- 1 Pasażerka wyproszona z autobusu (393 opinie)
- 2 Pracownik outletu wyłudził 50 tys. zł (73 opinie)
- 3 Nowa data przetargu na wiadukt nad Pucką (40 opinii)
- 4 Ostatni etap bardzo długiego remontu (61 opinii)
- 5 177 kg marihuany w skrzynkach z marchwią (141 opinii)
- 6 Wspólny problem Bałtyku i... Alp (123 opinie)
W razie Niemca trajtkiem na pachtę, czyli słów kilka o trójmiejskiej gwarze
Urodziłem się w Trójmieście i mieszkam tu przez całe życie. Ciężko mi więc samemu (swoją drogą, używanie tej formy jest ponoć najczęstsze na Pomorzu) wyłapać elementy języka charakterystyczne dla naszego regionu. Poprosiłem więc kilku znajomych z Polski, aby oni wskazali, co w naszej mowie jest typowe dla mieszkańców Gdańska, Gdyni i Sopotu. Zapraszam.
- "W razie Niemca dam znać" - powiedział mi kiedyś Goran, gdy umawialiśmy się na próbę. "Ale jakiego Niemca?" - spytałem, mając wizję, że może jakiś Richard Kruspe albo Dieter Birr do nas będą chcieli dołączyć. "No, gdybym miał się spóźnić, to dam znać" - wyjaśnił Goran, a potem powiedział coś, co wprawiło mnie w pewną panikę: "zagramy wtedy wszystko z bomby" - napisał.
Przeczytałem to ze sporym zdziwieniem, bo sam do dziś używam pierwszego z tych wyrażeń, a i drugie nie było mi obce, bo tak - gdy jeszcze grywałem w młodości w kilku zespołach - mówiliśmy o zagraniu czegoś na szybko, bez próby. Nie miałem jednak świadomości, że tych zwrotów używa się tylko na Pomorzu.
Szczerze mówiąc, nadal tej pewności nie mam, jednak wiem, że język używany w danym regionie zawsze ma w sobie nuty, które dla osób z innych części kraju brzmią obco i dziwnie.
Zapytałem więc kilku znajomych, którzy Trójmiasto znają, ale nie wychowali się tu, o zwroty, wyrażenia czy językowe smaczki, które kojarzą im się z Gdynią, Sopotem czy Gdańskiem.
Z Gdańska do Gdańska, z Gdyni do Gdyni
Całe tomy napisano już o tym, że w południowej Polsce wychodzi się "na pole", a na północy kraju - "na dwór". Użyłem tego jako pretekstu, aby zapytać znajomego z Krakowa, co jeszcze go dziwi, gdy słyszy, jak osoby z Trójmiasta mówią o wychodzeniu dokądś lub przemieszczaniu się.
- Zawsze mnie trochę śmieszyło, że wy, będąc w mieście, jeździcie do miasta. Możecie siedzieć w knajpie we Wrzeszczu, ale jak chcecie pojechać trzy przystanki do centrum, to mówicie "jedziemy do Gdańska". Jakby ten Wrzeszcz był osobnym miastem. W Gdyni to samo. Jesteś na wakacjach, siedzisz na plaży i dzwonisz po znajomego, który mieszka przecież w Gdyni, a on ci mówi: "za 30 minut przyjadę do Gdyni" - stwierdził.
Dodał też, że kompletnie gubi się w doborze przyimków "na" i "do" w zestawieniu z nazwami dzielnic czy przystanków. Bo choć dla nas zupełnie naturalne wydaje się, że jedziemy "na Przymorze", "na Zaspę" czy "na Grabówek", ale już "do Orłowa" i "do Wrzeszcza", to okazuje się, że dla osób spoza Trójmiasta nie jest to wcale oczywiste.
"Tak" na końcu zdania i niepotrzebne "wtedy"
Inny znajomy zwraca z kolei uwagę, że w Trójmieście kończymy często zdanie zupełnie niepotrzebnym "tak". "Pan tu podpisze, tak?". Bo kończymy, prawda? W Gdyni to nawet kaszubskim "jo". Zresztą to "tak" na końcu zdania taki może mieć właśnie rodowód.
Mamy też tendencję do umieszczania w wielu zdaniach słowa "wtedy". "To wtedy chodźmy już". "Dobra, to wtedy na razie!".
Można tak zbudować całe zdanie, które dla kogoś spoza Trójmiasta będzie absolutnie dziwaczne, choć dla wielu z nas zabrzmi znajomo. A jeśli dodamy jeszcze słowa charakterystyczne dla konkretnych miast, jak gdyński "trajtek"... Cóż, zobaczcie, jak to brzmi.
"Wtedy idziemy na pachtę na Grabówek, ale ty stój na czatach. W razie Niemca dawaj znać, tak? Jak się najemy, to wtedy pojedziemy trajtkiem do Gdyni, a później na Morenę, jo?"
W Gdyni "pachta", w Gdańsku "szaber"
No właśnie, "pachta". To przykład słowa, które zrozumiałe będzie dla wielu osób w Gdyni, ale już w Gdańsku niekoniecznie.
Czymże jest owa "pachta"? Myślę, że wiele osób, które dorastały w Gdyni na przełomie lat 80. i 90., wie, że chodziło się wtedy po szkole "na pachtę", czyli po prostu wchodziło do cudzego sadu lub ogrodu (wiem, że to nieładnie, ale kto tego w wieku pacholęcym nie robił?), aby najeść się rosnących tam owoców.
Spytałem znajomego z Gdańska, czy zna to słowo. Ku mojemu zdziwieniu - nie znał. Kiedy mu wytłumaczyłem, na czym polegała "pachta", rzucił tylko z uśmiechem. "A, chodzi ci o szaber!".
Podobnych zwrotów, wyrażeń czy naleciałości jest pewnie znacznie więcej. Dajcie znać w komentarzach, co wam kojarzy się z trójmiejską gwarą i co wyróżnia nas językowo na tle reszty Polski.
Opinie (1283) ponad 20 zablokowanych
-
2022-02-13 13:27
W Gdańsku jak chciałes kogos obrazic Mówiło sie "TY Kaszubie" nie bedę tłumaczył co oznaczało bo i tak zablokuja (13)
- 18 6
-
2022-02-13 14:07
(10)
dokładnie, to synonim niepiśmiennego głupka
- 10 5
-
2022-02-13 22:47
(9)
Polska powojenna komunistyczna propaganda. Na Pomorzu Nadwiślańskim do 1939 to było niewielu Poluchów(tak Kaszubi mowili na tych z ziem polskich). Przez setki lat te ziemie i ludzie byly autonomiczne pod panowaniem książąt pomorskich.
Po 39tym to ludność polskiego pochodzenia na tych ziemiach była przez niemieckich faszystow okreslana jako podludzie i 'niepismienne głupki'.
Polska ludowa chciala zrównac wszystkich ze wszystkimi i miał być jeden nowy język. Stąd próba zdegradowania jezyka kaszubskiego do roli nie polskiego albo nie poprawnej jego wersji albo jakiejs wiejskiej gwary. Na szczęscie język kaszubski się obronil i ma dzis swoje nalezyte miejsce. Natomiast w tej jeszcze pokomunistycznej Polsce, jak można przeczytać, nauka poszła w las.- 3 1
-
2022-02-14 02:04
mój przyszywany wujek Kaszub (5)
uważa Kaszubów za przygłupów, ludzi ograniczonych intelektualnie i upartych jak muły. Nie ma litości dla swojej nacji.
- 6 4
-
2022-02-14 09:49
jak mu całe życie wmawiali, że jest gorszej kategorii, to to w końcu kupił.
- 2 2
-
2022-02-14 10:14
Zamienił stryjek siekierke na kijek
- 1 0
-
2022-02-14 17:58
Upartych tak (2)
jak osły. Ale też to ludzie "z kościami", porządni, religijni, nie cwaniacy jak bose Antki
- 1 0
-
2022-02-15 19:14
cwaniak to źle uparty jak osioł to dobrze a tępy jak but to wada czy zaleta ? o religijności nie nie będę mówił zadziwiający jest system wartości Kaszubów
- 1 0
-
2022-02-15 23:33
Tak religijni, że 10 przekazań nie potrafią wymienić.
- 1 1
-
2022-02-15 23:29
Trzeba było tych zniemczonych czarnopodniebiennych cebulaków po wojnie wysiedlić za Odrę i byłby spokój.
- 1 1
-
2022-02-15 23:30
Język, nie język, nie mi to oceniać. Faktem jest, że posługuje się nim najciemniejsza, najwredniejsza i generalnie najgłupsza (1)
część społeczeństwa polskiego.
- 1 1
-
2022-02-16 11:24
Brawo wreszcie ktoś prawdę powiedział bez dyplomacji
- 0 1
-
2022-02-13 19:29
Albo masz czarne podniebienie
- 15 0
-
2022-02-13 22:28
Raczej kogoś upartego
- 4 0
-
2022-02-13 13:29
Redaktor chyba dostaje
Gażę od ilości wyrazów
strasznie rozmamłany tekst i ciężko doczytać do końca- 4 17
-
2022-02-13 13:31
Jo (2)
My tu mieli byte
- 15 0
-
2022-02-13 16:14
(1)
Heh, co to znaczy, bo nie potrafię rozkminić?
- 1 1
-
2022-02-13 18:07
Byliśmy tu.
- 5 0
-
2022-02-13 13:32
Kiedys (2)
Też się mówiło w latach 80 siatych jak było dobrze Ameryka A jak byl kocioł to sajgon
- 23 1
-
2022-02-13 13:35
Trolu wtedy jeszcze cie na swiecie niebyło .
- 0 3
-
2022-02-13 17:53
Chyba kongo
- 4 1
-
2022-02-13 13:33
Trójmiasto? Nie ma takiego miasta.
- 11 7
-
2022-02-13 13:38
(2)
Jak pierwszy raz usłyszałem: -mam to zrobione zamiast zrobiłem to lub nie ma stąd widać, ze coś jest daleko to zastanawiałem się Gdzie ja jestem?
- 18 4
-
2022-02-13 14:14
(1)
na Kaszubach
- 12 1
-
2022-02-14 00:46
To akurat typowo kociewskie: mam kupione, mam zrobione, byłam pojechana do Starej Kiszewy. Wiem bo mam rodzinę i na Kociewiu i na Kaszubach. Ja już nawet umiem odróżnić jak mówi JO Kociwiewiak a jak Kaszub. Kaszub krótko jo a Kociwiak tak śpiewająco jojooo, no jooo.
- 7 0
-
2022-02-13 13:50
(1)
mi bardziej niż konkretne słowa, rzucają się na uszy składnia i sposób wypowiadania niektórych spółgłosek - jakbyśmy bardziej niż inni pomijali np. ł między samogłoskami i wychodziło nam np "zadaa'am", "zadaa'em" zamiast "zadałam", bardziej "gdaajsk" niż gdańsk, jakbyśmy mniej "potykali się" o te dźwięki, niż np. kraków, gdzie z wszystkiego ludzie są w stanie zrobić "cz". do tego to zabawne "sej" zamiast "się"/"se" jak w "niee, to ja sej wtedy tam juższ usiondee"
- 1 9
-
2022-02-13 18:40
???
Może czas na aparat słuchowe? Raczej tak
- 7 1
-
2022-02-13 13:52
W Tczewie też się chodziło i chodzi na pachte ,często trzeba chladko zsuwania żeby nie zostać zlapanym
- 7 0
-
2022-02-13 14:06
Jo (5)
już coraz rzadziej bo to przypał konkretny kojarzący się z Kaszubami czyli ćwierćinteligentami. Powiesz tak w towarzystwie i będą mieli z ciebie bekę.
- 14 25
-
2022-02-13 15:48
jo kojarzy się z bambrem
- 0 5
-
2022-02-13 23:00
Wypowiedzial sie mazur lub poluch z dwu piętrowego klocka w byłym PeGieeRze, no i imigrant zarobkowy na Kaszubach.Beka z ciebie.
- 6 2
-
2022-02-14 00:39
zawsze mówię jo i opinia słoja czy "inteligenta" w pierwszym pokoleniu nie robi na mnie wrażenia :)
- 4 0
-
2022-02-14 21:47
Jo
Kaszub równa się ćwierć inteligent? Chyba tylko u ciebie,to obraźliwe.
- 1 0
-
2022-02-16 23:22
na Kaszubach nie ma ćwierćinteligentów są półgłówki
- 0 0
-
2022-02-13 14:10
Komicznie brzmiały wyzwiska w sieci kibicow Lechi i Arki (1)
Wyzywanie od śledzi i betonów dla kogoś z Polski to było I śmieszne ale takie dziecinne wręcz żenująco dziecinne
- 9 1
-
2022-02-15 20:55
Jesteś spoza świata piłkarskiego
Śledzie i Betonuy jak Żydzi (Cracovia) czy Pyry (Lech Poznań), to ksywy przyjęte przez zainteresowane grupy kibiców. Więc to już dawno żadne obelgi nie są.
- 0 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.