)
dzielnic koło Kartuz do centrum mieli z 30 i więcej km do centrum mimo komfortu przestrzennego w swojej
Każda koncepcja ma swoje wady i zalety. Brak zagęszczenia to większe odległości do przebycia i ogólne uciążliwości związane z komunikacją.
W przypadku Gdyni budowa Karwin z pustymi przestrzeniami po drodze do nich zdzielnic koło Kartuz do centrum mieli z 30 i więcej km do centrum mimo komfortu przestrzennego w swojej
Każda koncepcja ma swoje wady i zalety. Brak zagęszczenia to większe odległości do przebycia i ogólne uciążliwości związane z komunikacją.
W przypadku Gdyni budowa Karwin z pustymi przestrzeniami po drodze do nich z centrum, zupełnie odwrotnie jak z Cisowej, gdzie po drodze mamy duże zagęszczenie w postaci Chyloni, Leszczynek i Grabówka.
Dopiero w XXI i słusznie zaczęto uzupełniać zabudowę w Redłowie. Po tym dopiero powinno się budować Karwiny i dalej na zachód.- 3 2
-
1 godz.
W Gdyni bez ekodoliny!
- 1 0
-
1 godz.
Ale to już było.
- 0 0
-
1 godz.
Później nastał Święty i spartolił miasto.
Zyski układu Gdańskiego okazały się ważniejsze.
- 8 1
-
38 min
Wysypisko przenieść!!!!
Znaleźć odpowiednie miejsce na wysypisko ( musi to być teren słabo zaludniony) spalarnię zostawić - smrody są tylko z wysypiska a nie spalarni. Podobnie przenieść spalarnię odpadów niebezpiecznych Port -Service w inne miejsce,, truje mieszkańców N. Portu. To powinny być najważniejsze zadania Pani Prezydent.
- 7 1
-
2 godz.
Jest i plus dla ZU Szadółki (6)
dzięki niemu możemy się pochwalić chociaż jednym wynikiem, gdzie bezsprzecznie zajmujemy pierwsze miejsce: Gdańsk najbardziej śmierdzącym miastem w Unii Europejskiej.
Tak trzymać i dawać kolejne miliony naszych złotych na kolejne tam inwestycje, po których śmierdzi jeszcze bardziej.- 56 12
-
52 min
Smród w Gdańsku nie pochodzi tylko z Szadółek.
Są bardziej uciążliwe (i trujące) jego źródła w Gdańsku.
- 2 0
-
1 godz.
(4)
Śmietnisko było tam zawsze. Słoiki, nie obchodzi mnie wasze bóldupienie. Wystarczy że marketing wykreuje sztuczny prestiż, dadzą inwestycji mityczne "v" w nazwie, nasluchacie się wypocin od pośredników oraz innych Judaszy i już wielce przeświadczeni, że pchacie się na elitarne przedmieścia. W tak naprawdę dajecie się zrobić w balona na zabudowę przy wysypisku smieci. A gdzie ono ma niby wyparować? Na Marsa? Czyżby śmieci nie produkujecie?
- 4 3
-
41 min
Dla informacji niektórych: (2)
mieszkam w Śródmieściu Gdańska, a moja rodzina na mało prestiżowej Zaspie. A tu i tam smród zwala z nóg od ZU Szadółki i to najczęściej wtedy, kiedy chciałoby się zaczerpnąć łyk świeżego powietrza. Więc proszę nie pisać dyrdymałów na zlecenie tegoż zakładu utylizacji, który powinien wreszcie znaleźć się pod lupą odpowiednich służb
- 1 1
-
24 min
Stuknij się, jeśli twierdzisz, że w Śródmieściu Gdańska czujesz smród z Szadółek.
- 0 1
-
22 min
Stuknij się, jeśli twierdzisz, że czujesz smród z Szadółek w Śródmieściu Gdańska.
Jeszcze zapewne przy wietrze z kierunków wschodnich ;)
- 0 0
-
44 min
Sloik to twój ojciec bo przybył tu po wojnie więc ostrożnie z tymi tekstami
A jak nie masz nic do powiedzenia lepiej nie otwieraj ust bo tam są dopiero Szadolki
- 0 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.