- 1 Taksówki droższe i trudniej dostępne (212 opinii)
- 2 Plaga rowerowych wraków w Trójmieście (196 opinii)
- 3 Koniec połowów na Oksywiu. Co z kutrami? (243 opinie)
- 4 Trudne życie lokatorów gminnej kamienicy (331 opinii)
- 5 Blokują przejście, stojąc w kolejce do kasy (298 opinii)
- 6 Kiedyś dostałby 1,5 tys., teraz było 3 tys. zł (158 opinii)
Jaka powinna być architektura Gdańska? Debata o tożsamości architektonicznej
Co łączy współczesnych gdańszczan z przedwojennymi mieszkańcami? Czy ikonicznymi budynkami można zbudować tożsamość miasta oraz sporne modernistyczne dziedzictwo - to tematy, które poruszano podczas debaty "o tożsamości gdańskiej architektury" zorganizowanej przez niedawno powołanego architekta miasta Gdańska. Kolejna debata odbędzie się za ok. dwa-trzy tygodnie.
Tematyka wydaje się niezwykle ważna, bowiem Gdańsk należy do grona miast, dla których rok 1945 był nie tylko zakończeniem wojny, która przyniosła ogromne zniszczenia, ale również początkiem całkowicie nowego rozdziału w zarządzaniu miasta - w tym pod względem polityki przestrzennej organizowanej i prowadzonej przez nowych mieszkańców, na ogół niezwiązanych wcześniej z Gdańskiem.
- Będziemy dzisiaj rozmawiać o zagadnieniu, które z punktu widzenia kształtowania gdańskiej przestrzeni wydaje się najważniejsze. Będziemy mówić o tożsamości gdańskiej architektury - podkreślał rangę problematyki na początku debaty, prowadzonej w środę w formie zdalnej, Piotr Lorens.
Co łączy współczesnych gdańszczan z przedwojennymi?
Dr inż. arch. Wojciech Targowski, absolwent i pracownik Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej oraz współwłaściciel pracowni Fort i Fort Targowski (m.in. projekt Europejskiego Centrum Solidarności, GCH Manhattan) zwracał uwagę na różnice kulturowe i historyczne przedwojennych gdańszczan, z którymi współcześni mieszkańcy tworzą jednak pewną więź.
- Co łączy współczesnego gdańszczanina z tym z przeszłości? Język? Na pewno nie. Religia? No, może w połowie. Ideologia? Na pewno nie. Dziedzictwo historyczne i kultury wysokiej także było odmienne. Właściwie nie możemy znaleźć żadnego punktu stycznego między tymi ludźmi. Ta tożsamość została przerwana i zaczęła być budowana na nowo - wyliczał Targowski.
Czytaj też:
Wspomnienia przedwojennych Polaków z Gdańska
![](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/9/2927/665x0/2927764-Plan-zagospodarowania-przestrzennego-Srodmiescie-na-bazie-ktorego-prowadzono__c_0_3_665_695.webp)
porównać
Tęsknota za architekturą, która zniknęła z krajobrazu miasta
Łącznikiem może być jednak pewna tęsknota za tym, co wprawdzie zniknęło fizycznie z krajobrazu miasta, ale udało się zachować na niezliczonych fotografiach - w tym w albumach "Był sobie Gdańsk" wydawanych w latach 90., będących punktem zwrotnym w postrzeganiu miasta przedwojennego.
- Ten uniwersalny smutek, powszechność i brak identyfikacji z powojenną zabudowa osiedlową, która niemal w każdym mieście wygląda jednakowo, sprawiły, że mieszkańcy zatęsknili za okresem, kiedy Gdańsk był bardziej wyrazisty i zaczęli się utożsamiać z ludźmi, którzy wcześniej tu mieszkali - wskazuje Wojciech Targowski.
Budować czy odbudować? Jaka zbudować Gdańsk od nowa?
Czy jednak należy podejmować próby odtworzenia dawnej architektury i urbanistyki, czy próbować ewoluować w kierunku nowych form? To zagadnienie wciąż pozostaje osią sporu w Gdańsku.
- Cała dyskusja o powojennym Gdańsku, jego przestrzeni i architekturze rozpięta jest pomiędzy dwa problemy tożsamości: polskość kontra niemieckość, który dominował w debacie w pierwszych latach powojennych oraz spór moderniści kontra tradycjonaliści, który ujawnił się ok. 10 lat po wojnie i niejako trwa do dzisiaj - zwraca uwagę dr hab. Jacek Friedrich, historyk sztuki i architektury, dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku.
Wyjątkowa hybrydowa odbudowa Głównego Miasta
Jednocześnie Friedrich zwraca uwagę na wyjątkowy sposób odbudowy Głównego Miasta, gdzie od frontu starano się przywrócić charakter i tożsamość dawnego miasta, ale od strony wnętrz kwartałów (często celowo niedomkniętych) wprowadzano całkowicie modernistyczne rozwiązania osiedli mieszkaniowych - z dużymi przestrzeniami między budynkami, zielenią, obiektami oświaty itp.
Podobnie wygląda kwestia z samymi budynkami, które wznoszono z nowoczesnym układem wnętrz i z wykorzystaniem nowych technik budowlanych. Dopiero w końcowej fazie budowy dodawano do nich elementy historyzujące, w tym charakterystyczne szczyty.
![](https://s-trojmiasto.pl/zdj/c/n/9/2927/750x0/2927759-Wspolczesny-i-przedwojenny-wyglad-gmachu-poczty-przy-ul-Dlugiej__c_0_124_1200_776.webp)
porównać
"Odniemczanie" Gdańska i odbudowa w nawiązaniu do historii
Jednocześnie jednak z pewną wrogością podchodzono do budynków, które nawet jeżeli nadawały się do odbudowy, musiały ustąpić miejsca działaniom ideologicznym - "odniemczenia" Gdańska.
- Według relacji profesora Gruszkowskiego [zmarł w 2018 r. - dop. red.], Władysław Czerny [wiceprezydent odpowiedzialny za odbudowę w pierwszych latach po wojnie - dop. red.] miał określić pocztę przy ul. Długiej
Ostatecznie poczta przy ul. Długiej została przebudowana (odbudowana) w stylu socrealistycznym, lecz jednocześnie próbowano wpisać się jej kształtem w historyczne formy szczytów kamieniczek, do których nawiązywano też np. w Domu Prasy
Czytaj też:
Odbudowane po wojnie, ale w zmienionej formie
Budynek LOT-u. Co zamiast niego?
Powojenny modernizm stał się częścią tożsamości Gdańska
Od połowy lat 50. zaczęto jednak odchodzić od form historyzujących na rzecz realizacji modernistycznych, na ogół w oderwaniu od lokalnego kontekstu architektonicznego. Friedrich przywołuje tutaj m.in. LOT
Budynki te choć w pewnym sensie "obce" architektonicznie stały się również ważnymi obiektami dla samych gdańszczan, tworząc powojenny wizerunek miasta.
- Ostatnie lata przynoszą pewien rodzaj równowagi. Odrzucenia ekstremalnych rozwiązań architektonicznych i myślenia kontekstowego - ocenia Friedrich i przywołuje jako przykład nowy budynek przy ul. Rajskiej
Czytaj też:
Historia blokowisk i falowców
Czerwona architektura Gdańska znakiem rozpoznawczym?
Do ceglanych elewacji w powojennej zabudowie odniosła się również dr inż. arch. Monika Arczyńska, współzałożycielka pracowni A2P2 architecture and planning (pracownia ta jest zaangażowana w przygotowanie m.in. w masterplanu Stoczni Cesarskiej):
- Przez kilkanaście ostatnich lat funkcjonowały żarty w środowisku architektów w Polsce, że jeżeli w Gdańsku zamierza się wygrać w konkursie architektonicznym, należy zaproponować czerwony budynek, która na wizualizacjach będzie przypominał ceglaną architekturę z przeszłości.
Ta anegdota z przymrużeniem oka w pewnym stopniu pokazuje, jakiej architektury oczekują sami mieszkańcy. Młode pokolenie studentów architektury, zdaniem Arczyńskiej, coraz częściej skupia się jednak na problematyce przestrzeni między budynkami.
W tej materii Gdańsk od lat wyraźnie odstaje na tle innych miast, a najbardziej symbolicznym przykładem może być kampus Uniwersytetu Gdańskiego
- Być może poszczególne obiekty na terenie kampusu są wartościowe, to jednak nie "sklejają się" one w całość. To zaprzepaszczona szansa na kampus XXI wieku, ale pewne inwestycje rozpoczęły się zbyt wcześnie - środki finansowe na realizację budynków wyprzedziły myślenie o kształtowaniu przestrzeni - ocenia Monika Arczyńska.
Czytaj też:
Czy ikonami architektury i drogami można zbudować miasto?
Przywiązanie do elementów powojennego Gdańska
Dość ciekawym zjawiskiem w postrzeganiu Gdańska jest też współczesna dominacja małych dzielnicowych ojczyzn nad historycznym sercem miasta.
- Tylko u nas mówi się "jadę z Wrzeszcza do Gdańska". Nikt przecież w Warszawie nie powie, że jedzie z Woli do Warszawy - zwraca uwagę prof. dr hab. inż. arch. Jakub Szczepański, prodziekan ds. nauki na Wydziale Architektury PG, kierownik Katedry Historii, Teorii Architektury i Konserwacji Zabytków.
Zdaniem Szczepańskiego powojenna architektura także ma coraz większe znaczenie dla gdańszczan, czego przykładem może być sentyment do dawnego domu kultury w Nowym Porcie
- Gdyby ktokolwiek posiadał wolną ścianę o wymiarach ok. 20 x 40 metrów, to polecam to dzieło sztuki do umieszczenia - dodał Szczepański, który wraz z żoną jest obecnie właścicielem zdemontowanej mozaiki.
Dobra architektura wymaga dobrej urbanistyki
Oprócz wybitnych budynków niezbędne jest także umiejscowienie ich w tkance miasta, na co zwraca prof. Jacek Dominiczak, prowadzący Pracownię Projektowania Wnętrz Miejskich na gdańskim ASP, podając jako dobry przykład realizację na północnym cyplu Wyspy Spichrzów.
- Te budynki stanowią wyraźny kod zrozumienia, czym jest gdański spichlerz, który w przeciwieństwie do kamienicy jest masywnym potężnym obiektem z niewielkim oknami, które w tym budynku można jeszcze przesłonić, aby było ich mniej. Ważna przestrzeń jest też zaakcentowana dwukondygnacyjnym parterem, a jednocześnie modernistyczna biel podkreśla różnice między nową a starą zabudową.
Chaotyczna zabudowa Południa zamiast tkanki miejskiej
Jako przeciwieństwo szacunku dla otoczenia Dominiczak wskazuje zabudowę Południa, gdzie architektura i usytuowanie nie idą ze sobą w parze.
- Architekci projektują swoje budynki, ale wszystkie problemy, które są z nimi związane: ustawienie samochodów, nasłonecznienie, dostęp do zieleni, chcą, by rozwiązała urbanistyka. "Poprzekręcamy" zatem budynki, by wszystko było tak jak trzeba - wskazuje Jacek Dominiczak, przywołując jednocześnie słynną Jednostkę Marsylką Le Corbusiera, która stoi w poprzek całego układu przestrzennego.
Czytaj też:
Jak kontynuować odbudowę Gdańska?
Opinie (251) 6 zablokowanych
-
2021-06-12 20:32
O tożsamości architektonicznej Gdańska świadczy galeria ,, Forum ,
Nic gorszego nie mogło tam powstać, błąd do kwadratu.
- 37 9
-
2021-06-12 20:33
Gdańsk budowali mieszczanie przez setki lat tak jak inne miasta
po wojnie zadekretowano że śródmieście będzie dzielnicą robotniczą , Wiec pytanie jak remontować tkankę społeczną , a potem mówić o budynkach czy są ładne czy brzydkie. To samo dotyczy Brzeźna - urząd miasta mówi róbmy kurort , odbudujmy starą zabudowę , a nikt nie mówi że kurort czy eleganckie kamienice w centrach miast tworzą pewne klasy społeczne , a architekci , urbaniści są w tym procesie wtórni ( nie ujmując nikomu)
- 27 0
-
2021-06-12 20:35
Taka będzie architektura Gdańska... (1)
...jaką zażądają deweloperzy
- 28 4
-
2021-06-12 21:33
jaka stworza deweloperzy...
Przypadkiem.
Oni niczego nie zadaja, buduja po taniosci. Byle sprawialo wrazenie moderne... Czasem jak zleceniodawca bardziej ambitny, to jakies "zewnetrzne znamiona luksusu" wmontuja.
To nie to co kiedys, gdy inwestor indywidualny chcial podazac za moda a jednoczesnie, odrozniac sie od sasiada.
Obecnie wielkie polacie miasta zabudowuje anonimowy budowlaniec dla randomowego konsumenta...
Kasa, kasa, kasa...- 6 2
-
2021-06-12 20:48
Wielki architekt kozik (1)
Od lat dba o nasze miasto, piękne efekty widać wszędzie
- 23 4
-
2021-06-14 07:51
Za wieloletnie "zasługi" powinen być wygnany na banicję
- 1 0
-
2021-06-12 20:48
nowa zabudowa gdanska to dramat...............buduja najtaniej jak sie da i gdzie sie da ....powstaje takie nowoczesne blokowisko..............................prezydent nie regaguje liczy sie tylko kasa....ona nie kochac gdanska....................t
- 25 2
-
2021-06-12 20:55
debatujemy, debatujemy (2)
a tymczasem Robyg i inni budują wszędzie kolejne paskudne klocki
- 42 2
-
2021-06-12 20:59
A ludziom się podobają te klocki i kupują masowo mieszkania robygowe
- 7 4
-
2021-06-12 23:04
Dokładnie, bez usług, bez dróg dojazdowych. Byle upchnąć jak najwięcej na małych działeczkach.
- 3 2
-
2021-06-12 20:56
Architekt został zatrudniony po to
aby uspokoić społeczny protest przeciwko betonowaniu miasta. Gadu, gadu, gadu a i tak będą robić swoje. Picnawodęfotomontaż.
- 33 1
-
2021-06-12 21:03
jaka powinna byc architektura Gdanska? (1)
Roznorodna.
Ale nie oznacza to grochu z kapusta i "disnejlandu" jak obecnie...- 23 1
-
2021-06-12 21:30
Mnie się podoba
- 3 1
-
2021-06-12 21:29
jaki cel ma architektua a jaki ma architektura Gdańska
Głównym chyba zagadnieniem jest to, że przed wiekami architektura Gdańska była zachwycająca a teraz jest tandetna. I pytanie zatem jest takie: czy z szacunku dla histori tego pięknego miasta możemy sobie pozwalać na kiczowatą architekturę w śródmieściu. Wydaje mi się że tam powinny być najwyższe standardy bo inaczej całe to dziedzictwo jak psu na budę. Przed wiekami architekt to był ktoś. Dzisiaj architekt mi się kojarzy z kimś kto chce ciemnemu ludowi wcisnąć kit.
- 25 2
-
2021-06-12 21:30
teraz w 2021 roku taka dyskusja nie ma juz sensu
- 12 1
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.