- 1 Taksówki droższe i trudniej dostępne (212 opinii)
- 2 Plaga rowerowych wraków w Trójmieście (196 opinii)
- 3 Koniec połowów na Oksywiu. Co z kutrami? (243 opinie)
- 4 Trudne życie lokatorów gminnej kamienicy (331 opinii)
- 5 Blokują przejście, stojąc w kolejce do kasy (298 opinii)
- 6 Kiedyś dostałby 1,5 tys., teraz było 3 tys. zł (158 opinii)
Jaka powinna być architektura Gdańska? Debata o tożsamości architektonicznej
Co łączy współczesnych gdańszczan z przedwojennymi mieszkańcami? Czy ikonicznymi budynkami można zbudować tożsamość miasta oraz sporne modernistyczne dziedzictwo - to tematy, które poruszano podczas debaty "o tożsamości gdańskiej architektury" zorganizowanej przez niedawno powołanego architekta miasta Gdańska. Kolejna debata odbędzie się za ok. dwa-trzy tygodnie.
Tematyka wydaje się niezwykle ważna, bowiem Gdańsk należy do grona miast, dla których rok 1945 był nie tylko zakończeniem wojny, która przyniosła ogromne zniszczenia, ale również początkiem całkowicie nowego rozdziału w zarządzaniu miasta - w tym pod względem polityki przestrzennej organizowanej i prowadzonej przez nowych mieszkańców, na ogół niezwiązanych wcześniej z Gdańskiem.
- Będziemy dzisiaj rozmawiać o zagadnieniu, które z punktu widzenia kształtowania gdańskiej przestrzeni wydaje się najważniejsze. Będziemy mówić o tożsamości gdańskiej architektury - podkreślał rangę problematyki na początku debaty, prowadzonej w środę w formie zdalnej, Piotr Lorens.
Co łączy współczesnych gdańszczan z przedwojennymi?
Dr inż. arch. Wojciech Targowski, absolwent i pracownik Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej oraz współwłaściciel pracowni Fort i Fort Targowski (m.in. projekt Europejskiego Centrum Solidarności, GCH Manhattan) zwracał uwagę na różnice kulturowe i historyczne przedwojennych gdańszczan, z którymi współcześni mieszkańcy tworzą jednak pewną więź.
- Co łączy współczesnego gdańszczanina z tym z przeszłości? Język? Na pewno nie. Religia? No, może w połowie. Ideologia? Na pewno nie. Dziedzictwo historyczne i kultury wysokiej także było odmienne. Właściwie nie możemy znaleźć żadnego punktu stycznego między tymi ludźmi. Ta tożsamość została przerwana i zaczęła być budowana na nowo - wyliczał Targowski.
Czytaj też:
Wspomnienia przedwojennych Polaków z Gdańska
![](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/9/2927/665x0/2927764-Plan-zagospodarowania-przestrzennego-Srodmiescie-na-bazie-ktorego-prowadzono__c_0_3_665_695.webp)
porównać
Tęsknota za architekturą, która zniknęła z krajobrazu miasta
Łącznikiem może być jednak pewna tęsknota za tym, co wprawdzie zniknęło fizycznie z krajobrazu miasta, ale udało się zachować na niezliczonych fotografiach - w tym w albumach "Był sobie Gdańsk" wydawanych w latach 90., będących punktem zwrotnym w postrzeganiu miasta przedwojennego.
- Ten uniwersalny smutek, powszechność i brak identyfikacji z powojenną zabudowa osiedlową, która niemal w każdym mieście wygląda jednakowo, sprawiły, że mieszkańcy zatęsknili za okresem, kiedy Gdańsk był bardziej wyrazisty i zaczęli się utożsamiać z ludźmi, którzy wcześniej tu mieszkali - wskazuje Wojciech Targowski.
Budować czy odbudować? Jaka zbudować Gdańsk od nowa?
Czy jednak należy podejmować próby odtworzenia dawnej architektury i urbanistyki, czy próbować ewoluować w kierunku nowych form? To zagadnienie wciąż pozostaje osią sporu w Gdańsku.
- Cała dyskusja o powojennym Gdańsku, jego przestrzeni i architekturze rozpięta jest pomiędzy dwa problemy tożsamości: polskość kontra niemieckość, który dominował w debacie w pierwszych latach powojennych oraz spór moderniści kontra tradycjonaliści, który ujawnił się ok. 10 lat po wojnie i niejako trwa do dzisiaj - zwraca uwagę dr hab. Jacek Friedrich, historyk sztuki i architektury, dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku.
Wyjątkowa hybrydowa odbudowa Głównego Miasta
Jednocześnie Friedrich zwraca uwagę na wyjątkowy sposób odbudowy Głównego Miasta, gdzie od frontu starano się przywrócić charakter i tożsamość dawnego miasta, ale od strony wnętrz kwartałów (często celowo niedomkniętych) wprowadzano całkowicie modernistyczne rozwiązania osiedli mieszkaniowych - z dużymi przestrzeniami między budynkami, zielenią, obiektami oświaty itp.
Podobnie wygląda kwestia z samymi budynkami, które wznoszono z nowoczesnym układem wnętrz i z wykorzystaniem nowych technik budowlanych. Dopiero w końcowej fazie budowy dodawano do nich elementy historyzujące, w tym charakterystyczne szczyty.
![](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/9/2927/750x0/2927759-Wspolczesny-i-przedwojenny-wyglad-gmachu-poczty-przy-ul-Dlugiej__c_0_124_1200_776.webp)
porównać
"Odniemczanie" Gdańska i odbudowa w nawiązaniu do historii
Jednocześnie jednak z pewną wrogością podchodzono do budynków, które nawet jeżeli nadawały się do odbudowy, musiały ustąpić miejsca działaniom ideologicznym - "odniemczenia" Gdańska.
- Według relacji profesora Gruszkowskiego [zmarł w 2018 r. - dop. red.], Władysław Czerny [wiceprezydent odpowiedzialny za odbudowę w pierwszych latach po wojnie - dop. red.] miał określić pocztę przy ul. Długiej
Ostatecznie poczta przy ul. Długiej została przebudowana (odbudowana) w stylu socrealistycznym, lecz jednocześnie próbowano wpisać się jej kształtem w historyczne formy szczytów kamieniczek, do których nawiązywano też np. w Domu Prasy
Czytaj też:
Odbudowane po wojnie, ale w zmienionej formie
Budynek LOT-u. Co zamiast niego?
Powojenny modernizm stał się częścią tożsamości Gdańska
Od połowy lat 50. zaczęto jednak odchodzić od form historyzujących na rzecz realizacji modernistycznych, na ogół w oderwaniu od lokalnego kontekstu architektonicznego. Friedrich przywołuje tutaj m.in. LOT
Budynki te choć w pewnym sensie "obce" architektonicznie stały się również ważnymi obiektami dla samych gdańszczan, tworząc powojenny wizerunek miasta.
- Ostatnie lata przynoszą pewien rodzaj równowagi. Odrzucenia ekstremalnych rozwiązań architektonicznych i myślenia kontekstowego - ocenia Friedrich i przywołuje jako przykład nowy budynek przy ul. Rajskiej
Czytaj też:
Historia blokowisk i falowców
Czerwona architektura Gdańska znakiem rozpoznawczym?
Do ceglanych elewacji w powojennej zabudowie odniosła się również dr inż. arch. Monika Arczyńska, współzałożycielka pracowni A2P2 architecture and planning (pracownia ta jest zaangażowana w przygotowanie m.in. w masterplanu Stoczni Cesarskiej):
- Przez kilkanaście ostatnich lat funkcjonowały żarty w środowisku architektów w Polsce, że jeżeli w Gdańsku zamierza się wygrać w konkursie architektonicznym, należy zaproponować czerwony budynek, która na wizualizacjach będzie przypominał ceglaną architekturę z przeszłości.
Ta anegdota z przymrużeniem oka w pewnym stopniu pokazuje, jakiej architektury oczekują sami mieszkańcy. Młode pokolenie studentów architektury, zdaniem Arczyńskiej, coraz częściej skupia się jednak na problematyce przestrzeni między budynkami.
W tej materii Gdańsk od lat wyraźnie odstaje na tle innych miast, a najbardziej symbolicznym przykładem może być kampus Uniwersytetu Gdańskiego
- Być może poszczególne obiekty na terenie kampusu są wartościowe, to jednak nie "sklejają się" one w całość. To zaprzepaszczona szansa na kampus XXI wieku, ale pewne inwestycje rozpoczęły się zbyt wcześnie - środki finansowe na realizację budynków wyprzedziły myślenie o kształtowaniu przestrzeni - ocenia Monika Arczyńska.
Czytaj też:
Czy ikonami architektury i drogami można zbudować miasto?
Przywiązanie do elementów powojennego Gdańska
Dość ciekawym zjawiskiem w postrzeganiu Gdańska jest też współczesna dominacja małych dzielnicowych ojczyzn nad historycznym sercem miasta.
- Tylko u nas mówi się "jadę z Wrzeszcza do Gdańska". Nikt przecież w Warszawie nie powie, że jedzie z Woli do Warszawy - zwraca uwagę prof. dr hab. inż. arch. Jakub Szczepański, prodziekan ds. nauki na Wydziale Architektury PG, kierownik Katedry Historii, Teorii Architektury i Konserwacji Zabytków.
Zdaniem Szczepańskiego powojenna architektura także ma coraz większe znaczenie dla gdańszczan, czego przykładem może być sentyment do dawnego domu kultury w Nowym Porcie
- Gdyby ktokolwiek posiadał wolną ścianę o wymiarach ok. 20 x 40 metrów, to polecam to dzieło sztuki do umieszczenia - dodał Szczepański, który wraz z żoną jest obecnie właścicielem zdemontowanej mozaiki.
Dobra architektura wymaga dobrej urbanistyki
Oprócz wybitnych budynków niezbędne jest także umiejscowienie ich w tkance miasta, na co zwraca prof. Jacek Dominiczak, prowadzący Pracownię Projektowania Wnętrz Miejskich na gdańskim ASP, podając jako dobry przykład realizację na północnym cyplu Wyspy Spichrzów.
- Te budynki stanowią wyraźny kod zrozumienia, czym jest gdański spichlerz, który w przeciwieństwie do kamienicy jest masywnym potężnym obiektem z niewielkim oknami, które w tym budynku można jeszcze przesłonić, aby było ich mniej. Ważna przestrzeń jest też zaakcentowana dwukondygnacyjnym parterem, a jednocześnie modernistyczna biel podkreśla różnice między nową a starą zabudową.
Chaotyczna zabudowa Południa zamiast tkanki miejskiej
Jako przeciwieństwo szacunku dla otoczenia Dominiczak wskazuje zabudowę Południa, gdzie architektura i usytuowanie nie idą ze sobą w parze.
- Architekci projektują swoje budynki, ale wszystkie problemy, które są z nimi związane: ustawienie samochodów, nasłonecznienie, dostęp do zieleni, chcą, by rozwiązała urbanistyka. "Poprzekręcamy" zatem budynki, by wszystko było tak jak trzeba - wskazuje Jacek Dominiczak, przywołując jednocześnie słynną Jednostkę Marsylką Le Corbusiera, która stoi w poprzek całego układu przestrzennego.
Czytaj też:
Jak kontynuować odbudowę Gdańska?
Opinie (251) 6 zablokowanych
-
2021-06-12 23:15
Dobre są te regionalne kadry akademickie skoro chwalą tę szmelcowatą grafomanię z sidingów na Wyspie Spichrzów.
Pewnie wysoki wskaźnik cytowań w prospektach deweloperskich.
- 17 3
-
2021-06-12 23:35
Aktualnie budowane osiedle Górskiego na Angielskiej Grobli
za Szafarnią, to dla mnie architektoniczny kryminał. Jakby osiedle z Ujeściska, albo Orunii Górnej przeniesione żywcem. Kontrast tym większy w kontrze do znakomitej z kolei realizacji Riverview zbudowanej z szacunkiem dla historii miasta, z zachowaną okoliczną i nasadzoną pięknie nową zielenią.
- 17 3
-
2021-06-13 01:50
Brawo władze Gdańska
Dzięki Wam Gdańsk jest taki piękny.
- 3 20
-
2021-06-13 04:56
Jaśniejsze fasady (2)
Teraz jest ciemno i ponuro szczególnie w Śródmieściu
- 7 1
-
2021-06-13 05:11
Hm? Ciemno i ponuro (1)
To symbol stanu umysłu dużej części Gdańszczan, którym nic się nie podoba :)
- 3 4
-
2021-06-13 06:32
Podoba
Ale gdyby rozjaśnić fasady podobałoby się bardziej weźmy sąsiedni Sopot jesnej i już przyjemniej
- 1 0
-
2021-06-13 06:14
Architektura powinna być dobra. (3)
Większość deweloperów chyba bierze studentów pierwszego roku do projektowania architektury. Efektem są beznadziejne gnioty, pozbawione wyrazu i smaku.
- 13 3
-
2021-06-13 06:22
(2)
W pierwszej kolejności bierze się pod uwagę rachunek ekonomiczny. Indywidualne budownictwo nie podlega aż takiej krytyce, chociaż zarówno koszt budowy domu jednorodzinnego jak i bloku wielorodzinnego pokrywamy jest przez końcowego odbiorcę
- 4 2
-
2021-06-13 12:18
rachunek ekonomiczny powinien miec wplyw na estetyke (1)
Jakos dawni gdanszczanie dawali rade, a niebkazdego bylo stac na budowle w wybranym miejscu. Inwestor mial ambicje porownac sie z sasiadem a rowniez liczyl sie ze zdaniem "opinii publicznej".
Obecnie duze przestrzenie miasta "uprawiane" sa przez hurtownikow, ktorzy schlebiaja przecietnosci lub metodzie "wygladac jak"...- 3 0
-
2021-06-13 22:26
Już obecne ceny mieszkań przyprawiają o zawrót głowy
Fikuśne kształty, droższe materiały wykończeniowe, bardziej ekskluzywne części wspólne osiedli, do dodatkowe koszty budowy i utrzymania w przyszłości. Kto ma za to płacić?
- 1 1
-
2021-06-13 07:26
Przecież to ci sami architekci
Od 25 lat tutaj szaleją!
- 19 1
-
2021-06-13 08:36
Na tą chwilę
jedno z głównych zadań to przekształcenie szos w ulice okalające Główne Miasto i zabranie ohydnego budynku Lotu. Moim marzeniem jest zrobienie z Targu Węglowego pięknego miejsca o charakterze miejskiego rynku (zabudowa frontem do Targu, nie d.pą jak teraz.
- 7 1
-
2021-06-13 08:43
Gdansk moje miasto (3)
Gdańsk -centrum ,jest najpiękniejszym miastem w Polsce,warto dbać o jego architekturę historyczną.
Natomiast ekspansja wszechobecnych
deweloperow w starych osiedlach, gdzie zabiera się przestrzeń do życia tj.place zabaw ,boiska, zielone skwery i parki- to jest skandaliczne.
Powinno się zadbać o zielony Gdańsk !!!- 15 5
-
2021-06-13 09:04
(1)
Jak bezapelacyjnie zgadzam się z pierwszym zdaniem, tak z drugą częścią komentarza niekoniecznie
- 2 3
-
2021-06-13 12:11
a ja...
Odwrotnie...
Nie jest najpiekniejszy w centrum. To co jest tam ladne, to pozostalosci dawnej zabudowy i spojna proba zachowania jego charaktery w postaci odbudowy Glownego Miasta. Ale to dawne dzieje. Cala reszta to malo spojne wariacje na temat albo piesc do oka. Na dodatek procesy jego "rakowacenia" pod gusta deweloperow zachodza na pelnej predkosci w dzielnicach od niego oddalonych.- 2 1
-
2021-06-14 09:54
Zgadzam się w 100%
- 0 0
-
2021-06-13 08:46
Potrzeba działań na południu Gdańska (1)
Najbardziej mnie denerwuje, że prawie całą uwaga idzie w stronę centrum, Oliwy, Wrzeszcza. Te dzielnice i tak są ładne. Nikt nie myśli o koszmarnym chaosie urbanistycznym i wieloletnich zaniedbaniach planistycznych np w dzielnicach południowych. Czy Pan Lorens moze się tym zająć? Nie jest sztuką rozmawiać z kolegami o historii Gdańska czy dołożyć ścieżki rowerowe w centrum. Zaniedbanie dzielnic poza centrum jest olbrzymie i to tutaj potrzeba głównych działań.
- 10 5
-
2021-06-13 09:09
Gdańsk to centrum i dolny taras. Dzielnice południowe to nowy nabytek miasta i nowe osiedla powoli zastępują stare, wioskowe budownictwo. Cierpliwości
- 4 0
-
2021-06-13 09:40
To co zrobił Paweł.A z dewlop. w Gdanksu przekracza wszelkie granice...........bagno (1)
- 17 4
-
2021-06-13 14:10
Miasto deweloperów
- 1 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.