- 1 Taksówki droższe i trudniej dostępne (212 opinii)
- 2 Plaga rowerowych wraków w Trójmieście (196 opinii)
- 3 Koniec połowów na Oksywiu. Co z kutrami? (243 opinie)
- 4 Trudne życie lokatorów gminnej kamienicy (331 opinii)
- 5 Blokują przejście, stojąc w kolejce do kasy (298 opinii)
- 6 Zejście do zbiornika spłynęło z deszczem (75 opinii)
Jaka powinna być architektura Gdańska? Debata o tożsamości architektonicznej
Co łączy współczesnych gdańszczan z przedwojennymi mieszkańcami? Czy ikonicznymi budynkami można zbudować tożsamość miasta oraz sporne modernistyczne dziedzictwo - to tematy, które poruszano podczas debaty "o tożsamości gdańskiej architektury" zorganizowanej przez niedawno powołanego architekta miasta Gdańska. Kolejna debata odbędzie się za ok. dwa-trzy tygodnie.
Tematyka wydaje się niezwykle ważna, bowiem Gdańsk należy do grona miast, dla których rok 1945 był nie tylko zakończeniem wojny, która przyniosła ogromne zniszczenia, ale również początkiem całkowicie nowego rozdziału w zarządzaniu miasta - w tym pod względem polityki przestrzennej organizowanej i prowadzonej przez nowych mieszkańców, na ogół niezwiązanych wcześniej z Gdańskiem.
- Będziemy dzisiaj rozmawiać o zagadnieniu, które z punktu widzenia kształtowania gdańskiej przestrzeni wydaje się najważniejsze. Będziemy mówić o tożsamości gdańskiej architektury - podkreślał rangę problematyki na początku debaty, prowadzonej w środę w formie zdalnej, Piotr Lorens.
Co łączy współczesnych gdańszczan z przedwojennymi?
Dr inż. arch. Wojciech Targowski, absolwent i pracownik Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej oraz współwłaściciel pracowni Fort i Fort Targowski (m.in. projekt Europejskiego Centrum Solidarności, GCH Manhattan) zwracał uwagę na różnice kulturowe i historyczne przedwojennych gdańszczan, z którymi współcześni mieszkańcy tworzą jednak pewną więź.
- Co łączy współczesnego gdańszczanina z tym z przeszłości? Język? Na pewno nie. Religia? No, może w połowie. Ideologia? Na pewno nie. Dziedzictwo historyczne i kultury wysokiej także było odmienne. Właściwie nie możemy znaleźć żadnego punktu stycznego między tymi ludźmi. Ta tożsamość została przerwana i zaczęła być budowana na nowo - wyliczał Targowski.
Czytaj też:
Wspomnienia przedwojennych Polaków z Gdańska
![](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/9/2927/665x0/2927764-Plan-zagospodarowania-przestrzennego-Srodmiescie-na-bazie-ktorego-prowadzono__c_0_3_665_695.webp)
porównać
Tęsknota za architekturą, która zniknęła z krajobrazu miasta
Łącznikiem może być jednak pewna tęsknota za tym, co wprawdzie zniknęło fizycznie z krajobrazu miasta, ale udało się zachować na niezliczonych fotografiach - w tym w albumach "Był sobie Gdańsk" wydawanych w latach 90., będących punktem zwrotnym w postrzeganiu miasta przedwojennego.
- Ten uniwersalny smutek, powszechność i brak identyfikacji z powojenną zabudowa osiedlową, która niemal w każdym mieście wygląda jednakowo, sprawiły, że mieszkańcy zatęsknili za okresem, kiedy Gdańsk był bardziej wyrazisty i zaczęli się utożsamiać z ludźmi, którzy wcześniej tu mieszkali - wskazuje Wojciech Targowski.
Budować czy odbudować? Jaka zbudować Gdańsk od nowa?
Czy jednak należy podejmować próby odtworzenia dawnej architektury i urbanistyki, czy próbować ewoluować w kierunku nowych form? To zagadnienie wciąż pozostaje osią sporu w Gdańsku.
- Cała dyskusja o powojennym Gdańsku, jego przestrzeni i architekturze rozpięta jest pomiędzy dwa problemy tożsamości: polskość kontra niemieckość, który dominował w debacie w pierwszych latach powojennych oraz spór moderniści kontra tradycjonaliści, który ujawnił się ok. 10 lat po wojnie i niejako trwa do dzisiaj - zwraca uwagę dr hab. Jacek Friedrich, historyk sztuki i architektury, dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku.
Wyjątkowa hybrydowa odbudowa Głównego Miasta
Jednocześnie Friedrich zwraca uwagę na wyjątkowy sposób odbudowy Głównego Miasta, gdzie od frontu starano się przywrócić charakter i tożsamość dawnego miasta, ale od strony wnętrz kwartałów (często celowo niedomkniętych) wprowadzano całkowicie modernistyczne rozwiązania osiedli mieszkaniowych - z dużymi przestrzeniami między budynkami, zielenią, obiektami oświaty itp.
Podobnie wygląda kwestia z samymi budynkami, które wznoszono z nowoczesnym układem wnętrz i z wykorzystaniem nowych technik budowlanych. Dopiero w końcowej fazie budowy dodawano do nich elementy historyzujące, w tym charakterystyczne szczyty.
![](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/9/2927/750x0/2927759-Wspolczesny-i-przedwojenny-wyglad-gmachu-poczty-przy-ul-Dlugiej__c_0_124_1200_776.webp)
porównać
"Odniemczanie" Gdańska i odbudowa w nawiązaniu do historii
Jednocześnie jednak z pewną wrogością podchodzono do budynków, które nawet jeżeli nadawały się do odbudowy, musiały ustąpić miejsca działaniom ideologicznym - "odniemczenia" Gdańska.
- Według relacji profesora Gruszkowskiego [zmarł w 2018 r. - dop. red.], Władysław Czerny [wiceprezydent odpowiedzialny za odbudowę w pierwszych latach po wojnie - dop. red.] miał określić pocztę przy ul. Długiej
Ostatecznie poczta przy ul. Długiej została przebudowana (odbudowana) w stylu socrealistycznym, lecz jednocześnie próbowano wpisać się jej kształtem w historyczne formy szczytów kamieniczek, do których nawiązywano też np. w Domu Prasy
Czytaj też:
Odbudowane po wojnie, ale w zmienionej formie
Budynek LOT-u. Co zamiast niego?
Powojenny modernizm stał się częścią tożsamości Gdańska
Od połowy lat 50. zaczęto jednak odchodzić od form historyzujących na rzecz realizacji modernistycznych, na ogół w oderwaniu od lokalnego kontekstu architektonicznego. Friedrich przywołuje tutaj m.in. LOT
Budynki te choć w pewnym sensie "obce" architektonicznie stały się również ważnymi obiektami dla samych gdańszczan, tworząc powojenny wizerunek miasta.
- Ostatnie lata przynoszą pewien rodzaj równowagi. Odrzucenia ekstremalnych rozwiązań architektonicznych i myślenia kontekstowego - ocenia Friedrich i przywołuje jako przykład nowy budynek przy ul. Rajskiej
Czytaj też:
Historia blokowisk i falowców
Czerwona architektura Gdańska znakiem rozpoznawczym?
Do ceglanych elewacji w powojennej zabudowie odniosła się również dr inż. arch. Monika Arczyńska, współzałożycielka pracowni A2P2 architecture and planning (pracownia ta jest zaangażowana w przygotowanie m.in. w masterplanu Stoczni Cesarskiej):
- Przez kilkanaście ostatnich lat funkcjonowały żarty w środowisku architektów w Polsce, że jeżeli w Gdańsku zamierza się wygrać w konkursie architektonicznym, należy zaproponować czerwony budynek, która na wizualizacjach będzie przypominał ceglaną architekturę z przeszłości.
Ta anegdota z przymrużeniem oka w pewnym stopniu pokazuje, jakiej architektury oczekują sami mieszkańcy. Młode pokolenie studentów architektury, zdaniem Arczyńskiej, coraz częściej skupia się jednak na problematyce przestrzeni między budynkami.
W tej materii Gdańsk od lat wyraźnie odstaje na tle innych miast, a najbardziej symbolicznym przykładem może być kampus Uniwersytetu Gdańskiego
- Być może poszczególne obiekty na terenie kampusu są wartościowe, to jednak nie "sklejają się" one w całość. To zaprzepaszczona szansa na kampus XXI wieku, ale pewne inwestycje rozpoczęły się zbyt wcześnie - środki finansowe na realizację budynków wyprzedziły myślenie o kształtowaniu przestrzeni - ocenia Monika Arczyńska.
Czytaj też:
Czy ikonami architektury i drogami można zbudować miasto?
Przywiązanie do elementów powojennego Gdańska
Dość ciekawym zjawiskiem w postrzeganiu Gdańska jest też współczesna dominacja małych dzielnicowych ojczyzn nad historycznym sercem miasta.
- Tylko u nas mówi się "jadę z Wrzeszcza do Gdańska". Nikt przecież w Warszawie nie powie, że jedzie z Woli do Warszawy - zwraca uwagę prof. dr hab. inż. arch. Jakub Szczepański, prodziekan ds. nauki na Wydziale Architektury PG, kierownik Katedry Historii, Teorii Architektury i Konserwacji Zabytków.
Zdaniem Szczepańskiego powojenna architektura także ma coraz większe znaczenie dla gdańszczan, czego przykładem może być sentyment do dawnego domu kultury w Nowym Porcie
- Gdyby ktokolwiek posiadał wolną ścianę o wymiarach ok. 20 x 40 metrów, to polecam to dzieło sztuki do umieszczenia - dodał Szczepański, który wraz z żoną jest obecnie właścicielem zdemontowanej mozaiki.
Dobra architektura wymaga dobrej urbanistyki
Oprócz wybitnych budynków niezbędne jest także umiejscowienie ich w tkance miasta, na co zwraca prof. Jacek Dominiczak, prowadzący Pracownię Projektowania Wnętrz Miejskich na gdańskim ASP, podając jako dobry przykład realizację na północnym cyplu Wyspy Spichrzów.
- Te budynki stanowią wyraźny kod zrozumienia, czym jest gdański spichlerz, który w przeciwieństwie do kamienicy jest masywnym potężnym obiektem z niewielkim oknami, które w tym budynku można jeszcze przesłonić, aby było ich mniej. Ważna przestrzeń jest też zaakcentowana dwukondygnacyjnym parterem, a jednocześnie modernistyczna biel podkreśla różnice między nową a starą zabudową.
Chaotyczna zabudowa Południa zamiast tkanki miejskiej
Jako przeciwieństwo szacunku dla otoczenia Dominiczak wskazuje zabudowę Południa, gdzie architektura i usytuowanie nie idą ze sobą w parze.
- Architekci projektują swoje budynki, ale wszystkie problemy, które są z nimi związane: ustawienie samochodów, nasłonecznienie, dostęp do zieleni, chcą, by rozwiązała urbanistyka. "Poprzekręcamy" zatem budynki, by wszystko było tak jak trzeba - wskazuje Jacek Dominiczak, przywołując jednocześnie słynną Jednostkę Marsylką Le Corbusiera, która stoi w poprzek całego układu przestrzennego.
Czytaj też:
Jak kontynuować odbudowę Gdańska?
Opinie (251) 6 zablokowanych
-
2021-06-12 21:34
na fakcie (2)
Południe Gdańska to taka architektoniczna patologia, że zwozi się tutaj studentów arch. z całej Polski, żeby im pokazać jak nie powinno się projektować i budować kilkunastotysięcznych osiedli w półmilionowym mieście.
- 23 1
-
2021-06-12 23:03
(1)
Dokładnie - a dalej się buduje. Miasto wydaje kolejne pozwolenia na budowę w miejscach, gdzie miało być centrum usługowe dzielnicy. A tam ani jednego budynku z usługami. Patodeweloperka.
- 4 0
-
2021-06-13 21:23
Najlepsze są
lokale usługowe w ogrodzonych osiedlach bez dostępnego parkingu.
- 1 0
-
2021-06-12 21:44
Bardzo potrzebna dyskusja, i ciekawa
- 4 9
-
2021-06-12 21:50
Wysoko i ze szkła, i bez miejsc parkingowych. (1)
- 11 6
-
2021-06-13 19:22
Masz problem?
Mieszkańcy i pracownicy mają parkingi w podziemiach. Ty możesz sobie podjechać komunikacją miejską. Przynajmniej uczciwie wypijesz piwo.
- 0 2
-
2021-06-12 21:54
Dbac o to co jest i nie brac lapowek od "szemrancow" za pseudoapartamenty wciskane na chama, bez ladu i skladu
- 10 2
-
2021-06-12 22:22
I ci ludzie pozwolą na wyłożenie tym strasznym brukiem Długiego Targu! (2)
Śmiech na sali
- 6 7
-
2021-06-12 23:27
Asfalt lepszy (1)
- 2 1
-
2021-06-13 02:41
Nie, nie asfalt. Duże płyty
- 2 0
-
2021-06-12 22:28
Serio ktoś uważa, że te białe potwory na północnym krańcu Wyspy Spichrzów (1)
są przykładem czegoś udanego? Mam wrażenie, że oglądam makietę, a nie prawdziwe budynki. I dlaczego to wszystko jest takie wielkie? Odbudowano Gdańsk dwu- i trzypiętrowy, a teraz wszędzie stawiają tych pięter sześć. Ohydne "spichlerze" Aury dominują nad panoramą Gdańska bardziej niż wieże ratusza i kościołów.
- 31 6
-
2021-10-05 00:39
Odp
Ale spichlerze były takich rozmiarów
- 0 0
-
2021-06-12 22:29
mysle ze bardzo zle wyglada stocznia
jakos tak nie pasuje do nowoczesnego eko miasta. jakis przemysl, na pewno to nie jest wege. proponuje zaorac i postawic tani metr, to bedzie turbowege, razem z moimi korpovedżifrendami bede mogl tam splacac kredyt i popijac aloes
- 3 7
-
2021-06-12 22:35
Debata? Teraz? Jaja sobie robią. (1)
Kloce z betonu, centrum zawładzvzone przez hotele, szpetne dominanty jak okiem sięgnąć. Chaos, brak koncepcji (poza jedną-jak najmniej włożyć, jak najwięcej wyciągnąć). Brak koncepcji nie tylko dot. Estetyki, ale i funkcjonalności. Niesprawna komunikacja ściga się w ponurym wyścigu z pogarszaną (tak, pogarszaną, a nie pogarszającą się) sytuacją na drogach. Brawo miasto, brawo deweloperzy, macie prawie gotowe nasze własne Detroit.
- 25 1
-
2021-09-07 18:55
Obudziliśmy się z ręką w nocniku, n'est-ce pas?
- 0 0
-
2021-06-12 23:00
(4)
Na Południu już pół biedy, że nic do niczego nie pasuje, ale buduje się milion bloków, a zero usług. Nie ma takiej tkanki miejskiej, że można gdzieś lokalnie coś załatwić, tylko stawia się klocki i liczy, że się sprzeda. Mieszka się fatalnie. Dla mnie mogłoby być brzydkie, byle użyteczne i nie trzeba było jeździć po zakupy autem, a do pracy godzinę komunikacją...
- 63 4
-
2021-06-13 00:14
Władze miasta
Są odpowiedzialne za to jak rozwija się Południe. Zamiast rozrastać się od centrum to pozwolili na tworzenie wysp, które trzeba teraz na siłę jakoś skleić. Mogli nawet iść od centrów dawnych wiosek jak Maćki, Łostowice, Ujeścisko, Szadółki czy Rębowo - to nie, pobudowali wyspy między nimi a teraz wchodzą z blokami też do tych lokalnych centrów.
Naganne jest też kierowanie biurowców na działki przy SKM. Nie ułatwia to komunikacji, tylko ją utrudnia bo wszyscy jadą w tłoku w to samo miejsce o tej samej porze dnia.- 7 2
-
2021-06-13 21:03
byle nie w obrębie starej zabudowy
- 0 0
-
2021-06-14 09:09
jakich usług? Jeżeli pojawia się zapotrzebowanie, to chetny zarobienie zawsze się znajdzie. Z tymi sklepami to przesadzasz, bo obecnie brakuje sklepów, które są blisko. Jest tego pełno.
- 0 1
-
2021-06-14 11:47
I to jest rzeczy sedno - beznadziejne patologiczne projektowanie miasta
To władze miast przez plany zabudowy stymulują powstawianie lokalnych centr usług, miejsc pracy, to władze miasta lokalizują szkoły i przedszkola i zarządzają komunikacją. Tzn. powinny to robić, bo władze Gdańska tylko sprzedają działki patodeweloperom (jeszcze bez rezerw dla poszerzenie drogi).
- 0 0
-
2021-06-12 23:12
Mauzoleum Adamowicza -Forum - swiadc o przywiazaniu swiadczy o przywiazaniu do historii architektury (4)
- 15 6
-
2021-06-13 05:19
Jeżeli już, to ŚP (3)
- 3 4
-
2021-06-13 21:29
Mauzoleum nie jest "śp". (2)
Np. Mauzoleum lenina. Bez śp.
- 0 0
-
2021-06-13 22:21
Lenin i Śp. ? (1)
- 0 0
-
2021-06-14 11:53
no przecież śpi w skrócie śp. ;)
- 0 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.